DILI, 20 fevereiru 2024 (TATOLI)-Ekipa traballu ba reforma justisa hahú iha tersa (20/2) ne’e hahú halo ona servisu ba reforma justisa.
‘
Iha loron dahuluk ne’e ekipa traballu ne’ebé kompostu hosi péritu na’in haat inklui timoroan na’in ida mak antigu Prezidente Tribunál Rekursu, Claudio Ximenes, lideradu hosi Lucia Lobato, hahú hasoru malu ho Ministru Justisa, Sergio Hornai, no instituisaun ne’ebé iha Ministériu Justisa nia kompeténsia atu diskute kle’an setór justisa; dezafiu no difikudade sira.
Koordenadora ekipa Traballu Reforma Justisa, Lucia Lobato, hateten, nia lori péritu na’in haat inklui timoroan na’in ida ne’ebé hola parte iha ekipa traballu reforma justisa mai hasoru Ministru Justisa Sergio Hornai atu Ministériu Justisa inklui institusaun ne’ebé tuteladu para bele apoia servisu grupu ekipa traballu hodi bele sustenta kestaun ruma liga ho reforma justisa.
“Ekipa traballu ba reforma justisa ohin hahú halo nia servisu. Tanba ne’e, ami mai enkontru ho Ministru Justisa atu nune’e Ministru Justisa bele apoia servisu ekipa ne’e bele lao di’ak,” Lucia Lobato hateten ba jornalista sira hafoin enkontru ho Ministru Justisa, Sergio Hornai, iha edifísiu MJ, Colmera-Dili, tersa ohin.
Eis-ministra justisa ne’e dehan, ekipa traballu ba reforma justisa ne’e kompostu hosi péritu na’in haat ne’ebé Governu liuhosi Programa Nasaun Unida ba Dezenvolvimentu (PNUD) kontrata inklui timoroan ida ne’ebé durante servisu kle’ur iha área justisa.
“Ema sira ne’e mai iha loron 18 fevereiru 2024 foin daudaun ne’e no ema sira ne’e mesak péritu iha área justisa no sira sei konklui sira-nia servisu iha fulan marsu tinan ne’e,” nia informa.
Iha fatin hanesan, Ministru Justisa, Sergio Hornai, hateten, ekipa traballu ba reforma justisa mai enkontru ho MJ atu ko’alia kona-ba oinsá mak Ministériu Justisa hamutuk ho komisaun reforma atu bele haree liuliu ba programa importante sira ne’ebé atu sujeita ba iha reforma ninian.
Tanba komisaun ida ne’e hanesan altu nivél hodi reforsa no hamosu rekomendasaun sira ne’ebé kle’an ba iha situasaun reál ne’ebé Timor-Leste hasoru liuliu iha setór justisa ne’ebé haree liu lei estruturante sira.
“Ita haree katak iha lei buat balun ne’ebé ke durante la’o ladi’ak karik no lakunas balun iha lei sira ne’e karik ita buka armonizasaun nune’e hodi lei ida ne’e bele orienta ita ba ba dalan loos liuliu iha kuadru setór justisa Timor-Leste nian tantu iha polítika administrativu no polítika administrasaun setór justisa ninian hanesan Tribunál Ministériu Públiku, Defensór Públiku, Advogadu, Ofisiál Justisa no mós órgaun Polísia kriminál nian,” Governante ne’e hateten.
Nia dehan, reforma ida ne’e nu’udar meiu ida bele prepara ema hodi bele kontribui ba iha sentru formasaun jurídiku liliu iha universidade sira atu bele prodús Fakuldade Direitu ida ho forma ema ne’ebé iha kualifikasaun aas no prodús ema sira kuadru exelente atu fó asistensia di’ak ba ita nian komunidade sira hanesan iha fatin servisu iha Notariadu, Defensór Públika, Tribunál Advogadu no mós Ofisiál Justisa.
“Tanba ne’e Ministeriu Justisa iha konsellu koordenasaun no konsellu konsultivu nune’e ha’u sei halo reuniaun ho Tribunál Rekursu, Prokuradór Jerál, entidade sira hodi hare oinsá mak iha koordenasaun ida di’ak hodi implementa reforma justisa ne’e liuliu haree lei estruturante sira ne’ebé mak agora iha ona no halo nia aplikasaun sira atu ita ba futuru bele hadi’a liután lei sira ne’e,” nia adianta.
Eis-komisáriu KAK ne’e dehan, sé iha buat ruma ne’ebe presiza atu hadi’a no buat ne’ebé presiza mós suspende ho razaun tanba rekursu ho nian sirkunstánsia sira seluk para bele halo artikulasaun ba iha ne’ebá.
“Ita agora dokumentu estruturante balun ho reforma justisa ne’e sei halo kompilasaun oinsá mak bele halo sai rekomendasaun ida útil no ekipa traballu reforma justisa sira sei hato’o rekomendasaun ba Primeiru-ministru hodi Konsellu Ministru apresia bele sai hanesan rezolusaun ida atu bele atribui ba iha Ministériu relevante hodi halo reforma komforme ba rekomendasaun sira ne’e,” nia konklui.
Jornalista: Natalino Costa
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
