DILI, 06 Novembru 2025 (TATOLI) – Númeru mate ne’ebé maka relata tanba efeitu sira hosi tufaun Tino (naran internasionál Kalmaegi) sa’e ona ba na’in-114, fó sai hosi Konsellu Nasionál Redusaun no Jestaun Risku Dezastre nian (NDRRMC) iha Kinta-feira ne’e.
Tuir reportajen husi Ajénsia Notisiza Filipina (PNA, sigla inglés) katak, fatalidade sira-ne’e, hotu-hotu sei iha hela validasaun, inklui 71 hosi Cebu; 18 husi Negros Osidentál; 12 husi Negros Oriental; na’in neen hosi Agusan del Sur; rua husi Southern Leyte, no ida-idak ba Antique, Bohol, Capiz, Iloilo, no Leyte. Kauza loloos hosi mate sira-ne’e sei investiga hela to’o agora.
Entretantu, ema lakon na’in-127 maka relata ona, na’in-65 hosi Cebu no na’in-62 hosi Negros Osidentál.
NDRRMC mós relata ema kanek na’in-82 kompostu husi na’in-69 hosi Cebu, na’in-hitu hosi Negros Osidentál, na’in-rua hosi Leyte no Surigao del Norte, no ida hosi Surigao del Sur no Leyte Súl.
Númeru família afetadu sira maka 544,081, ekivalente ba ema 1,951,546 ne’ebé hela iha barangay 5,089 iha rejiaun ualu iha nasaun tomak.
To’o publikasaun ida-ne’e, família 127,827 maka hetan hela abrigu iha sentru evakuasaun 4,933, enkuantu família 36,752 seluk hetan tulun iha liur.
Tufaun Kalmaegi, koñesidu mós iha Filipina ho naran Tufaun Tino, hanesan siklone tropikál ativu ida ho anin másimu ne’ebé sustenta ho velosidade 185 km/h, ne’ebé afeta Filipina no Illa Caroline no agora daudaun ameasa hela Vietname.
Tempestade ho naran ba dala 25 no tufaun ba dala sanulu-resin-rua hosi époka tufaun Pasífiku 2025 nian, Kalmaegi mosu hosi zona konveksaun ida iha loron 30 fulan-Outubru.
Loron tuirmai, ida-ne’e klasifika hanesan depresaun tropikál ida bainhira Sentru Konjuntu ba Alerta Tufaun nian (JTWC) fó sai Alerta Formasaun Siklone Tropikál nian (FA) iha UTC: Iha tuku 12:00 UTC, Ajénsia Meteorolójiku Japaun nian (JMA) atualiza sistema ba tempestade tropikál no hanaran Kalmaegi, tanba kondisaun sira sai favorável liután ba nia dezenvolvimentu.
JTWC halo tuir iha tuku 21:00 UTC, no mós dezigna ida-ne’e hanesan tempestade tropikál. Sistema ne’e tama iha Área Responsabilidade Filipina nian (PAI) iha tuku 5:30 dadeer PHT iha loron 2 fulan-Novembru (21:30 UTC loron antes) no hetan naran Tino hosi Administrasaun Servisu Atmosfériku, Jeofíziku no Astronómiku Filipina nian (PAGASA). Iha tuku 12:00 PM UTC, JMA atualiza Kalmaegi ba tempestade tropikál maka’as. Iha tuku 3:00 dadeer UTC iha loron 3 fulan-Novembru, PAGASA, JTWC, no JMA atualiza sistema ba tufaun, hodi sita ambiente ida ne’ebé favoravel tebes ba intensifikasaun lalais.
TATOLI




