Negosiasaun fronteira marítima ronda dahaat tuir direitu internasionál

DILI, 03 Setembru 2026 (TATOLI)—Timor-Leste ho Indonézia kontinua buka pontu komún iha negosiasaun fronteira marítima ronda dahaat, ho objetivu atu hetan akordu ida-ne’ebé justu tuir direitu internasionál no bele simu hosi povu nasaun rua nian.
Notísia Relevante: Timor-Leste no Indonézia kontinua halo negosiasaun fronteira marítima ba ronda dahaat
Ekipa negosiadór husi nasaun rua nian buka pontu komún ne’e liuhosi negosiasaun ronda da-haat ne’ebé hala’o durante loron tolu, hahú hosi 01 to’o 03 Setembru 2026, iha Jakarta, Indonézia, tanba Indonézia nu’udár uma-na’in ba ronda ida-ne’e.
Xefe Gabinete Primeiru-Ministru no Diretora Ezekutiva Gabinete Fronteira Terrestre no Marítima, Elizabeth Exposto, ne’ebé lidera delegasaun Timor-Leste ne’e hateten katak ronda dahaat ne’e kontinua diskusaun hisi ronda datoluk ne’ebé hala’o iha Singapura.
“Ami mai iha Jakarta hodi hala’o negosiasaun ba fronteira marítima ho Indonézia, hodi kontinua diskusaun husi ronda da-tolu ne’ebé hala’o iha Singapura,” Elizabeth Exposto hateten iha Jakarta, ohin.
Xefe Gabinete Elizabeth ne’e esplika, diferensa husi ronda datolku iha Singapura, ne’ebé Timor-Leste sai nu’udár uma-na’in, ronda dahaat ne’e hala’o iha Jakarta tanba Indonézia mak simu responsabilidade nu’udár uma-na’in.
“Ida-ne’e primeiravés ha’u halo enkontru ho ha’u-nia kontraparte foun iha negosiasaun ne’e, Embaixadór Ricky Suhendar. Ida-ne’e oportunidade ida atu ami koñese malu di’ak liután, inklui nia estilu lideransa, oinsá nia lidera negosiasaun, diskusaun no lidera ninia delegasaun,” Elizabeth atualiza.
Elizabeth mós subliña katak prosesu negosiasaun fronteira marítima la’ós prosesu simples maibé kompleksu tanba envolve aspetu jurídiku no tékniku inklui lei internasionál, lei tasi nian, mapeamentu, jeografia no aspetu polítiku.
“Tanba kompleksidade ne’e mak diskusaun presiza hala’o ho kuidadu liuhusi kompriende pozisaun Indonézia no esplika pozisaun Timor-Leste, atu buka pontu komún no hakbesik pozisaun nasaun rua nian. Fronteira marítima ne’e asuntu bo’ot liu no presiza tempu atu bele rezolve. Presiza mós reuniaun dala hira tán,” Elizabeth hateten tán.
Durante ronda dahaat, delegasaun Timor-Leste ho Indonézia hatudu nafatin vontade no kompromisu atu buka solusaun ida ba fronteira marítima ne’ebé justu, tuir direitu internasionál no bele simu husi povu Timor-Leste no Indonézia.
“Diskusaun iha ronda dahaat la’o ho di’ak, no delegasaun rua konsege kontinua prosesu negosiasaun ho espíritu kooperasaun no kompromisu mútuo,” nia hateten.
Nia informa, hafoin ramata ronda dahaat, delegasaun Timor-Leste sei fila bá Dili atu halo preparasaun no kontinua simu orientasaun husi Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, ne’ebé nafatin akompaña prosesu negosiasaun no fó apoiu, orientasaun no motivasaun bá delegasaun.
“Nu’udár xefe delegasaun, ha’u hakarak hato’o agradese bá Primeiru-Ministru Xanana Gusmão tanba nafatin fó apoiu no akompañamentu bá delegasaun Timor-Leste durante prosesu negosiasaun ne’e,” nia hato’o agradese.
Enkontru ronda dahaat ramata, xefe delegasaun Timor-Leste no Indonézia asina hamutuk minuta reuniaun no entendimentu sira-ne’ebé hetan durante diskusaun, nu’udár parte husi prosedimentu no arkivu ofisiál bá nasaun rua. No tuir planu, reuniaun tuirmai sei hala’o iha Dezembru 2026, iha Timor-Leste, ne’ebé sei sai nu’udár uma-na’in ba ronda negosiasaun tuirmai.
Notísia Relevante: Xanana dezloka bá Indonézia kontinua negosiasaun ronda dahaat fronteira marítima
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes

