DILI, 09 Abríl 2026 (TATOLI)–Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão, hateten Governu halo ona ánaliza no kalkulasaun ba estoke aihan rai-laran no kombustível hodi prepara ba krize mundiál karik akontese tanba funu iha Médiu Oriente.
“Ita bolu atensaun ona ba Ministériu relevante sira, iha agrikultura, komérsiu, atu haree dadauk ona aihan sira rai-laran, karik to’o tian ne’e nia rohan ita presiza sosa tan hira. Ba Ministru Agrikutura halo kalkulasaun ita-nia produsaun hare sira kolleta hira iha tinan ne’e, atu nune’e Sentru Nasionál Lojístika bele sosa tiha, atu nune’e ita akontese krize mundiál kona-ba alimentasaun ita-nia estoke bele iha,” Xanana hateten ba jornalista sira iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato, Bairru Pite, ohin.
Nia dehan, Governu planeia atu sosa hare lokál sira-ne’ebé daudaun ne’e agrikutór sira prodús hodi tau ba armajen Sentru Nasionál Lojístika, atu nune’e mosu krize mundiál bele foti faan ho presu baratu ba komunidade.
“Governu tenke antisipa ona atu responde ba problema sira-ne’ebé mosu, la’ós mai husi uma-laran maibé mai husi li’ur. Entaun, buat sira-ne’e hotu ita aprova ona rezolusaun hodi regula prosesu sira-ne’e hotu,” Xanana dehan.
Nia hatutan, funu iha Médiu Oriente sei kontinua la’o tanba tuir notisia internasionál sira fó sai katak atu mosu sezarfogu entre Iraun ho Estadu Unidu Amerika (EUA), iha ne’ebé Pakistaun mak sai mediadór, maibé ikus la akontese tanba Izrael halo atake ba Libanon hodi oho ema lubuk ida.
“Loron hira ha’u akompaña notisia internasionál sira fó sai atu iha sezarfogu entre Iraun no Estadu Unidu Amerika, atu loke dalan ró boot sira bele tula mina liu husi área estreitu tanba mina iha área ne’ebé 20% distribui ba mundu barak liu mai ita sira iha Ázia ne’e. Entaun, ha’u kontente tiha maibé la kleur fali ha’u rona fali iha mídia internasionál sira katak Iraun la aseita sezarfogu tanba Izráel halo rahun tan Libanon halo ema barak mate, entaun sezarfogu ne’e la vale,” Xanana hateten.
Tanba ne’e, desizaun ne’ebé Governu hasai atu antisipa estoke aihan rai-laran no kombistível to’o fulan-Dezembru.
“Ita husu boot, atu nune’e labele iha tan impaktu boot tanba funu ne’e nia implikasaun ba mundu tomak la’ós ita de’it. Sei afeta ba inflasaun buat sira-ne’e hotu, tanba ita utiliza dolar, entaun ita buka prepara-an atu responde ba nesesidade ne’ebé mosu to’o tinan ne’e nia rohan,” nia dehan.
Jornalista : Hortencio Sanchez
Editór : Cancio Ximenes
