DILI, 04 abríl 2024 (TATOLI) – Kafé oan hamutuk rihun 5-resin daudaun disponivel iha sentru viveiru Fatukeru-Ermera, maibé komunidade laiha inisiativa hodi aprezenta proposta hodi husu fini kafé atu kuda iha sira-nia kintál.
Tanba ne’e, Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF) sei sensibiliza komunidade sira iha munisípiu ne’ebé poténsia ba kultivu kafé hodi tau interese atu kuda plantasaun ne’e iha ida-idak nia to’os.
“Atividade kuda kafé oan sira ne’e realiza ona iha munisípu sira ne’ebé poténsia ba kafé hanesan Ermera, Liquiçá, Ainaro, Bobonaro, liuhusi Ministériu Agrikultura, maibé ita seidauk haree inisiativa ida husi komunidade sira atu husu kafé oan bá kuda”, Diretór-Jerál Kafé no Planta Industriál, Martinho Laurentino Soares, hatete iha Comoro, ohin.
Nia esplika katak kafé sira ne’ebé daudaun ne’e iha, barak mak tuan ona, tanba kuda dezde tempu portugés no Governu apoia hodi halo reabilitasaun, maibé plantasaun ne’e la garante ona atu hasa’e nia produsaun. Tanba ne’e, diresaun sei tun direta atu halo esplikasaun ba komunidade hodi konvense sira atu iha fali vontade kuda plantasaun ne’e.
Nia observa katak kafekultór sira balun la tau ona interese hodi kuda kafé, tanba barak maka moris ona ho subsídiu ne’ebé Governu atribui ba sira. Tanba ne’e, plantasaun kafé barak iha rai potensiál sira abandonada.
“Espera katak ho programa ne’ebé diresaun kria liuhusi atividade diseminasaun ba informasaun ne’e sei loke fali sira-nia hanoin atu tau prioridade ba kafé sira, nune’e bele hasa’e fali nia produsaun. Kafé Timór ne’e orgániku, ninia kualidade ne’e di’ak iha mundu. Tanba ne’e, ministériu kria fali planu ida ne’e atu komunidade sira labele dependénsia ba kafé tuan sira. Pelu menus tenke kuda fali kafé foun, nune’e entre tinan rua ba leten bele fó fali produsaun di’ak”, dehan.
Prezidente Autoridade Munisípiu Ermera, José Martinho dos Santos Soares, konsidera katak programa ne’ebé diresaun atu realiza iha fulan oin ne’e di’ak, maibé nia husu tenke realiza atividade ne’e to’o hetan ninia rezultadu. Tanba daudaun ne’e, iha Ermera, populasaun sira ne’ebé uluk kuda kafé barak maka para hotu ona, tanba de’it presu ladi’ak.
“Atu konvense fali sira hodi filafali ba idaidak ninia plantasaun tenke uza maneira ho didi’ak, nune’e bele husik hela esperansa ba sira katak, iha futuru, kafé Timór ne’e iha presu di’ak, nune’e bele atrai sira kuda fali kafé oan”, sujere.
Abitante suku Fatukesi, munisípiu Liquiçá, Pedro Martins dos Santos, dehan nia iha plantasaun kafé kuaze ektare haat, maibé kafé sira ne’e tuan ona no ninia naruk besik metru hitu. “To’o agora seidauk halo reabilitasaun, tanba hothotu preokupa ho serbisu no eskola, entaun plantasaun sira ne’e abandonadu”, nia hateten.
Notísia relevante: Ministériu Agrikultura presiza estabelese padraun ba presu kafé
Jornalista: Tomé Amado
Editora: Maria Auxiliadora
