DILI, 22 Abril 2026 (TATOLI)—Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médikamentu (INFPM), iha 27 Abríl ne’e, sei loke konkursu públiku ba akizisaun ai-moruk tinan 2026.
“Kona ba akizisaun sosa ai-moruk ba tinan 2026, mak daudaun ne’e Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médikamentu uza métodu tolu atu loke ba públiku. Akizisaun ba kompra ai-moruk, INFPM uza meiu tolu, loke konkursu públiku, RFQ no azudikasaun direta ne’e halo hotu. Tanba ita hotu hatene katak funu iha médiu oriente afeta tebe-tebes, deklarasaun husi Primeiru Ministru hateten katak funu ne’e ita seidauk hatene no serteza to’o bainhira implika ba prosesu aprovizionamentu liuliu ba iha transportasaun ai-moruk sira,” Diretór Nasionál Kompra iha INFPM, Sergio Belo, hateten ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Kampung Alor, ohin.
Nia esplika, Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médikamentus hetan orientasaun husi Ministériu Saúde atu bele aselera lalais ida-ne’e, atu bele responde ba estoke mak daudaun ne’e iha armazen sentrál.
“Tanba ne’e mak orientasaun husi Ministériu Saúde mai katak orsamentu iha presiza aselera ida-ne’e atu bele responde ba estoke ne’ebé mak iha. Tanba ida-ne’e mak 27 Abril ne’e loke buat ida konkursu públiku ne’e, tanba kompra ne’e liuhusi terrestre no aero, tanba TL la’ós produtor ba ai-moruk maibé defende hotu ai-moruk sosá husi li’ur,” nia relata.
Nia esplika, konkursu públiku ne’e Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médikamentu tenke uza liuhusi dalan tolu ne’e, tanba konkursu públiku tenke liuhusi ekipa avalidór, tenke iha ne’e la’o to’o fulan haat ka fulan lima hodi hetan ai-moruk sira-ne’e.
“Loke konkursu ne’e liuhusi dalan tolu ohin temi ne’e, ida mak ekipa avaliadór tenke iha ne’e la’o to’o fulan haat ka fulan lima hodi hetan ai-moruk sira-ne’e. Entaun, dalan seluk ne’ebé mak fasil liu mak indika direta ho na’in ba produtu ne’e atu sira hatama mai. Bainhira tenderizasaun ne’e loke tarde to’o fulan lima, entaun meiu seluk mak tenke uza RFQ ho azudikasaun direta, tanba durante ne’e INFPM koopera ho empreza lokál no empreza internasionál iha hotu,” nia dehan.
Nia informa, agora daudaun estoke ai-moruk iha armazen sentrál Institutu Nasionál Farmásia Produtuno Médikamentu sei sufisiente hela.
“Agora daudaun ita nia stock out iha armazen INFPM 18% no stock disponivel 82%, ne’e sei sufisiente hela, iha item ida rua mak iha problema mais INFPM buka meius atu resolve. Tuir estoke globál banhira ai-moruk estock out 20 ba leten estock out ne’e iha problema ona ba ai-moruk. Maibé banhira stock out 20% mai kraik ne’e sei normál, agora atu rezolve ai-moruk estoke out, mak daudaun ne’e ita haree situasaun funu mundiál ne’e. Dalan mak akizisaun ai-moruk liuhusi aero, terrestre no liuhusi tasi,” nia dehan.
Durante ne’e, Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médikamentu kompra ai-moruk barak liu husi nasaun Indonézia, Índia, Austrália, Oolanda, ba reazente sira-ne’e barak mai husi Fransa.
Aantes ne’e, Diretór Servisu Apoiu Diagnóstiku Terapéutiku iha Hospitál Nasionál Guido Valadares (HNGV), Vidal de Jesus Lopes, informa kona-ba estoke ai-moruk ne’ebé mak daudaun ne’e iha Hospitál Nasionál Guido Valadares bazeia ba relatóriu ne’ebé simu husi farmásia katak estoke ai-moruk 10% ho konsumaveis 8%.
“Estoke out iha HNGV bazeia ba relatoriu ne’ebé simu husi farmasia katak estoke ai-moruk 10% ho konsumaveis 8%, ne’e ita katégoria normál hela, banhira estoke out mai de 20% ne’e alarma ona katak ita presiza atu halo esforsu. Maibé estoke out 10% ita hein nafatin INFPM,” nia dehan.
Nia dehan, kuandu Institutu Nasionál Farmásia Produtu no Médikamentus fornese ho di’ak estoke ne’e estavel nafatin, tanba agora ai-moruk ida disponivel iha Hospitál Nasionál Guido Valadares 90% iha 10% mak estokek out.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
