DILI, 17 abríl 2023 (TATOLI)–Diretór Asosiasaun HAK, Feliciano da Costa Araújo, hateten HAK kontinua tau matan ba asuntu justisa formál nia lala’ok, relasiona ho direitu prizioneiru sira-nian atu hetan prosesu justisa ne’ebe mak justu.
“HAK nafatin empeña nia servisu iha área monitorizasaun, advokásia no formasaun iha área oioin relasiona ho asuntu sira direitu umanu iha Timor-Leste. Aspetu esensiál ida-ne’ebé HAK kontinua tau matan ba asuntu justisa formál nia lala’ok mak relasiona ho direitu prizioneiru sira-nian atu hetan prosesu justisa ne’ebe mak justu no ekidade ba ema hotu,” nia dehan iha diskusaun públiku “Direitu Prizioneiru hodi asesu ba justisa formál” iha salaun JL Vila, segunda ne’e.
Objetivu hosi diskusaun ne’e atu melhora di’ak liután servisu tribunál nian, hodi asegura prizioneiru prizaun preventiva sira-nia direitu ba asesu justisa formál.
Nia dehan, atu hatene esforsu Governu liga ho planu programa muda prizioneiru sai pioneiru ka autór ba ekonómia no atu hetan informasaun loloos kona-ba funsionamentu judisiáriu iha Timor Leste.
Tanba ne’e, konvida sosiedade sívil sira, membru Rede Apoiu Servisu Prizionál, Membru Asosiasaun HAK, no akademiku sira hodi halo diskasaun kona-ba problema no lakuna sira liga ba asuntu Justisa Formál.
“Diskusaun públiku ohin ne’e, ha’u hanoin ita ko’alia kona-ba prizioneiru sira-nia direitu tanba HAK nia ezisténsia ne’e atu haree ba guarda prizionál sira no haree liu asuntu prizioneiru sira. Tanba ne’e, ita hakarak iha ukun-an ne’e tau konsiderasaun ba direitu prizioneiru sira-nian,” nia dehan.
Objetivu ne’e, hakarak atu haree Justisa formál nian tanba dala barak maluk ne’ebé hetan pena prizaun preventiva, sira lahatene desizaun to’o iha ne’ebé nune’e iha justisa formál ne’e, hakarak advogadu ka defensór oinsá fó asisténsia di’ak ba prizioneiru sira.
“Ami-nia deskobrementu sira-ne’e dala barak fatin asesu ne’e limita tebes tanba ema aumenta no fatin limite tan,” nia hateten.
Bazea ba deskobrimentu rezultadu monitorizasaun HAK nian to’o mai iha 09 marsu 2023 iha prizaun Becora, justifika prizioneiru hamutuk 431no hosi sira-ne’e klasifika ba kondenadu hamutuk 345, prizaun preventiva hamutuk 86, prizioneiru iha prizaun Gleno hamutuk 110, hosi sira-ne’e klasifika ba kondenadu 108 no prizaun preventiva hamutuk rua (2).
Prizioneiru iha Prizaun Suai ho totál ema 103, hosi prizioneiru sira-ne’e klasifikasaun kondenadu hamutuk 86 no prizaun preventiva hamutuk 17, ho totál prizioneiru iha prizaun tolu (3) ne’e hamutuk 644, hosi ne’e kondenadu 556 no preventiva 105.
Jornalista : Osória Marques
Editór : Cancio Ximenes
