Top

Governu, KOICA no UNICEF lansa konstrusaun pré-eskolár 14 iha Bobonaru no Baukau

Serimónia hatuur fatuk dahuluk ba projetu konstrusaun edifísiu EPE Soilesu, postu administrativu Bobonaru, munisípiu Bobonaru. Foto Tatoli/Sergio da Cruz.

BOBONARU, 13 Outubru 2026 (TATOLI)- Governu Timor-Leste, Ajénsia Kooperasaun Internasionál Koreia (KOICA) no Fundu Nasaun Unidas ba Labarik (UNICEF, sigla inglés), lansa konstrusaun edifísiu pré-eskolár 14 iha munisípiu Bobonaru no Baukau, atu hasa’e asesu no kualidade edukasaun sedu ba labarik sira.

Serimónia lansamentu fatuk dahuluk ba konstrusaun pré-eskolár ne’e hala’o iha suku Soilesu, postu administrativu Bobonaru, ne’ebé reprezenta eskola hitu iha munisípiu Bobonaru no hitu iha Baukau, ne’ebe halo ona lansamentu iha fulan-Janeiru liubá.

Iha faze tuirmai sei halo mós renovasaun ba edifísiu pré-eskolár 20, kompostu husi Bobonaru 10 no Baukau 10 hodi hakbesik oportunidade aprendizajen ba labarik no família sira.

Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus, dehan konstrusaun pré-eskolár ne’e importante atu fó oportunidade ba labarik sira ho idade tinan tolu to’o lima atu hetan edukasaun sedu.

Serimónia hatuur fatuk dahuluk ba projetu konstrusaun edifísiu EPE Soilesu, postu administrativu Bobonaru, munisípiu Bobonaru. Foto Tatoli/Sergio da Cruz.

Nia husu inan-aman sira atu lori sira-nia oan rejistu iha pré-eskolár bainhira edifísiu ne’e prontu, tanba edukasaun sedu ajuda labarik sira dezenvolve kapasidade no prepara an antes tama ensinu báziku.

“Harii tiha pré-eskolár iha Soilesu ba labarik tinan 3 to’o tinan 5, ema hotu-hotu tenke lori nia oan para mai eskola, tanba Soilesu seidauk iha pré-eskolár. Entaun, sira iha oportunidade atu aprende durante fulan haat nia laran antes tama primeiru anu. Labarik sira eskola sedu kakutak di’ak, matenek, más kuandu eskola tarde, boot ona ladún aproveita di’ak eskola”, nia hatete iha lasamentu fatuk ba konstrusaun ne’e, ohin.

Notísia relevante: ME no KOICA kontinua halo kooperasaun iha dezenvolvimentu edukasaun

Embaixadór Koreia iha Timor-Leste, Chang Hayeon, esplika katak Governu Kórea, liuhusi KOICA, hamutuk ho Ministériu Edukasaun no UNICEF, apoia projetu atu hasa’e asesu no kualidade edukasaun pré-eskolár iha Timor-Leste.

Nia hein katak konstrusaun pré-eskolár foun sira ne’e sei loke oportunidade aprendizajen di’ak liu ba labarik sira iha Bobonaru no Baukau, no kontribui ba dezenvolvimentu edukasaun iha nasaun ne’e.

“Lansamentu fatuk dahuluk ba pré-eskola 14 iha loron ohin ne’e iha mehi boot ida atu kria fatin seguru no di’ak liu ba labarik sira atu aprende iha ambiente ida ne’ebé seguru. Ha’u espera katak pasu dahuluk ne’ebé hahú iha Sollesu iha loron ohin ne’e sei loke oportunidade foun ba aprendizajen di’ak liu ba labarik sira iha Bobonaru, no ikus mai sei fó kontribuisaun boot ba dezenvolvimentu edukasaun pré-eskolár nian iha Timor-Leste”, diplomata koreanu ne’e afirma.

Reprezentante UNICEF, Patrizia DiGiovanni, hatete katak investimentu iha edukasaun pré-eskolár la’ós de’it konstrusaun edifísiu, maibé investimentu ba labarik sira-nia futuru no dezenvolvimentu rekursu umanu Timor-Leste nian.

“Labarik sira-nia idade dahuluk mak períodu importante liu ba ema ida nia dezenvolvimentu. Iha tinan dahuluk sira ne’e, labarik sira-nia kakutak dezenvolve lalais tebes, ne’ebé sai baze ba aprendizajen durante vida tomak, saúde, bem-estar no produtividade”, nia dehan,

Tuir dadus Ministériu Edukasaun, labarik na’in-haat husi10 mak asesu ba edukasaun pré-eskolár. Enkuantu, levantamentu Demográfiku no Saúde 2025-2026 hatudu katak labarik na’in-ida husi na’in-rua de’it mak dezenvolve tuir etapa ne’ebé espera.

Tanba ne’e, UNICEF hamutuk ho Governu Timor-Leste no Koreia, liuhusi KOICA, implementa projetu “Ba Labarik Hotu, Kuidadu no Edukasaun ba Labarik Ki’ik iha Timor-Leste” atu aumenta asesu ba edukasaun sedu ho kualidade.

“Ba labarik sira iha suku Soilesu, loron ida-ne’e ami harii eskola ida-ne’e ba imi. Ami harii fatin ida ne’ebé imi sei aprende, halimar, deskobre imi-nia talentu sira, no prepara an ba futuru ida ne’ebé susesu”, nia salienta.

Nia afirma katak pré-eskolár ne’ebé seguru no ho kualidade sei ajuda labarik sira dezenvolve kapasidade kognitiva, linguístika, sosiál no emosionál, ne’ebé importante ba sira-nia susesu iha ensinu báziku.

Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipál Bobonaru, Tomás Barreto Henriques, husu ba autoridade lokál, inan-aman no komunidade atu hamutuk tau-matan ba prosesu konstrusaun, hodi garante katak obra ne’e kumpre kualidade no fó ambiente seguru no dignu ba labarik sira.

“Labarik sira ne’e mak futuru ba postu Bobonaru no ba oin sira mai sei hadi’a ita-nia nasaun Timor-Leste”, nia afirma.

Diretór Servisu Munisipál Edukasaun Bobonaru, Miguel Freitas, informa katak fatin konstrusaun pré-eskolár sira inklui Soilesu, Gildapil, Lotan, Turema no Mabil-Oa, no konstrusaun ba fatin balun sei kontinua iha etapa tuirmai. “Eskolar rua iha Bobobaru nia la liu husi konkursu ne’e sei halo halo konkursu falai, tama iha segunda faze”, nia dehan.

Biban ne’e diretór Servisu Munisipál Edukasaun Baukau, Afonso dos Santos da Costa, dehan katak investimentu iha infraestrutura edukasaun la’ós de’it atu harii edifísiu, maibé mós nu’udad pilar fundamentál atu prepara labarik sira sai jerasaun ne’ebé iha koñesimentu no kapasidade atu kontribui ba dezenvolvimentu Timor-Leste.

“Espera katak ho konstrusaun eskola ida-ne’e sei prienxe ho fazeadamente fasilidade eskolár la’os de’it ba Baukau no Bobonaru, maibé ba munisípiu hotu-hotu iha teritoriu nasionál. Tuir observasaun edukasaun nian, ita-nia oan sira barak halimar de’it iha li’ur, la asesu edukasaun ne’e mai husi Baukau no Bobonaru”, nia realsa.

Projetu ne’e parseria entre KOICA no UNICEF ho orsamentu hamutuk millaun $6,4, ne’ebé implementa programa edukasaun pré-eskolár iha Baukau no Bobonaru husi 2024 to’o 2027.

Projetu ne’e sei apoia pré-eskolár 34, públiku no bazeia iha komunidade, atu fó asesu edukasaun ba labarik 3.050 ho idade tinan 3–5 iha área rurál. Programa ne’e inklui konstrusaun eskola ho fasilidade inkluziva ba labarik ho defisiénsia, saladeaula ne’ebé luan, fatin halimar seguru, bee moos no saneamentu adekuadu, no mós treinamentu ba edukadór sira no envolvimentu inan-aman hodi hadi’a kualidade edukasaun ba labarik.

Notísia relevante: ME-UNICEF realiza kolókiu hodi halo revizaun ba setór edukasaun 

Jornalista: Sergio da Cruz

Editora: Maria Auxiliadora

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!