DILI, 16 Maiu 2025 (TATOLI) – Kooperativa Kafé Timor-Leste (CCTL, sigla portugés) garante katak iha tinan ida-ne’e produsaun kafé iha munisípiu lima sa’e tanba sira halo ona observasaun no agrikultór sira kontinua kuidadu plantasaun kafé ho di’ak.
Prezidente Kooperativa Kafé Timor-Leste (CCTL), Mario Soares hateten, kona-ba produsaun kafé tinan ida-ne’e produsaun aas no di’ak CTTL nia alvu atu sosa iha tinan- 2025 ne’e hamutuk 10.000-resin tanba empreza barak mak presiza sosa kafé.
“Tinan ida-ne’e ita hahú sosa ona kafé tuir ita-nia tarjetu (alvu) ne’ebé iha no ita sosa husi munisípiu lima mak hanesan, Ermera, Likisá, Ainaru, Aileu no Manufahi”, Prezidente CCTL ne’e informa ba jornalista TATOLI iha edifísiu CCTL iha Bidau-Lesidere, Dili, ohin.
Maibé, tuir autorudade másima CCTL, dalaruma produsaun kafé hahú menuz ne’e ninia impaktu barak dalaruma tanba mudansa klímatika no balun mós kafé ne’ebé tuan ona ne’e abandona hotu ka ema la hadi’a, parte seluk mak ai-mahon laiha.
“Ida-ne’e la’ós tanba reabilitasaun. Tanba plantasaun kafé tuan liu ona dezde tempu portugués ne’e, bainhira ita seidauk iha mós katuas sira kuda tiha ona. Entaun, CCTL halo reabilitasaun kafé ne’e hahú husi 2016 to’o 2025. Ne’ebé, kafé ne’ebé sira halo reabilitasaun ne’e kuaze nia produsaun iha munisípiu lima komesa di’ak hotu ona,” nia esplika.
Razaun, Prezidente CCTL relata, iha tinan kotuk (2024) ne’e kafé nia produsaun ki’ik liu entaun CCTL sosa de’it 4,005 tonelada (kafé kulit tasak) no iha tinan-2023 CCTL sosa de’it tonelada 4,000. Maibé, tinan ida-ne’e sira iha garantia tanba sira observa ona iha munisípiu lima ne’e hatudu katak produsaun kafé aas no di’ak hotu.
Tanba ne’e, iha tinan-ida ne’e, tuir nia, sira fahe viveiru oioin hanesan ai-mahon kafé nia variedade tolu; ai-kakeu, ai-samtuku ho vegetas sembilang, ba munisípiu lima – Ermera, Likisá, Ainaru, Aileu no Manufahi, maibé ba munisípiu seluk iha territóriu nasionál fahe kafé ho variedade rua – kafé robusta no árabika.
Aleinde ne’e, iha produtu seluk fali mak hanesan kakau, vanila, kravu (cenkeh), no pimenta ne’e distribui ba munisípiu Lospalos, Vikeke, Manufahi, Kovalima, Ermera, Aileu, Ainaru no Likisá.
Husi viveiru ne’ebé distribui komunidade sira hein kuda de’it ona no funsionáriu CCTL nian sempre destaka hotu iha fatin ne’ebé sira distribui viveiru ba para halo kontrolu ba agrikultór sira oinsá mak sira kuda.
“Ita bele fó ba sira kuda maibé merkadu ne’e livre sira bele fa’an fali ba ema seluk no ami laiha buat ida atu bandu entaun ne’e livre ita-nia agrikultór sira”, nia énfaze.
Jornalista: Alexandra da Costa
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
