VIKEKE, 05 Juñu 2025 (TATOLI)—Autoridade suku Matatahoi, postu administrativu Uatulari, munisípiu Vikeke husu Governu Konstituisinál da-sia (9) liuhusi Ministériu Agrikultura Peska, Pekuária no Floresta (MAPPF) konstrui irrigasaun permanente ba irrigasaun tradisionál sia (9) ne’ebé lokaliza iha suku Matahoi.
Notísia Relevante: SMAPPF Vikeke identifika natar ektare 514.77 ativu ba produsaun hare
“Irrigasaun sira-ne’e mairia tradisionál hotu, entaun iha tempu udan hanesan agora daudaun ne’e, mota estraga hotu irrigasaun sira hodi labele fornese bee ba natar, rezulta hare balun besik atu mate ona. Tanba ida-ne’e, mak ami hakarak husu ba Governu se bele mai haree ami-nia irrigasaun hodi konstrui irrigasaun sia-ne’e ba permanente. Atu nune’e, iha tempu udan, labele difikulta agrikultura sira-nia natar,” Xefe aldeia Dalan Loos, suku Mataoi, Simão da Silva Oliveira, hateten ba Agência Tatoli, iha postu Vikeke, ohin.
Tuir nia, irrigasaun sia ne’e fornese bee ba natar sira hanesan Salerin, Paetun, Osobereisi, Olomalae, Dalirisi, Betor, Wailakurubi no Tumua. Husi natar sira-ne’e kuaze abandona iha tinan 15 tanba kondisaun irrigasaun aat.
Tanba irrigasaun ne’e labele fornese bee ba natar, enttaun iha tinan 2024 ne’e MAPPF apoia eskavatór hamutuk ho agrikultór sira hodi ormaliza irrigasaun sia, entaun ba tinan ida-ne’e agrikultór sira halo natar ba dala rua.
Nia dehan, presiza Governu nia atensaun ba irrigsaun sira-ne’ebé ho sistema tradisionál ba permanente, atu povu agrikultór sira bele kontente halo natar tanba povu barak mak dependénsia ba natar hodi sustenta nesesidade família uma laran.
“Ida-ne’e ami povu nia ezijensia ba parte Governu hodi tau matan ba ami-nia irrigasaun, atu ami bele halo natar hodi hasa’e produsaun agrikula no sustentablidade ba família nian moris,” nia dehan.
Daudaun ne’e, nia dedan, irrigasaun sia ne’ebé foin lalais udan iha loron 29 Maiu 1015 ne’e mota tun afeta ba irrigasaun sira-ne’e aat hotu, nune’e difikulta ba distribuisaun bee ba natar.
“Horisehik agrikultór sira organiza malu ba kee ona irrigasaun parte Olomalae nian ne’ebé fornese ona bee ba natar. Enkuantu, iha irrigasaun ualu (8) mak agora sei aat, ne’ebé ami koordena ona ekipamentu pezadu husi MAPPF orsida to’o mak halo normalizasaun,” nia hateten.
Nia relata, natar sira-ne’e fó benfísiu ba abitante sira husi suku Makadike no suku Matahoi ba abitante aldeia Dalan Loos uma-kain 100 mak halo natar iha natar referida.
Tuir dadus, natar Betor ektare 80, Lakutole ektare ualu (8), Saelirin ho Paetun ektare 100, Ossoberi-Isi ektare 100 no natar Olo-Malae purvolta ektare 100.
Iha fatin seluk, Diretór Servisu Ministériu Agrikultura Peska no Pekuária (SMAPPF) munisípiu Vikeke, Olivio Soares Freitas, haktuir ba irrigasaun sira-ne’ebé iha parte Uatulari nian ne’ebé bee estraga operadór dezloka ona bá Uatulari hodi halo normalizasaun ba irrigaasaun sira-ne’e.
“Sim, irrigasaun sira-ne’e bee estragu ne’ebé ita-nia operadór eskavatór, ohin ba ona Uatulari hodi halo normalizasaun ba irrigasaun sira-ne’e, atu fornese fali bee ba natar. Ita-nia eskavatór permanente iha Uatulari, ne’ebé kuandu irrigasaun ruma mota estraga ita responde emidiatamente,” nia dehan.
Notísia Relevante: MAPPF prevee millaun $5-resin konstrui irrigasaun iha Baucau-Bobonaro-Viqueque
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór : Cancio Ximenes
