iklan

JUSTISA, HEADLINE

PDHJ apoia desizaun Estadu Timor-Leste ba kazu Myanmar

PDHJ apoia desizaun Estadu Timor-Leste ba kazu Myanmar

Logo-tipu PDHJ

DILI, 29 agostu 2023 (TATOLI) – Prevedór Prevedoria Direitus Humanus no Justisa ( PDHJ) Virgílio Guterres, apoia pozisaun Estadu Timor-Leste ba kazu Myanmar tanba defende violasaun direitus umanus iha Myanmar.

Nia dehan, afirmasaun Timor-Leste kontra polítika junta militár iha Myanmar ne’e nudar afirmasaun ne’ebé loos no klaru.

Timor-Leste nudar nasaun direitu demokrátiku ne’ebé iha dever promove demokrasia no direitus umanus iha mundu, nune’e la konkorda saida mak agora daudaun Estadu junta Militár implementa iha Myanmar.

Ho ida ne’e, Prevedor Direitus Humaus no Justisa hanesan orgaun Estadu nian, ne’ebé ke mosu atu defende direitus umanus no atu halo defeza ba direitus umanus, afirma apoia Estadu Timor-Leste ba promosaun direitus umanus.

“Entaun relasiona ho asuntu espulsaun ne’ebé Junta Militár Myanmar halo hasoru ita-nian diplomata, PDHJ nian pozisaun la sees hosi posizaun Estadu ninian”, Virgílio Guterres hateten ba jornalista TATOLI iha kna’ar Caicoli, tersa ne’e.

Tanba uluk iha luta libertasaun nasionál, Timor-Leste uza prinsípiu direitus umanus, tanba ne’e mak nasaun sira uluk fó apoia solidaridade to’o hetan ukun rasik aan.

“Agora ita ukun rasik-an tiha, sé rai seluk no povu seluk presiza ita-nia apoiu, ita tenke fó mós apoiu, tanba iha Konstituisaun Artigu 10 no 11 garantia ida ne’e, katak povu Timor apoia luta povu rai seluk nian ba auto determinasaun”, nia adianta.

Tanba ne’e, Timor-Leste mantein ho ida ne’e, hodi fó solidaridade ba povu Sahar Osidentál no Palestina.

“Enkuantu ba kazu Myanmar nian ne’e, pozisaun Preverdór la sees hosi Estadu nian posizaun”, Virgílio Guterres afirma.

Hatan kona-ba Governu Junta Militár  halo espulsaun ba diplomata Timor-Leste,  Virgílio Guterres, dehan ho situasaun ne’e hakotu ona relasaun bilitarál entre Myanmar ho Timor-Leste ba oin.

“Sim, kuandu duni fila ona ita-nian diplomata ne’e, ita la iha ona relasaun uniformál tanba ne’e nudar persona non-grata ba ita-nian diplomata”, nia informa.

“Ne’e só mudansa rejime iha Myanmar mak ita foin halo fali diskusaun ka negosiasaun atu hadia fila fali ita-nian relasaun ho sira maibé kuandu Governu Junta Militár ne’e difisil tanba sira-nian pozisaun agora mak sira halo ona ne’e”, nia subliña.

Kona-ba prosesu Adezaun Timor-Leste ba oin, Prevedór  Virgílio Guterres konsidera TL nian Adesaun ASEA sei susar oituan tanba relasaun bilaterál la di’ak.

Nia esplika, nasaun membru ASEAN komunga prinsípiu konsensuál no labele iha intervensaun (non-intervention), no kuandu nasaun membru ASEAN ida mak la aseita Timor-Leste nian adezaun entaun sei difikulta Timor-Leste nian adezaun ba ASEAN.

Nia dehan, Timor-Leste nia pozisaun agora ne’e la’os intervensaun maibé hakarak promove direitus umanus.

“Myanmar de’it kuandu la kokorda, ita labele tama tanba ASEAN ne’e la’os desizaun maioria halakon minoria sira nian, desizaun konsensuál hotu tenke konsensu mak foin tama”, Virgílio Guterres dehan.

“Sé ho relasaun sira hanesan agora ita ho Myanmar ne’e prontu risku boot liu ne’e mk Myanmar sei la aseita, vota kontra ita tama ASEAN. Ne’e ha’u nian predisaun ba oin ne’e hanesan ne’e, maibé polítika ne’e sei mosu buat seluk depende ba futuru”, nia dehan.

Iha sorin seluk, Portavós Asia Justice And Rigth (AJAR), Inocencio Xavier, hateten Timor-Leste hanesan Estadu direitu demokrátiku ne’ebé promove direitus umanus makas tanba ne’e mak ita mós la ignora sá situasaun mak akontese iha Myanmar.

“Ne’ebé ita bo’ot sira hatene junta militár eleisaun demokrátika ne’ebé manán hosi Aung San suu kyi depois nia governasaun atake hosi forsa junta militar no ikus mai Aung San Suu Kyi,  tenke ba liu detensaun, ohin loron seidauk liberta hosi prosesu ne’e”, nia dehan.

Tanba ne’e mak ita hanesan sosiadade sivil no partikularmente AJAR mós servisu besik liu vitíma sira iha Myanmar, bainhira militár sira halo asaun barbarmente hasoru nia povu sira apoia demokrasia ne’ebé kontra sistema ditadura iha rai Myanmar .

Situasaun ida ne’e, Konsellu Seguransa ONU la hola posizaun ida ba situasaun ne’ebé akontese iha rai Myanmar no la fó Xamada ba Governu Junta Militár iha rai Myanmar.

“To’o Timor- Leste ami apoiu ita-nian diplomata ne’ebé halo asaun ida ne’e, semana ne’e nia laran ami sosiadade sivil, sei reafirma ami-nian posizaun iha Jakarta liuhosi ASEAN People Forum”, haktuir Inocencio.

“Ami sei hatoo ami-nian pozisaun hanesan sosiadade sivil reprezenta povu Timor-Leste nian ba agora daudauk ba ita-nian diplomata. Ami apoia nafatin ita-nian diplomata ne’ebé halo ninian polítika ba interese atu promove direitus umanus liuliu iha ASEAN”, nia afirma.

Antes ne’e, iha 03 agostu, Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão deklara katak Timor-Leste labele adere ba ASEAN se organizmu rejionál labele buka solusaun ba konflitu iha Myanmar.

Jornalista: Natalino Costa   

Editór : Zezito Silva

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!