DILI, 18 dezembru 2023 (TATOLI)—Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, sente onradu bele reprezenta povu no nasaun Timor-Leste partisipa iha komemorasaun tinan 50 Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN-Japaun) nian.
Xefe Governu liuhosi nia diskursu, komprometidu katak maski Timor-Leste ninia estatutu nu’udar observadór iha ASEAN, sei hakruk ba prinsípiu asosiasaun nian.
“Onra boot liu mai ha’u atu asiste momentu istóriku ida-ne’e, kompromisu Timor-Leste maka maski ami hamrik iha ne’e (Japaun) hanesan observadór, Timor-Leste bele kompromete atu hakle’an liután nia prinsípiu ho ASEAN. Ami-nia jornada hahú daudaun no ami espera loron ne’ebé sei to’o mai ami bele fó kontibuisaun iha diálogu no inisiativa ne’ebé define rejiaun ne’e dinámiku. Ami firme ho determinasaun no objetivu koletiva ASEAN, promove estabilidade, kresimentu ekonomia no progresu sosiál,” PM Xanana hato’o kompromisu ne’e iha simeira ASEAN-Japaun ba dala-50, iha Otél Okura Tokyo, domingu (17/12), hanesan fó sai hosi nota Agência Tatoli asesu, segunda ne’e.
Notísia relevante : Japaun hakarak apoia Timor-Leste forma rekursu umanu ba adezaun ASEAN
Xanana apresia ba Japaun ne’ebé nu’udar uma-na’in ba komemorasaun ne’e bele fó oportunidade ba Timor-Leste nu’udar nasaun observadór ida partisipa iha sesaun ne’e.
“Importánsia iha komemorasaun ba dékada lima ona, esforsu kolaborativu entre ASEAN no Japaun, ami rekoñese forsa tranformasaun hosi unidade, komprensaun no aspirasaun hamutuk,” nia akresenta.
Komemorativu ne’e hanesan prova ba amizade dékada lima hodi promove dame, estabilidade no prosperidade iha rai boot,” PM Xanana afirma.
Xefe Governu espresa povu Timor-Leste nia gratidaun ba nasaun membru ASEAN no Japaun, ne’ebé esforsu hodi apoia dezenvolvimentu Timor nian no iha esperansa bele kria relasaun ida-ne’e hanesan dalan hasoru integrasaun no konesaun ida ba komunidade ASEAN.
Xanana dehan katak jornada Timor-Leste nian bainhira hahú adere ba ASEAN refleta hosi kompromisu nasaun nia integrasaun rejionál, dezenvolvimentu ekonómiku no relasaun kulturál.
Tanba ne’e, líder karismátiku ne’e onradu tebes bele partisipa ativamentu iha diálogu sira ne’ebé bele determina futuru Timor-Leste hodi sai membru plenu ASEAN.
“Valór no aspirasaun hamutuk, Timor-Leste valoriza prinsípiu sira ne’ebé ASEAN no Japaun defende durante ne’e, hanesan prinsípiu inkluzivu, respeita malu, kompromisu ba prosperidade hamutuk no vizaun Komunidade ASEAN,” nia realsa.
Eis Prezidente Repúblika ne’e agradese ba Estadu membru ASEAN ne’ebé durante ne’e apoia preparasaun Timor-Leste nia adezaun, tanba ne’e, hein katak ho komemorasaun tinan 50 ASEAN-Japaun nu’udar sinál pozitivu.
Iha fatin hanesan, Primeiru-Ministru Japaun, Kishida Fumio, akresenta, Japaun sei kontinua apoia nafatin Timor-Leste iha área prioridade sira hodi lori nasaun foun ne’e avansa ba prosesu dezenvolvimentu ne’ebé sei lori rai rua no povu hametin kooperasaun rejionál no internasionál.
“Japaun no Timor-Leste durante tinan 20 estabelese ona kooperasaun ne’ebé di’ak tebes no presiza reforsa hodi konsolida dame no respeita prinisípiu demokrasia, direitu umanu no lei,” nia tenik.
Japaun kontinua apoia nafatin Timor-Leste iha área rekursu umanu ne’ebé kompetente sei loke luan liután oportunidade atu lori Timor-Leste sai membru ASEAN iha tinan 2025 no hametin kooperasaun iha ASEAN outlook on the Indo-Pacific (AOIP) no Japan’s Free and Open Indo-Pacific (FOIP).
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina




