LIKÍSA, 12 Maiu 2025 (TATOLI) — Embaixadora Austrália ba Mudansa Klimátika, Kristin Tilley, hala’o vizita espesiál ba Grupu LENUK TASI, komunidade juventude ida ne’ebé foka ba salvamentu no konservasaun Lenuk tasi nian, ne’ebé lokaliza iha Suku Ulmera, Munisípiu Liquiça, Timor-Leste.
Durante vizita, Kristin Tilley espresa nia apresiasaun aas ba envolvimentu hosi joven sira hodi hatán ba dezafiu sira hosi mudansa klimátika no sira nia papél ativu hodi prezerva ekosistema tasi nian.
“Ida-ne’e maka oportunidade inkrível ida atu haree diretamente serbisu inkrível ne’ebé maka la’o iha ne’e. LENUK TASI merese kréditu tanba kombina peskiza estudante nian, voluntariadu no vizaun konservasaun ida hodi sustenta populasaun lenuk tasi nian iha presaun sira hosi mudansa klimátika nia okos,” Tilley hatete iha entrevista ida iha Segunda-feira ne’e.
Grupu LENUK TASI harii iha tinan 2022 no sai ativu iha tinan 2023. Grupu ne’e inisia husi estudante Departamentu Peskas no Siénsia Marina nian husi Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), hamutuk ho juventude lokál sira ne’ebé preokupa ho sobrevivénsia biodiversidade tasi nian. Agora daudaun, grupu ne’e kompostu hosi membru ativu na’in 17 ne’ebé serbisu ho baze voluntáriu.

“Ha’u hetan inspirasaun tebes husi maneira ne’ebé jerasaun foin-sa’e sira iha ne’e hanoin, preokupa, no halo parte iha solusaun. Mundu ne’ebé ita hasoru iha futuru sei fó impaktu boot ba sira-nia jerasaun, no sira hatudu ona sira-nia an nu’udar ajente ba mudansa,” nia hateten.
Reprezentante Grupu LENUK TASI, Domingos Xaier, hateten katak to’o oras ne’e sira konsege husik ona lenuk oan hamutuk 5.000 resin ba tasi laran. Lenuk nia tolun halibur husi tasi-ibun entre Dili no Loes no hakiak iha Sentru Konservasaun Lenuk Tasi nian.
“Ami nu’udar grupu joven ida ne’ebé tau matan ba Lenuk nia sobrevivénsia. Ho prezensa hosi Embaixadór Austrália nian, ami motivadu liután atu kontinua dezenvolve misaun ida ne’e. Espésie Lenuk tolu ne’ebé ami identifika ona ho susesu maka Lenuk Verde, Olive Ridley, no Hawksbill”, esplika Domingos.
Esforsu konservasaun sira ne’ebé hala’o la’ós de’it foka ba salva fíziku Lenuk sira, maibé inklui mós edukasaun públika, advokasia ba protesaun Lenuk sira, dezenvolvimentu sentru peskiza sira, no promosaun ekoturizmu bazeia ba konservasaun ambientál.
Vizita ne’e akompaña mós husi CARE Internasionál Timor-Leste nu’udar parseiru apoiu prinsipál ida ba atividade LENUK TASI nian.
Diretór CARE, Peter Goodfellow, avalia katak Embaixadór Tilley nia prezensa iha influénsia importante hodi habelar mensajen kona-ba urjénsia mudansa klimátika ba komunidade hotu-hotu iha Timor-Leste.
“Ami kontente tebes ho oportundiade furak hasoru ho Embaixadora ohin dader tanba nia prezensa hodi haluan mensajen mudansa klimatikan iha povu rai laran, no nia prezensa ajuda tebes hodi haluan mensajen ba ema idak-idak iha munisipiu hotu,” Nia haktuir.
Hodi konklui vizita ne’e, Kristin Tilley, hamutuk ho Ego Lemos, Embaixadór ba Arte, Kultura no Ambiente Timor-Leste nian, Peter Goodfellow no komunidade lokál, husik Lenuk oan ho idade semana rua liu hamutuk 20 liu ba tasi.
Atividade ida-ne’e hanesan símbolu ida hosi esforsu sira konservasaun ba animál sira iha tasi no forma ida hosi kolaborasaun internasionál ne’ebé loos hodi hasoru krize klimátika.
Jornalista : Cidalia Fatima
Editora : Armandina Moniz




