DILI, 19 Juñu 2026 (TATOLI)-Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, husu ba populasaun atu labele pániku ho fenómenu rai-nakdoko no rai-monu ne’ebé akontese iha munisípiu Vikeke, tanba situasaun ne’e seidauk to’o iha nivel ne’ebé grave kompara ho nasaun seluk.
“Sim, ha’u simu ona informasaun maibé la’os intensidade boot to’o hanesan magnitude 7 to’o 8 richter kompara ho nasaun Japaun ne’ebé loron ida bele akontese to’o rihun ida. Ba ita seidauk iha nivel grave tebes”, Ramos-Horta hateten ba jornalista sira iha Bairu Pité, Dili.
Kona-ba kazu rai-monu ne’ebé akontese, Xefe Estadu haktuir katak ida-ne’e la’ós primeira iha rai-laran, tanba nia rasik mós sasin ba kazu hanesan iha tinan hirak liubá.
Maski nune’e, Ramos-Horta fó hanoin ba Governu nomós Autoridade Munisípiu sira tenke prontu hodi uza meiu hotu ne’ebé iha hodi fó apoiu lalais ba vítima sira.
Tuir nia, bainhira akontese dezastre naturál, Governu hamutuk ho autoridade munisípiu sempre fó kbiit apoiu hodi harii fatin ba populasaun ne’ebé lakon sira-nia hela-fatin.
Tuir dadus husi Institutu Jeosiénsia Timor-Leste (IGTL, sigla portugés), rai-nakdoko iha loron 07 Juñu 2026, IGTL rejista sekuénsia rhamutuk dala hitu ho magnitude entre M4.0 to’o M4.7 ne’ebé konsentra iha areadór foho Builó-Ossu.
To’o ohin loron, iha ona relatóriu kona-ba estragu ba uma komunidade nian no iha ona alerta dezastre ne’ebé publika iha Mídia sira. Sekuénsia rai-nakdoko ne’e sei ativu nafatin, tanba ne’e komunidade presiza kontinua alerta no vijilásia sempre.
Tuir dadus IGTL, intensidade husi rai-nakdoko ida-ne’e depende liu ba fatór rua, magnitude no profundidade (kle’an).
Rai-nakdoko ne’ebe akontese iha arreadór foho Builó tama ba kategoria moderadu, maibé akontese iha profundidade ne’ebé la kle’an, entre km 1 to’o 10 husi superfísie.
“Tanba ne’e, maski magnitude 4 de’it, ita bele sente rai-nakdoko maka’as iha área ne’ebé besik ho sentru eventu (episentru) kompara ho rai-nakdoko ida ne’ebé kle’an liu ho magnitude ne’ebé hanesan”, konkui.
Notísia relevante: Ministru Francisco: Rai nakdoko hamosu tahu-teen iha Builó, kauza hosi plaka tektónika jeolojia
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora





