iklan

ELEISAUN, HEADLINE, SOSIEDADE SIVĺL

Observadór JPIC-OIPAS aprezenta relatóriu sobre rezultadu kampaña eleitorál

Observadór JPIC-OIPAS aprezenta relatóriu sobre rezultadu kampaña eleitorál

Kordenadór OIPAS, João Manuel Belo. Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 19 maiu 2023 (TATOLI) – Observadór ba Justisa, Pás no Integridade Kriasaun Timor-Leste no ba Igreja ba Asuntu Sosiál (JPIC-OIPAS) aprezenta relatóriu 371 kona-ba rezultadu observasaun durante kampaña eleitorál ne’ebé partidu polítiku 17 realiza hahú husi loron 19 abríl to’o 18 maiu iha territóriu.

Koordenadór OIPAS, João Manuel Belo, hatete JPIC-OIPAS iha observadór ba longu prazu nian hamutuk 78 ne’ebé destaka iha territóriu konsege akompaña prosesu kampaña eleitorál no sira halo relatóriu 371 ne’ebé sai indikadór ida atu iha futuru líder partidu polítiku sira, Komisaun Nasionál Eleisaun (CNE, sigla portugés) no entidade hotu tenke toma konsiderasaun hodi labele repete.

JPIC-OIPAS apela ba dirijente partidu sira atu bá oin presiza kumpre lei, tanba ne’e nu’udar inísiu atu hatoman-aan, nune’e bainhira sai membru Parlamentu ka Governu sei la viola lei eleitorál no bele respeita regra sira iha tempu kampaña.

Relatóriu JPIC-OIPAS aprezenta dadus sobre tipu kampaña ne’ebé barak liu maka partidu polítiku sira halo liuhosi diálogu ka enkontru atinje 38,8%, atividade komísiu 34,8%, mini kampaña 27%, dor to dor iha 9,2%. Atividade fahe brosura no estiker hosi partidu balun okupa 8%, konferénsia imprensa 2,2%, semináriu 1,9%, vizita merkadu 0,5% no asaun sosiál 0,3%.

Relatóriu ne’e mós hatudu katak 40,7% husi forsa polítika sira mak la kumpre kalendáriu CNE no 59,3% kumpre.

“Haree husi frenkuénsia kampaña nia JPIC-OIPAS konsidera Partidu CNRT maka hala’o sira-nia kampaña barak liu kuaze 22,1% kompara ho partidu sira seluk hanesan FRETILIN ne’ebé atinje de’it 18,3%, PD 10,5%, enkuantu ba partidu sira seluk sira ninia atividade kampaña la konsege atinje to’o 10%”, João Belo hatete iha konferénsia imprensa ne’ebé hala’o iha kampus Universidade Katólika Timorense (UCT), Balide, sesta ne’e

Tuir observasaun JPIC-OIPAS, oradora feto iha kampaña iha 54,2%, kampaña ne’ebé uza rekursu Estadu 0,8%, kualidade kampaña ne’ebé hato’o kona-ba programa 77,6%. Aleinde ne’e 81,7% mak hatuur sira-nia vizaun kona-ba dezenvolvimentu, 43,7% konta de’it istória pasadu, 57,4% maka reflete ba interese nasionál, 54,2% ko’alia sobre Planu Estratéjiku Dezenvolvimentu Nasionál, insulta ho linguajen 24% no partidu ne’ebé halo provokasaun iha 9,4%.

Relatóriu JPIC-OIPAS relata katak asaun insulta sira ne’e barak liu ko’alia sai husu prezidente partidu sira atinje 19,8%, ko’alia hosi sekretáriu-jerál partidu 15,4% no husi kuadru polítika partidu sira 58,2%. Oradór seluk ne’ebé la kategoria nu’udar prezidente, sekretáriu-jerál no kuadru partidu nian ne’ebé hato’o mós insulta atinje 40,1%.

“Husi relatóriu observadór sira hato’o mós katak iha karater kampaña durante loron 30 nia laran ne’e hatudu mós 91,3% kategoriza hanesan kampaña edukativu, 20,3% nu’udar meiu buka masa de’it no 21,1% identifika nu’udar atake ba adversáriu polítiku hodi halo defamasaun no insultu”, João Belo realsa.

Iha prosesu ne’e mós JPIC-OIPAS rejista katak 20,8% Polísia la marka prezensa iha kampaña, tanba kauza husi mudansa fatin ne’ebé partidu polítiku sira hala’o, tanba forsa seguransa lahetan informasaun. Observadór sira mós haree katak 1,9% partidu polítiku balun atribui prezente no partidu balun iha tempu kampaña durante loron 30 nia laran konsege envolve ona portadór defisiénsia.

“Ami hato’o parabens tanba tane aas ona inkluzividade no igualdade, maibé ami mós nota katak iha partidu balun maka sei envolve menór ne’ebé seidauk atu partisipa iha prosesu kampaña”.

Hosi relatóriu JPIC-OIPAS aprezenta katak ein jerál prosesu kampaña la’o ho hakmatek, maske mosu insidente ki’ik balun hanesan akontesimentu iha Dili, Viqueque no Baukau.

“Iha biban ida ne’e observadór hakarak hato’o parabéns ba povu Timor-Leste, tanba sira nia partisipasaun ativa iha prosesu kampaña eleitora, ba CNE, ba Polísia Nasionál Timor-Leste no FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste, nomós média sira tanba konsege halo ona sira-nia knaar ho responsabilidade no profisionál”, afirma koordenadór OIPAS.

JPIC-OIPAS kongratula mós ba militante no simpatizante partidu sira tanba hatene tau-aan iha prosesu kampaña no ne’e hatudu katak sidadaun Timor-Leste alkansa ona ninia maturidade iha prosesu demokrasia.

“Ita hein katak maturidade ne’ebé Timor-Leste konskista ona bele buras liután iha futuru hodi hamorin nasaun nia naran iha mundu”, João Belo espera.

Notísia relevante: JPIC–OIPAS : Parpol balun kontinua lori simpatizante husi munisípiu seluk

Jornalista: Tomé Amado

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!