VIKEKE, 22 Juñu 2026 (TATOLI)—Ekipa husi Ministériu Planeamentu no Investimentu Estratéjiku (MPIE) oferese formasaun téknika kona-ba ordenamentu territóriu ba autoridade sira iha Munisípiu Vikeke.
Programa nasionál ne’e envolve autoridade lokál sira ho objetivu atu hatene kbiit tékniku hodi dezenvolve Planu Munisipál Ordenamentu Territóriu (PMOT).
Formasaun sira-ne’e integra ho objetivu Planu Nasionál Ordenamentu Territóriu (PNOT-TL) ne’ebé lidera hosi MPIE hamutuk ho parseru sira. Objetivu prinsipál husi inisiativa sira-ne’e mak atu promove dezenvolvimentu ida integradu no sustentavel, reforsa kbiit rekursu umanu no funsionáriu munisípiu nian no hakle’an koñesimentu kona-ba Lei Baze Ordenamentu Territóriu.
Diretór Jerál MPIE, Roger Tertuliano de F.B. Belo, esplika husi Lei Baze Ordenamentu Territóriu (Lei n.º 6/2017) mak diploma prinsipál ne’ebé define regra no polítika públika hodi organiza, uza no valoriza rai ho sustentavel. Lei ne’e garantia dezenvolvimentu armóniku no proteje interese públiku hodi respeita direitu sidadaun nian.
Pontu prinsipál sira husi lei ne’e, nia hatutan, inklui objetivu jerál, promove koezaun nasionál, distribui ekilibradamente rekursu sira, no valoriza potensialidade rai nu’udár fonte ba dezenvolvimentu ekonómiku no rezerva biodiversidade hanesan esplika iha kraik:
Instrumentu Planeamentu: Prevee tipu planeamentu rua: Nasionál Inklui Planu Nasionál Ordenamentu Territóriu (PNOT-TL), ne’ebé define kuadru estratéjiku ba espasu tomak, inkluí Rejiaun Autónoma Oekusi Ambenu no illas no Munisipál: Planu sira ne’ebé dezenvolve husi Autoridade Munisipal sira hodi determina rejime utilizasaun solo lokál.
Direitu Partisipasaun: Sidadaun hotu iha direitu atu partisipa iha konsulta públika no asesu ba informasaun kona-ba oinsá uza no dezenvolve territóriu iha sira-nia área.
“Ha’u hanoin asuntu PMOT sai importante, maibé durante ne’e ita la tau ba importánsia. Ita-nia lei ne’e aprova iha 2017,” Roger Tertuliano hateten iha abertura formasaun ne’e iha Salaun Administrasaun Vikeke, Segunda ne’e.
Nia tenik kategória husi ordenamentu territorial kompostu husi planu nasionál, munisipál, planu urbanizasaun no planu bairru.
Roger solisita autoridade sira iha Vikeke no funsionáriu sira tenke aproveita partisipa atubele iha koñesimentu ba PMOT hodi organiza komunidade labele arbiru.
Iha fatin hanesan, Prezidente Autoridade Munisípiu Vikeke, Prezidente Francisco C. S. de G. Soares, hato’o agradesimentu ba ekipa MPIE ne’ebé oferese formasaun planu ordenamentu territoriál ba autoridade lokál no funsionáriu.
“Ha’u sente formasaun ne’e sai importante ba Munisípiu Vikeke, atu reforsa ita-nia kapasidade tékniku sira ba implementasaun PMOT ne’ebé hetan ona aprovasaun. Dalaruma ita-nia autoridade (xefe suku) sira naran fó rai no foti desizasaun tuir sira-nia hakarak, ne’ebé ida-ne’e problema boot. Entaun, liuhusi PMOT ita bele orienta dezenvovimentu munisípiu forma ho organizadu, sustentavel no inkluzivu,” nia subliña.
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade





