VIKEKE, 17 Novembru 2025 (TATOLI)—Komandante Polísia Unidade Vulneravel (VPU-sigla ingleza) Munisípiu Vikeke, Asistente Inspetóra Emerenciana Fernandes apela ba abitante Suku Maluru, Postu Vikeke Vila, atu fó-atensaun (kuidadu) ba tráfiku umanu.
“Atu prevene kazu tráfiku umanu mak ami-nia kna’ar fahe informasaun ba ita-nia komunidade nune’e bele komprende kona-ba trafiku umanu. Tanba ne’e, ami-nia luta durante ne’e atu komunidade Maluru labele monu ba tráfiku umanu,” Emerenciana hateten iha Suku Maluru, Segunda ne’e.
Komandante VPU hatutan daudaun ne’e Timor-Leste sai ona membru Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN-sigla ingleza) entaun sei servisu hamutuk ho nasaun sira husi ASEAN hodi luta ba tráfiku umanu.
“Tanba ita-nia ema uluk sai vítima ba iha nasaun Portugal, iha-ne’ebé joven sira bá toba de’it iha fatin públiku. Tan ne’e, ita ta’uk ita-nia ema sira sai vítima ba tráfiku umanu. Ho ida-ne’e Polísia Nasionál Timor Lorosa’e (PNTL) sei servisu hamutuk parseiru sira iha Timor-Leste hodi luta maka’as ba tráfiku umanu ne’e,” nia haktuir.
Nia apela ba komunidade bainhira ema ruma ka ajénsia sira mosu halo rekrutmentu ba rai-li’ur labele taka, tenke informa ba parte PNTL hodi buka tuir.
“Kuandu kazu tráfiku umanu akontese tenke informa ba ami, atu ami bele informa ba ami-nia komandu, atu pasa tutan ba adidu polísia sira iha rai-li’ur,” nia fó hanoin.
Tráfiku umanu mak asaun krime organizadu ne’ebé organiza husi ema ka grupu ida hodi esplora ema seluk nia moris ka negósiu ema nia moris. Ho nia objetivu atu hetan osan ka lukru boot husi prosesu tráfiku, basá sira bele fa’an vítima sira ba ema ne’ebé maka bele tau-matan ba sira nia esplorasaun, atu sira servisu ho fásil no atu hetan trablladór ne’ebé baratu no gratuitu.
Kodigu Penál Timor-Leste 2009 deskreve kona-ba tráfiku umanu ka tráfiku ho ema maka ema ne’ebé rekruta, aliena, sede, adkire, transporta, transfere, aloja ka akolle ema ruma, ho ameasa, forsa ka koasaun oin seluk tan, ho raptu, ho fraude, ho engañu, tanba abuza nia autoridade ka abuzu ema ne’e nia situasaun vulneravel, ka tanba entrega ka simu pagamentu hosi benefísiu ruma hodi hetan konsentimentu husi ema ne’ebé iha autoridade ba ema seluk, hodi hetan esplorasaun nia objetivu.
Jornalista: Vitorino Lopes da Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade




