iklan

NASIONÁL, EKONOMIA, HEADLINE

Isménio Martins sai vensedór dahuluk KPNI 2023 ba setór pekuária

Isménio Martins sai vensedór dahuluk KPNI 2023 ba setór pekuária

Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta, Marcos da Cruz, entrega prémiu ba vensedór dahuluk kompetisaun Planu Negósiu Inovativu 2023 hosi setór pekuária, iha Timor Plaza, kinta (05/10/2023). Imajen Tatoli/António daciparu

DILI, 05 outubru 2023 (TATOLI)—Isménio Martins sai vensedór dahuluk Kompetisaun Planu Negósiu Inovativu (KPNI) 2023 hosi setór pekuária ho temátiku ‘muda o nia moris ho negósiu pekuária’, ne’ebé realiza hosi Institutu Apoiu Dezenvolvimentu Emprezariál (IADE), simu prémiu osan ho valór $7.000.

Isménio Martins hosi munisípiu Dili, mai ho ideia negósiu transforma no halo produsaun adubu orgániku liuhosi fahi teen ho sistema biogas.

Biban ne’e, nia hato’o sentimentu kontente tanba bele sai vensedór dahuluk iha kompetisaun no nafatin esforsu-an hodi dezenvolve negósiu di’ak liután hodi kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia nasaun.

“Onra boot ida mai ha’u nu’udar vensedór iha kompetisaun ne’ebé realiza hosi IADE. Ida-ne’e nu’udar esperiénsia moris hosi esforsu ne’ebé ha’u halo durante besik tinan-rua, ha’u serbisu nu’udar agrikultór hanesan kria animál, entaun ha’u husu ideia inovativu ida atubele transforma fahi teen liuhosi sistema biogas, ne’ebé ha’u halo atubele halo poupansa ba enerjia, bele ajuda ba tein, no hosi fahi teen tama iha biogas no bele prodús adubu orgániku,” Isménio hateten iha atidade enserramentu KPNI 2023 ba setór pekuária, iha Timor Plaza, kinta ne’e.

Nia sente previléjiu tanba sai vensedór no iha esperans hosi atividade ne’e bele inspira ema seluk no hakarak kontribui ba dezenvolvimentu nasaun.

“Ha’u-nia esperansa katak ba oin sei nafatin hala’o atividade iha área pekuária, tanba setór ne’e nu’udar pilár importante ne’ebé ita-nia nasaun presiza,” nia akresenta.

Notísia relevante : IADE fó formasaun ba joven Viqueque 34 iha área pekuária inovativu

Enkuantu Libóriu de Araújo Viegas ho ideia negósiu hakiak fahi rasa sai manán-na’in daruak ho prémiu $6.000, Esmeralda Alves hosi munisípiu Viqueque ho ideia negósiu produsaun na’an sakin karau (na’an maran rahun) nu’udar manán-na’in datoluk ho prémiu $5.000, Julião Pinto hosi munisípiu manatuto ho ideia negósiu hakiak bani kiik hodi prodús bani-been sai manán-na’in dahaat ho prémiu $2.000, Paulino Soares Guterres hosi munisípiu Viqueque ho ideia negósiu hakiak fahi sai manán-na’in dalimak ho prémiu $1.500.

Konkorrente kompetisaun na’in-lima sira seluk, kada ema simu $700, maski la manán maibé komisaun organizadora deside atribui prémiu nu’udar aktu apresiasaun.

Aleinde prémiu osan, manán-na’in sira simu mós prémiu seluk hanesan trofeu no prémiu hosi patrosinadór sira hanesan empreza Santos no Timor Telecom.

Ministru Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta, Marcos da Cruz, apresia ho programa ne’e tanba bele inspira joven sira ne’ebé iha talentu no ideia inovativu hodi kria rasik serbisu.

“Iha programa IX Governu mensiona katak dezenvolve ita-nia rain hodi lori moris di’ak ba povu. Tanba ne’e, ekonomia nu’udar prioridade nasaun, liu-liu setór agrikultura, pekuária, peska no floresta. Eventu kompetisaun ne’e di’ak tebes hodi atrai joven sira iha dezenvolvimentu setór agrikultura no pekuária, ida-ne’e hanesan oportunidade ida mai ha’u atu ita hotu hamutuk dezenvolve área ne’e,” Ministru dehan.

Governante ne’e apresia tebes tanba joven barak iha interese halo negósiu iha setór pekuária, tanba realidade emprezáriu sira antes ne’e ladún envolve-an iha negósiu hanesan ne’e.

“Hodi Governu nia naran, ha’u hato’o apresiasaun boot ba parseiru sira hodi realiza atividade ne’e hodi buka fini ba setór privadu hosi joven sira, tanba ne’e hakarak husu nafatin apoia kada tinan tanba atividade ne’e di’ak no motiva tebes joven sira,” nia tenik.

Nune mós, Diretór Ezekutivu IADE, Filomeno Belo, hateten, IADE nu’udar instituisaun Governu ne’ebé nu’udar liman no ain Estadu atu ajuda Governu halo atividade produtivu, liu-liu atu apoia joven sira sai emprezáriu.

“Prosesu kompetisaun inovativu tinan ne’e iha área pekuária tanba área ne’e merese duni para joven sira envolve no dedika-an duni hodi kontribui ba dezenvolvimentu ekonomia ita-nia rain,” nia subliña.

KPNI hanesan programa anuál IADE, ne’ebé programa kompetisaun ne’e realiza ona ba dala-ualu ona, hahú hosi tinan 2013 too’ ohin loron.

Iha tinan 2018 la konsege implementa tanba Governu funsiona ho orsamentu duodésimu no iha tinan 2020 to’o 2021 mos la konsege tanba implementa regulamentu ba pandemia COVID-19.

Molok to’o hetan manán-na’in sira, liuhosi prosesu lubuk ida ne’ebé hahú ho lansamentu ne’ebé realiza iha loron 21 fevereiru 2023, hafoin avansa ba semináriu ne’ebé hala’o tiha ona iha loron 28 abríl liubá, depois formasaun iha faze dahuluk kona-ba buka ideia negósiu, depois ida-ne’e selesaun ba top 10, avansa ba aprezentasaun planu negósiu.

Partisipante ne’ebé rejista iha programa ida-ne’e hamutuk ema na’in-439, ne’ebé kompostu hosi feto na’in-168 no mane-117. Hosi 439 hirak ne’ebé konsege tuir formasaun buka ideia negósiu hamutuk ema na’in-377, mai hosi feto 139 no mane 238.

Selesaun dahuluk deside katak ema na’in-190 avansa ba formasaun kona-ba hahú negósiu, kompostu hosi feto 65 no mane 125.

Bainhira ramata formasaun, konkorrente sira aprezenta sira-nia planu negósiu inovativu ba juri internál hafoin juri sira halo avaliasaun no selesaun hodi ikus mai hetan konkorrente na’in-10 (feto na’in-ida) hodi hakat ba aprezentasaun ikus.

Atividade ne’e gasta osan hosi Orsamentu Jerál Estadu hamutuk $58.000, hetan apoia finanseira hosi empreza Santos $15.000 no Timor Telecom $10.000.

Jornalista     : Antónia Gusmão

Editora          : Julia Chatarina

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!