iklan

NASIONÁL, EKONOMIA, HEADLINE, LIKISÁ, MUNISÍPIU

SEF halo konsultasaun públiku hodi komunidade proteje rekursu floresta iha área kosteira

SEF halo konsultasaun públiku hodi komunidade proteje rekursu floresta iha área kosteira

Imajen/TATOLI.Hortencio Sanchez

LIQUIÇA, 30 jullu 2024 (TATOLI) – Governu liuhusi Sekretariu Estadu Floresta (SEF), Fernandino Vieira da Costa, tersa ne’e, halo kosnultasaun públiku ho komunidade Suku Ulmera, Postu Administrativu Bazartete, Munisípiu Liquiça, hodi proteje no konserva rekursu naturál iha área kosteira.

“Ita halo konsultasaun públiku hodi envolve Prezidente Autoridade Munisipiu Liquiça, Autoridade Postu Bazartete no autoridade lokál sira hanesan Xefe Suku, Xefe Aldeia no komunidade sira atu ko’alia kona-ba fó protesaun ba ita nia rekursu floresta ne’ebé iha, ko’alia ho komunidade sira atu labele tesi ai-horis arbiru, tenke kuda ai-horis barak hodi halo matak ita nia rai ne’e,” Sekretariu Estadu Fernandino hateten ba jornalista sira iha Ulmera, tersa ne’e.

Iha okaziaun ne’e, sosializa mós Dekretu-Lei Nu. 6/2020 kona-ba rejime juridiku protesaun ba biodiversidade iha Timor-Leste.

“Ida ne’e mak ita mai atu fahe informasaun ba komunidade sira no sosializa ba komunidade sira kona-ba Dekretu-Lei nu. 6/2020, atu nune’e ita nia komunidade sira iha dever no hanoin atu fó protesaun no konservasaun ba ita nia biodiversidade sira tantu flora no fauna iha ita nia nasaun,” nia dehan.

Tuir nia, konsultasaun públiku ne’e importante tanba durante tempu naruk komunidade sira ladun iha koinesimentu kona-ba dekretu lei sira ne’ebé la-fó dalan ba estraga biodiversidade sira.

“Fiar katak ho esplikasaun sira ne’ebé ohin ita fahe ba komunidade sira, sira sei halo tuir hodi fó mós sira nia kontribuisaun ba setór floresta iha ita nia rain. Bazeia ba polítika Governu ida ne’e nian iha priograma hamutuk 14 hodi promove, konserva hodi dezenvolve setór floresta,” nia hateten.

Durante sosializasaun Governante ne’e alerta mós ba komunidade sira atu informa ba Guarda Floresta sira bainhira haree ema ruma tesi ai, utiluza kilat manu hodi estraga animal fuik sira hanesan, Rusa, manu fuik sira iha ai-leten hanesan, pombu, loriku, kakatua no seluk tan.

Iha okaziaun ne’e Xefe Suku Ulmera Martinho Correia hateten, importante tebes husi konsultasaun públiku ne’e tanba Governu tun direita hodi ko’alia ho komunidade sira oinsa mak bele hadomi biodiversidade hodi kontribui ba dezenvolve setór floresta.

“Konsultasaun públiku ne’e importante tebes, Governu liu husi Sekretariu Estadu Floresta mak tun direita mai esplika kona-ba dekretu lei sira ne’ebé bandu ema atu sunu rai, tesi ai, sidadaun sira tenke kuda ai-oan barak, ida ne’e importante los mai ha’u nia komunidade sira,” Martinho hateten.

Iha sorin seluk Prezidente Autoridade Munisípiu Liquiça Paulino Ribeiro reforsa tan katak, kuidadu biodiversidade ne’e importante tebes no komunidade tenke koopera ho Autoridade lokál sira hodi hadomi biodiversidade prevene tesi ai no sunu rai arbiru.

“Atividade sira hanesan ne’e importante tebes, komunidade sira ne’ebé mai ona iha ne’e tenke rona halo didi’ak, rona depois halo tuir, kuandu ita la hadomi ita nia biodiversidade mak estraga ita nia rai sai maran, ruin. Durante ha’u nia mandatu ukun iha Liquiça ne’e hakarak Liquiça tenke matak no mós, atu matak no mós fila ba ita ida-idak tenke kuda ai-horis no limpeza,” Paulino tenik.

Nia dehan, atu atinje objetivu ida matak ne’e mak komunidade sira labele husik animál livre iha dalan públiku sira atu nune’e labele estraga ai-horis sira ne’ebé kuda iha dalan ninin.

“Iha ha’u nia mandatu halo ona operasaun iha dalan públiku hahú Tibar to’o Loes, kontrola animal sira ne’ebé mak husik livre de’it ne’e, animal sira ne’e fó risku rua, ida fó impaktu ba kareta no motor, ida ba han estraga ai-horis ne’ebé ita kuda iha dalan nini atu halo matak ita nia rai,” nia tenik.

Nune’e nia husu ba komunidade sira hotu atu kuda ai iha fayin fatin, labele tesi ai, sunu rai arbiru, labele estraga balada fuik sira ne’ebé moris iha ai laran hanesan, Rusa, manu fuik sira iha ai-leten no seluk tan.

“Komunidade sira, labele tesi ai arbiru, labele sunu rai arbiru, ida ne’e fó impaktu maka’as ba ita, bele hamosu inundasaun estraga ema barak, labele mós estraga balada fuik sira, sira mós hakarak moris hanesan ita, labele utiliza kilat manu hodi estraga animal sira, se ita-boot sira la halo tuir mak sei simu konsekuensia iha ikus ba hasoru ho lei,” nia hakotu.

Jornalista: Hortencio Sanchez

Editór: Florencio Miranda Ximenes

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!