DILI, 10 dezembru 2024 (TATOLI)–Diretór Ezekutivu Asosiasaun HAK, Feliciano de Araújo, hateten problema edukasaun iha Timor-Leste dadaun ne’e viola timoroan liuliu estudante sira-nia direitu direitu umanu liuliu direitu atu asesu edukasaun ho kualidade di’ak.
“Ita iha difilkudade asuntu edukasaun ninian ne’ebé viola ita-nia jerasaun sira-ne’ebé tuir loloos iha direiru atu hetan edukasaun adekuada ba dezenvolvimentu future,” Diretór ne’e hateten iha sorumutu atu hodi hanoin hamutuk ba kondisaun real realsiona ho asuntu “Agrikultura, saúde, bee-moos, edukasaun hodi buka dala ba hatan dezafiu sira”., iha salaun UCT Balide, tersa ne’e.
Aleinde ne’e, nia dehan, iha Timor-leste ne’e iha orsamentu adekuada ba iha infraestrutura maibé la investe ba iha sosiedade,
Ezemplu, nia hateten, iha era dijitál ne’e ema uza teknolojia hodi viola ema-nia direitu hodi defama ema seluk.
“Diálogu Nasionál ohin kona-ba direitu umanu ne’e jestaun ida importante atu kontinua sensibiliza ita-nia sosiedade atu fó sira nia prekupasaun importante sira kona-ba direitu umanu,” nia hateten.
Nia sujere ba Estadu atu prosesa lalais no ratifika mós Konvensaun ema lakon ho forsadu iha Timor-Leste.
“Ami nia ezijénsia iha momentu ida-ne’e mak oinsá prosesu lalais no ratifika konvensaun ema lakon forsadu,” nia dehan.
Nia esplika, konvensaun ema lakon forsadu se laiha Governo no entidade se de’it bele uza poder hodi foti no viola hanesan ativista ka jornalista sira-ne’ebé ko’alia artigu ruma ne’ebé kontra sira ho kredivel.
Diretór Ezekutivu Asia Justice And Rights (AJAR), José Luis Oliveira, hateten asuntu edukasaun iha Timor-Leste, konsidera polítika nasionál la aliña ho prinsipiu direitu umanu, maske Timor-Leste ratifika ona konvensaun direitu sosiu-ekonomia, edukasaun no kultura, ezemplu alokasaun orsamentu iha setor edukasaun la atinje 20% husi total Orsamentu Jerál Estadu (OJE).
“Padraun prinsipiu direitu umanu, Estadu ida hakarak investe edukasaun di’ak, minimu aloka 20%. Defaktu, ita seidauk to’o iha ne’ebá, nia konsekuénsia prosesu aprendizajen la la’o ho di’ak, ita-nia oan sira eskola iha ne’ebá la aprende ho di’ak,” nia dehan.
Diretór ne’e esplika, ida-ne’e fó impaktu ba iha estudante sira, la’ós de’it fasilidade ladi’ak, maibé kondisaun profesór sira mós hanorin ladun di’ak iha eskola públiku sira.
“Eskola públika sira la la’o ho di’ak, alein de fasilidade laiha, ita-nia oan sira eskola iha ne’ebá la aprende di’ak. Ita gradua ema, maibé kualidade laiha,” nia hateten.
Jornalista : Jesuína Xavier
Editór : Cancio Ximenes
