iklan

NASIONÁL, EDUKASAUN, JUSTISA, DILI, MUNISÍPIU

ESJ 5 de Maiu Bandu Estudante Lori Telefone Tama Aula

ESJ 5 de Maiu Bandu Estudante Lori Telefone Tama Aula

Diretór ESJ 5 Maiu, Manuel Verdial. Imajen/Espesiál

DILI (TATOLI)-Ensinu Sekundáriu Jerál (ESJ) 5 de Maiu bandu nia estudante na’in 1700 liu, atu lori telefone tama aula bainhira prosesu aprendizajen la’o tan konsidera katak estudante sira sei la aproveita estudu ho di’ak tanba ne’e eskola refere preokupa.

Diretór ESJ 5 de Maiu, Manuel Verdial akresenta, internet ligadu ho rede sosiál sira ne’e importante tan halo kompletu siénsia no koñesimentu ne’ebé ita seidauk estuda ka aprende kumpletu, fasilita ita nu’udar estudante, universitáriu aprende lais liután no garante servisu sira ho efetivu no organizadu liu, nune’e tenke uza ho di’ak.

“Ami preokupa mak buat ida importante, labarik sira uza sala; uza fali iha tempu aprendizajen la’o, labarik sira dala ruma tau hela eskutadór ba sira-nia tilun, dala ruma hamnasa mesamesak, mas labarik sira la preokupa saida mak profesór sira hanorin,” dehan diretór Manuel Verdial, ba Ajénsia TATOLI, iha nia kna’ar fatin, ESJ 5 de Maiu, Becora, Díli, ohin.

Estabelesimentu ensinu ne’e konvida ona inan-aman eh enkaregadu edukasaun nian hodi halo diskusaun kona-ba kriasaun regra no preokupasaun sira ne’ebé mak eskola deteta hamutuk ho inan-aman sira hodi buka meius atu solusiona.

Tanba, telefone, ligadu ho internet no iha aplikasaun sira hanesan facebook, whatsapp no seluktan, tuir loloos uza atu kontaktu eh halo komunikasaun ruma ho instituisaun formál sira hanesan bombeiru, PNTL (Polísia Nasionál Timor-Leste), ospitál inklui inan-aman sira kazu iha urjénsia ruma, maibé dalaruma estudante sira uza fali ba hodi ba pasear, satan ho farda eskola nian. Inan-aman la hatene, sira mai sala aula ka lae?

Eskola preokupa ida ne’e. Telefone uza iha tempu livre la’ós iha tempu aprendijazen. Iha aprendizajen, uza telefone bainhira halo diskusaun, semináriu ruma no seluktan karik presiza, atu nune’e bele kumpleta liutan kumprensaun hodi dinamiza diskusaun sira nune’e bele akadémiku, bele iha jeitu, ajuda duni ita atu iha prinsípiu hodi bele lori ita-nia kualidade ensinu la’o ba oin.

“Tanba ne’e eskola tau regra ida rigorozu tebes. Telefone ami hetan iha sala, bainhira prosesu aprendijazen, labarik [estudante] nia direitu tomak iha prosesu aprendizajen ami kansela totál,” insiste diretór Manuel Verdial.

“Ha’u haree ida ne’e [uza telefone iha aula] sei implika ba futuru, dezenvolvimentu nasionál, entaun ami proibe, melarang keras, uza iha tempu sira hanesan ne’e,” reforsa tan ezekutivu 5 de Maiu ne’e.

Nia parte arepende bainhira haree estudante, karik uza telefone ligadu ho internet dalaruma la tuir dalan liliu uza linguajen mal edukadu sira ka tolok. “Dalaruma ha’u kecewa, inan-aman mak fraku ka? Instituisaun mak fraku ka? Eh ita hothotu la hatene, ita hothotu loke hela ita-nia aan livre, labarik sira la hatene sira-nia maturidade hodi uza buat sira hanesan ne’e. ida ne’e mak eskola nia preokupasaun, la hakmatek to’o agora,” Diretór Manuel Verdial preokupa.

Diretór ne’e mós relata katak bainhira sorumutu ho inan-aman estudante sira nian sira koopera ho inisiativa ida ne’e. Nune’e parte eskola nian mós entregra manuál regulamentu interna eskola nian ba inan-aman ka enkaregadu sira ne’e hodi bele reforsa esplika ba oan sira iha tempu ka oras oportunu sira.

“Ami diskute, inan-aman apoiu, eskola nia planu, regra ne’ebé eskola fó, ajuda tebes inan-aman sira, garante kualidade vida, kualidade ensinu iha labarik [estudante] sira garante iha futuru, hodi kompete buat ruma iha ita-nia nasaun,” nia informa.

“Buat sira ne’e hotu, bainhira ita iha kuriozidade, ita iha interese, kemauan keras atu bele deskobre, ha’u hanoin ita mós labele sai bainaka iha ita-nia nasaun. Ne’ebé sira konkorda la halimar, S3 oituan mak ha’u halo regra di’ak ema barak gosta mai 5 de Maiu. Agora sala 13 de’it, ho profesór na’in 48,” informa tan diretór ne’e.

Diretór ESJ 5 de Maiu Manuel Verdial, rekomenda ba inan-aman eh enkaregadu sira atu koopera malu nafatin ho eskola hodi oan sira susesu. “Mai ita serbisu hamutuk para ita lori ita-nia labarik sira; imi nia oan, ami-nia oan, ita-nia oan no timoroan. Se nia sai matenek serbisu iha rai Timor, Timor naran morin. Ida ne’e mak ita-nia susesu, serbisu maka’as!,” nia apela.

Ba estudante sira, nia sujere katak nu’udar futuru nasaun nian estudante eh ita hotu tenke uza internet nu’udar timoroan, uza nu’udar nasaun ida independente, demokrátiku hodi bele akompaña dinámika mundiál, refleta ita-nia aan hodi bele partisipa iha dezenvolvimentu mundiál. Nune’e tenke uza ho maturidade.

Timoroan sira-nia prezensa iha ne’ebé de’it ema sei la dúvida, iha kontestu kultura, karakter no seluk tan hodi defende no tane aas nafatin indepedénsia Timor-Leste nian ne’ebé rezulta husi sakrifísiu beiala sira, mate hodi defende. Nu’udar estudante, jerasaun foun, ita defende indepedénsia ho dezenvolvimentu ne’ebé kualidade.

“Ha’u-nia rekomenda, uza telefone, hanesan matadalan, uza buat ne’ebé iha ho kuidadu, tulun imi [estudante], atu imi bele sente buat ida ne’ebé pozitivu tebes, hodi lori imi, garante iha futuru ida, hodi la sai atan iha imi-nia nasaun,” diretór Manuel Verdial fó hanoin.

Estudante sira ne’ebé eskola iha estabelesimentu ensinu publiku ne’e apresia ho inisiativa ESJ 5 de Maiu relasiona ho regulamentu ne’e tan konsidera importante hodi regula sira nune’e bele fokus ba matéria sira bainhira aprendijazen la’o.

“Entaun ami-nia diretór kria regra ne’e, atu nune’e bele halo ami kumpre no tuir regra sira ne’ebé iha eskola 5 de Maiu ne’e,” dehan estudante segundu ano, Cristovão de Araújo Lopes Soares.

Nune’e mós, Felizarda Constantina da Costa, estudante ESJ 05 de Maiu ida reforsa tan: “Telefone ne’e labele lori tama iha eskola laran. Tanba ne’e, regra ne’e di’ak hodi halo estudante sira fokus,” nia konklui.

Jornalista: Rafy Belo

Editór : Manuel Pinto

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!