Top

AMD deteta fornesedór merenda eskolár la kumpre padraun kuantidade ai-han

PAM DIli, Francisco dos Santos. Imajen TATOLI/Francisco Sony

DILI, 26 Outubru 2026 (TATOLI)—Autoridade Munisípiu Dili (AMD) deteta katak fornesedór balun ba Programa Merenda Eskolár la kumpre menu no padraun kuantidade ai-han ne’ebé determina ona. Iha monitorizasaun iha terrenu, AMD hetan kazu ida-ne’ebé fornesedór aprezenta naan-karau ho todan kilu 10, maibé bainhira sukat fali, nia todan kilu 7,8 de’it.

Prezidente AMD, Fransisco dos Santos, hateten katak AMD sei kontinua halo monitorizasaun semanál ka mensál iha eskola sira, hamutuk ho Ministériu Edukasaun (ME), atu asegura katak fornesedór no eskola sira kumpre menu, regra no padraun ai-han ne’ebé determina ona.

“Ami sei kontinua halo monitorizasaun semanál ka mensál iha eskola sira, hamutuk ho Ministériu Edukasaun, atu asegura katak fornesedór no eskola sira kumpre menu, regra no padraun ai-han ne’ebé determina ona,” nia dehan ba jornalista sira iha nia fatin servisu, Matadouru, Dili, Segunda ne’e.

Fransisco dos Santos informa katak iha Munisípiu Dili, eskola ensinu báziku hamutuk 75. Se inklui eskola pré-eskolár, ensinu báziku filiál no eskola katólika, númeru eskola sira-ne’e liu 100.

Nia esplika katak estudante ka benefisiáriu ne’ebé asesu ba Programa Merenda Eskolár iha Munisípiu Dili hamutuk ema 70.000, ho orsamentu anuál ba programa ne’e hamutuk Millaun US$5.

Prezidente AMD ne’e hatutan katak detesaun kona-ba fornesimentu ai-han ne’ebé la tuir padraun bazeia ba monitorizasaun direta iha terrenu, hafoin autoridade sira simu informasaun kona-ba implementasaun programa ne’ebé la tuir menu ne’ebé Ministériu Edukasaun, Ministériu Saúde (MS) no Organizasaun Mundiál Saúde (OMS) determina.

“Durante ami-nia monitorizasaun iha terrenu, ami deteta katak eskola balun la kumpre menu ne’ebé determina ona. Ezemplu, fornesedór ida fornese naan-karau fresku ho todan kilu 10, maibé bainhira ami sukat fali, nia todan kilu 7,8 de’it. Aleinde ne’e, naan ne’ebé fornese la’ós naan-isin, nune’e la garante estudante sira-nia saúde,” nia dehan.

Nia esplika katak Programa Merenda Eskolár nia objetivu mak atu garante estudante sira hetan ai-han nutritivu no ho kualidade, hodi apoia saúde, kreximentu no prosesu aprendizajen.

Tuir Fransisco dos Santos, programa ne’e prevee atu uza produtu lokál ho proporsaun 75% no produtu importadu 25%. Maibé, rezultadu monitorizasaun hatudu katak eskola balun seidauk implementa programa ne’e tuir menu no padraun ne’ebé determina ona.

Nia afirma katak AMD fó ona avizu ba koordenadór eskola no pesoál koziña sira atu kumpre regra no asegura katak ai-han ne’ebé prepara ba estudante sira tuir menu ne’ebé aprova ona.

“Ami fó kedas avizu ba koordenadór eskola no koziñeira sira atu, bá-oin, tenke kumpre regra no tuir menu ne’ebé aprova ona. Eskola balun kumpre ona, maibé iha mós balun ne’ebé seidauk kumpre ho loloos,” nia hatutan.

Iha biban ne’e, Prezidente AMD subliña katak fornesedór sira labele manipula kuantidade ka kualidade produtu atu hetan lukru boot, tanba hahalok hanesan ne’e bele prejudika estudante sira-nia saúde.

“Ita husu ba fornesedór sira atu fó prioridade ba ai-han nutritivu no ho kualidade, tanba estudante sira presiza nutrisaun adekuada atu apoia sira-nia kreximentu, saúde no dezenvolvimentu edukasionál,” nia afirma.

Kontestu

Programa Merenda Eskolár sai hanesan inisiativa Governu Timor-Leste nian atu garante estudante sira iha edukasaun pré-eskolár no ensinu báziku hetan refeisaun nutritiva, hodi kombate inseguransa ai-han, hadi’a prosesu aprendizajen no promove dezenvolvimentu komunidade lokál liuhusi sosa produtu agríkola lokál.

Implementasaun programa ne’e enfrenta ona preokupasaun kona-ba kualidade ai-han, kumprimentu menu no monitorizasaun. Iha 02 Juñu 2026, TATOLI relata katak Ministériu Edukasaun identifika problema hanesan ai-han ne’ebé aat, menu ne’ebé la tuir orientasaun no implementasaun programa ne’ebé seidauk la’o ho di’ak. ME konsidera katak falta monitorizasaun rutina hosi autoridade relevante iha munisípiu sira sai hanesan fatór ida-ne’ebé kontribui ba problema hirak-ne’e.

Lee notísia relevante: ME konsidera Programa Merenda Eskolár falta monitorizasaun husi PAM – TATOLI, 2 Juñu 2026.

Iha 20 Outubru 2026, TATOLI mós relata katak Komisaun Antí Korrupsaun (KAK) prepara ona verifikasaun dadus kona-ba implementasaun Programa Merenda Eskolár, molok aprofunda investigasaun kona-ba keixa irregularidade. Verifikasaun ne’e inklui ezaminasaun ba menu ne’ebé fornesedór sira entrega ba estudante, kuantidade ai-han no kumprimentu orientasaun ne’ebé determina ona.

Lee mós: CAC hatun despaisu verifika dadus merenda eskolár molok halo investigasaun – TATOLI, 20 Outubru 2026.

Aleinde ne’e, iha 13 Outubru 2026, TATOLI relata kona-ba esforsu Governu atu hametin supervizaun ba Programa Merenda Eskolár no seguransa ai-han. Enkuadramentu legál programa ne’e inklui Dekretu-Lei Nú. 61/2022, no regra relevante kona-ba aprovizionamentu públiku determina katak pelumenus 75% hosi ai-han ne’ebé sosa tenke prodús iha Timor-Leste, hodi apoia agrikultór lokál no garante estudante sira hetan ai-han ho kualidade no nutrisaun apropriada.

Lee mós: Governu hametin supervizaun ba merenda eskolár no seguransa ai-han – TATOLI, 13 Outubru 2026.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

 

Publisidade

Leave a Reply

Latest Post

error: Content is protected !!