JENEBRA, 13 Outubru 2025 (TATOLI) – Organizasaun g7+ liuhosi Sekretáriu Jerál, Helder da Costa hamutuk ho delegasaun, segunda ohin, partisipa abertura Geneva Peace Week ho tema “Páz iha Asaun” ne’ebé maka hala’o iha sidade Jenebra Suisa iha kontinente Europeia hahú hosi loron 13 to’o loron 17 fulan-Outubru 2025.
Delegasaun g7+ ne’e reprezenta hosi Sekretáriu Jerál g7+, Helder da Costa no Vise Sekretáriu Jerál g7+, Habib Mayar maka partisipa eventu ne’e, tanba hetan konvite hosi Fundasaun Prinsipiu ba Páz (Principles for Peace Foundation).
Sekretáriu Estadu, Departamentu Federál ba Assuntu Estranjeiru Suiza, Alexandre Fasel, maka halo abertura ba diskusaun páz internasionál ne’ebé hala’o iha tuku 17:00 to’o 18:00 oras Suisa nian.
Hafoin halo abertura ba Jeneva Peace week ne’e, kontinua kedas ho aprezentasaun hosi panelista sira maka hanesan President, GPP board and Director, Geneva Centre for security policy, Embaixadór, Thomas Greminger, Director, DCAF-Geneva Centre For Security Sector Governance, Embaixadora, Natalie Chuard, Director, Geneve international Centre For Humanitarian Demining, Itonde Kakoma, President and CEO, Interpeace, Hiba Qasas ne’ebé modera hosi Profesór, Achim Wennmann.
Sekretáriu Jerál g7+, Helder da Costa hateten, Geneva Peace week (GPW) ka (Semana Dame Jenebra) maka inisiativa prinsipál ida hosi Geneva Peacebuilding Platform ou Plataforma Harii Dame Jenebra hodi halibur hamutuk organizasaun sira iha Jenebra no sira-nia parseiru internasionál sira hodi fahe koñesimentu no prátika kona-ba páz iha kontestu no dixiplina oioin.
“Ba ita g7+ partisipa eventu ida ne’e hodi hola lisaun péritu sira mai fó nune’e ita mós bele aplika ita-nia komunidade nasaun membru sira seluk kona-ba esperénsia ne’e hodi toma iha konsiderasaun,” Ezekutivu Organizasaun g7+ ne’e hateten ba TATOLI, iha Suiza.
Entertantu, tuir ajenda iha loron 14 fulan-Outubru 2025, Sekretáriu Jerál g7+, Helder da Costa, sei ko’alia hanesan panelista iha eventu ho titlu “From Rupture to Resolution – Rethinking Political Pathways for Israel-Palestine and the Region” ne’ebé organiza husi Principles for Peace, Geneva Initiative no Palestinian Peace Coalition, iha loron 14 fulan- Outubro.
Iha mós panelista seluk hanesan Embaixadór, Hesham Youssef, (Ministry of Foreign Affairs of Egypt (Retired), representat European Institute of Peace, Diretór Ezekutivu Palestinian Peace Coalition, Nidal Foqaha no Diretór Ezekutivu, Geneva Initiative, Gadi Baltiansky.
No eventu ne’e sei modera husi Fundadór no atuál Diretór Ezekutivu Principles for Peace Foundation, Hiba Qasa.
Sekretáriu Jerál g7+, Helder da Costa, sei fahe lisaun husi nasaun membru g7+ inklui lisaun husi Timor-Leste nia esperiénsia iha transizaun no rekonstrusaun, hodi bele informa diskusaun atuál sira kona-ba Gaza no Palestina nia futuru no estabilizasaun rejionál.
Iha loron ne’ebe hanesan, Sekretariado g7+ hamutuk ho Principles for Peace Foundation sei organiza enkontru ho Misaun nasaun membru sira ba WTO no ONU ho naran g7+ WTO Accession Group, ho objetivu hanesan tuir mai ne’e;
- Hametin koordenasaun entre nasaun membru sira kona-ba asuntu sira ho interese komún, inklui polítika komérsiu no espasu multilaterál sira seluk iha ONU nia laran.
- Identifika prioridade estratéjiku sira iha ne’ebé nasaun membru sira Sekretariadu g7+ nia suporta hodi aliña ka adapta pozisaun sira iha Jenebra.
- Fahe progresu servisu g7+ inklui resultadu husi Simeira g7+ ne’ebé hala’o iha fulan setembru no mós enkontru Ministeriál ne’ebé hala’o iha fulan-Abril iha Timor-Leste.
Enkuantu, iha loron 15 fulan-Outubru 2025, Sekretariadu g7+ sei asina Memorandu of Understanding (MoU) ho Representa hosi Principles for Peace Foundation, Hiba Qasas, iha Rezidénsia Embaixadór, Dinamarka nian, eventu ne’e hanesan oportunidade di’ak ida ba Principles for Peace hodi lansa Relatóriu kona-ba Peace Navigator.
Durante hala’o misaun iha Jenebra, Ekipa g7+ mós sei hala’o enkontru bilaterál lubuk ida ho organizasaun sira ne’ebe baze iha Genebra.
Entertantu, Geneva Peace week (GPW) ka (Semana Dame Jenebra) maka inisiativa prinsipál ida hosi Geneva Peacebuilding Platform ou Plataforma Harii Dame Jenebra.
GPW fórum anuál ida ne’ebé halibur hamutuk organizasaun sira iha Jenebra no sira-nia parseiru internasionál sira hodi fahe koñesimentu no prátika kona-ba páz iha kontestu no dixiplina oioin.
Objektivu prinsipál husi eventu ne’e mak;
- Fahe esperensia/konesimento: hanesan meius ida atu fo oportunidade ba perítu sira kona-ba páz nian ho topiku ne’ebé mak la hanesan.
- Kolaborasaun: eventu ne mós sei liga ema profesionál, polítiku na’in sira no perítus sira atu promove sira-nia área kooperativa sira.
- Inovasaun iha hari páz nian: liu husi diskusaun sira bele hetan liu tan ideia kreativu sira hodi hetan solusaun no dalan di’ak ba páz ninian
- Hasoru dezafiu globál: partisipante sira mós bele aborda kestaun komplexu sira hanesan mudansa klimátika ba iha konflitus nian, deslokamentu obrigasaun, papél feto nian kona-ba páz no importansia husi envolvimentu joven sira-nian iha páz.
- Promove aproximasaun ba komunidade: enkontru páz semanál ne’e mós atu buka solusaun hodi koloka populasaun sai hanesan sentru prosesu ba páz.
- Plataforma Harii Dame Jenebra nian maka sentru koñesimentu ida ne’ebé liga massa krítiku hosi autór sira, rekursu sira no perísia hari’i dame nian iha Jenebra no iha mundu tomak.
Hari’i iha tinan 2008, Plataforma ne’e iha mandatu atu fasilita interasaun kona-ba harii dame entre instituisaun no setór oioin, no atu avansa koñesimentu no komprensaun foun kona-ba asuntu no kontestu sira ne’ebé relasiona ho harii dame.
Ida-ne’e mós hala’o papél kriativu ida hodi harii ponte sira entre Jenebra Internasionál, arkitetura harii dame Nasaun Unida nian iha Nova-Iorke, no atividade harii dame.
Jornalista : Agapito dos Santos
Editór : Florêncio Miranda Ximenes





