DILI, 14 marsu 2024 (TATOLI)—Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão, fó hanoin ba Prezidente Autoridade Munisipál (PAM) sira, durante reuniaun konsellu konsultivu territoriál, hodi prepara-an simu desentralizasaun.
“Ita sei hahú dezentralizasaun, katak sei iha Governu lokál maibé ita temi Governu lokál la’ós atu tau ema naran de’it, ikus mai sai Governu de’it maibé ita hahú karik Governu lokál sei iha mós asembleia lokál, atu deputadu/a hosi asembleia munisipál ne’e bele hahú serbisu ona tanba dezentralizasaun imporatante tebes ba Estadu ida nia moris,” PM Xanana, hateten, durante reuniaun, iha salaun City-8, Manleuana Has-laran, kinta ne’e.
Nia husu atu hotu-hotu prepara-an iha ida-idak ninia munisípiu atu harii Governu lokál tanba ho Governu lokál ne’e mak sei harii nasaun no programa di’ak iha kada munisípiu, liu-liu rekursu umanu, nu’udar munisípiu oan tenke ba serbisu iha munisípiu orijen.
“Programa ne’e uluk kedas tinan 2010 la’o haleu munisípiu, maibé entorrompe foin mak atu hahú. Husu imi tau ulun tanba dezentralizasaun importante tebes. Ita tenke dezentraliza, maibé tenke ne’e la’ós atu halo arbiru, tenke halo buat di’ak ka tau ema loloos iha nia fatin, maski halo neineik, husu mós kada munisípiu buka ema ida ka rua tenke hatene kaer finansa, tanba finansa importante maibé seidauk hatene tenke apreende, tanba osan ne’e raan Estadu nian,” nia fó hanoin.
Notísia relevante : Polítika desentralizasaun administrativa apoia dezenvolvimentu setór privadu iha área rurál
Xanana dehan, tenke hatene halo planu ba munisípiu ida nia-laran no enjiñaria tanba obra ida atu halo tenke hatene no haree nia di’ak no a’at, nune’e bele jere osan ho di’ak.
“Tanba dezentralizasaun la’ós ita halo de’it ami dezentralizadu ona, maibé tenke prepara-an didi’ak tanba IX Governu mai la’ós atu hasai ema hosi Governu, tanba Governu ida-ne’e mai tanba povu husu atu kuriji, ho povu nia moris iha terrenu seidauk sente ukun-an, ida-ne’e mak tenke halo dezentralizaun,” Xanana tenik.
Bainhira dezentralizasaun implementa ona, bele tau ona Governu iha kada munisípiu no halo planu ne’ebé haree nesesidade povu nian, mak IX Governu kontinua halo dezenvolvimentu hosi nasionál to’o rurál.
“Ko’alia kona-ba dezentralizasaun la’ós foin daudaun mak mosu iha ulun maibé uluk kedas, dezentralizasaun iha matenek-na’in munisípiu nia ida-idak filafali ba nia munisípiu hodi halo planu no programa di’ak hodi tau matan ka hadi’a povu nia moris atu sira sente ukun-an no dezenvolvimentu iha nasaun ne’e,” Xanana tenik.
Xefe Ezekutivu konsidera, Governu tenke hakbesik-an ba povu atu sira sente dezenvolvimentu ida-ne’e maibé presiza ema hatene jere tanba bainhira la hatene jere dezenvolvimentu sei la la’o.
“Husu ita hotu antes desentralizasaun ne’e la’o, tenke prepara-an liu-liu finansa tanba Governu lokál tenke hatene orsamentu kada programa, tanba osan ne’e povu nian, ita agradese tanba hetan osan oituan hosi fundu petróleu, maibé tenke jere ho di’ak, hodi dezenvolve rai ida-ne’e ba oin,” nia salienta.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina
