DILI, 23 fevereiru 2023 (TATOLI)–Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MACLN, sigla portugés), Júlio Sarmento “Meta Mali”, hateten iha tinan ne’e MACLN atribui osan $40.000 ba kada veteranu grau 15-19 hamutuk 100-resin atu konstrui uma tanba konstrusaun uma ba veteranu grau 20-40 ne’e finaliza ona.
Notísia Relevante: Loron 3 marsu sai inísiu inspirasaun luta ba independénsia
“Veteranu ho grau 15-19 ba tinan ida-ne’e, ami foti veteranu liu 100 atu atu bele hetan diretitu no Governu bele konstrui um aba sira. Atu hateten katak tinan 2023 ne’e ami finaliza uma kuaze veteranu 100-resin, mezmu iha tinan 2022, ita atribui ona ba veteranu 15,” Meta Mali hateten ba Agência Tatoli, iha nia kna’ar fatin Caicoli, kinta ne’e.
Governante ne’e hateten, tinan 2022 MACLN atribui ona osan hodi konstrui uma ba veteranu hamutuk 15 ne’e, ninia rezultadu konstrusaun ne’e iha uma balun ne’ebé finaliza ona maibé iha balun seidauk finaliza.
“Ita atribui hotu ona osan no prosesu kontrusaun ne’e ida-idak halo no iha balun ne’ebé mak finaliz ona no iha balun seidauk. Maibé Governu iha obrigasaun atu halo preparasaun ba veteranu tinan 20-24 mak ita konstrui uma ba sira no kuaze ramata ona no agora ita komesa fali ho veteranu grau 15-19 nian ne’ebé iha tinan 2022, ami konsege atribui osan rihun $40 ba veteranu na’in-15 hodi halo uma,” nia dehan.
Hafoin tinan 2021 mai ne’e, veteranu ho grau 20-24 no15-19 ne’ebé hetan pensaun bootliu, pensaun ne’e kuandu uluk dehan membru Governu, membru Parlamentu Nasionál hetan vitalisia liu $1000 kada fulan, entaun veteranu sira mós hetan ida-ne’e.
Veteranu grau 20-24 ne’ebé Governu atirbui ona osan hamutuk miliaun $4.680 hodi halo uma hamutuk 117, maibé ida-ne’e atribui kada etapa mak etapa dahuluk ba ema 60 ho nia osan millaun $2.4 no etapa daruak atribui ba ema 40 ho osan millaun $1.6 no ikus mak atirbui ba ema 17 ho nia osan $680.000.
Veteranu bele barak maibé ida-ne’ebé mak pertense ba desmobilizadu, katak ema ne’ebé iha ai-laran kompletu no to’o funu hotu mak mai, tanba ne’e mak la defisil atu identifika veteranu sira hanesan desmobilizadu.
Iha Konstituisaun RDTL artigu 11 (Fó valór ba Rezisténsia) iha alinea 1 hateten, Repúblika Demokrátika Timór-Leste rekoñese no fó valór ba povu Maubere nia rezisténsia tinan atus ba atus hasoru dominasaun hosi rai-li’ur no mós ba sira hotu ne’ebé fó kontribuisaun hodi luta ba independénsia nasionál.
Iha iha alinea 3 hateten, Estadu asegura protesaun espesiál ba mutiladu funu nian, oan-ki’ak no mós sira seluk tan ne’ebé fó-an tomak ba luta independénsia no soberania nasionál nian, no proteje mós sira hotu ne’ebé partisipa ona iha Rezisténsia hodi hasoru okupasaun hosi rai seluk, tuir lei haruka.
Bazea ba artigu ida-ne’e maka iha Governu estebelse Dekretu-Lei Nú. 3/2016, ne’ebé Estadu Timor-Leste konsagra loron 3 marsu nu’udar loron nasionál ba veteranu sira.
Estadu deside loron 3 marsu ne’e sai Loron Nasionál veteranu tanba iha loron 3 Marsu 1981, Timor-Leste hahú reorganiza funu ba libertasaun nasional, hafoin baze-de-apoiu rahun.
Data istórika ne’e liga ba Konferénsia Nasionál FRETILIN iha Maubai (Viqueque) no iha loron 3 marsu ho orientasaun hosi membru Comite Central FRETILIN (CCF) sobrevivente na’in-rua, Xanana Gusmão no Ma’Huno, no konferensista sira hili membru CCF na’in-sia (9) foun tan no foti desizaun importante lubuk ida, hodi reorganiza luta libertasaun nasionál iha territóriu tomak.
Hosi konferénsia ida-ne’e mak rezisténsia armada moris fila-fali iha ai-laran no povu hetan fali nia esperansa no halo mundu hakfodak.
Selebrasaun dahuluk ba Loron Nasionál Veteranu ne’e, akontese iha tinan 2017. Veteranu no Kombatente Libertasaun Nasionál sira mak kompostu hosi frente armada, frente klandestina no frente esterna ka diplomátika.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes
