DILI, 27 Fevereiru 2025 (TATOLI)—Vise Xefe Estadu Maiór Jenerál FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste, Majór Jenerál Calistro dos Santos “Coliati”, ne’ebé hanesan mós veteranu, aprezenta karta rua ba Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál (CCLN-sigla portugés).
Karta rua ne’ebé mak Coliati aprezenta ba CCLN kompostu husi karta reklamasaun lista editál veteranu rejistadu 2009 ne’ebé Coliati hetan direitu pensaun 8 a 14 no karta kontestasaun hasoru Prezidente Konsellu Veteranu Munisípiu Likisá, Vicente da Conceição “Railos” no Sekretáriu Estadu Veteranu, César dos Santos da Silva “Merak”.
Razaun Coliati aprezenta reklamasaun ba Konsellu Kombatente Libertasaun Nasionál tanba haree ba lista editál veteranu rejistadu 2009, Coliati hetan direitu pensaun 8 a 14 de’it no la tuir nia kontribuisaun ba luta libertasaun nasionál.
Enkuantu, karta kontestasaun ne’e, Coliati kontesta servisu Prezidente Konsellu Veteranu munisípiu Likisá, Vicente da Conceição “Railos” no Sekretáriu Estadu Veteranu ne’ebé iha prosesu verifikasaun dadus veteranu munisípiu Likisá nian rekoñese fali sidadaun ida naran António Regolios Leo ba grau 15 a 19. Tanba ne’e, submete karta reklamasaun no kontestasaun atu buka justisa, nune’e Estadu bele haloos tiha prosesu ne’e.
“Ha’u-nia prezensa iha fatin ida-ne’e atu reklama buat ida justisa tanba ita funu hodi buka justisa, maibé funu hotu iha tinan 24 liubá, povu ida-ne’e nafatin halerik ba justisa. Ha’u mós tama bá situasaun ida injustisa,” Coaliti hateten ba jornalista sira hafoin submete nia karta reklamasaun no kontestasaun iha edifísiu CCLN, Komoro, Dili, kinta ne’e.
Nia haktuir, sidadaun ho naran António Regolios Leo, nu’udár servisu sekretu Indonézia nian maibé iha verifikasaun dadus veteranu 2009 bazeia ba lista editál, nia hetan 15 a 19, no tanbasá Railos bele rekoñese falifali sidadaun ne’e?
“Enkuantu, politikamente ha’u hahú husi UNETIM, sai delegadu suku, membru Komité Sentrál FRETILIN (CCF-sigla portugés) hamutuk ho ex-Prezidente Repúblika, Lú Olo, komandante Riak Leman ho sira seluk, maibé la rekoñese ha’u? Ha’u ida hahú husi arma branka, lori sanan, lori suratahan, lori kartus mai to’o fitun rua, ema la rekoñese ha’u. Ho ida-ne’e mak ohin ha’u mai iha-ne’e. Ha’u hakarak buka lia-loos atu ita bele servisu ba rai ida-ne’e ho loloos,” nia adianta.
Coliati esplika, dedikasaun bazeia ba lista editál hetan tinan 8 a 14, enkuantu sidadaun António hetan 15 a 19 ne’e úniku.
“Ha’u hakfodak. Ha’u mak líder klandestina iha rai Likisá, ema ida-ne’ebé ha’u la hatene, ema ida-ne’ebé ema hotu hatene katak intelejénsia ka servisu sekreta Indonézia nian, nia bele hetan hetan fali 15 a 19. Lia-loos ne’e iha ne’ebé?,” Coliati kestiona.
Coliati hateten katak iha nia karta kontestasaun ne’e husu ba Tribunál tenke haree kestaun sira-ne’e.
Iha parte seluk, Ministru Asuntu Kombatente Libertasaun Nasionál (MACLN-sigla portugés), Gil da Costa “Oan Soro”, hateten ema hotu-hotu iha direitu atu halo reklamasaun no kontestasaun.
“Husu de’it ba sira-ne’ebé mak halo reklamasaun no kontestasaun ba dadus veteranu ne’e mai tuir lei de’it. Maibé, en-prinsípiu, ha’u seidauk simu dokumentu ne’ebé aprezenta hosi Vise Xefe Estadu Maiór Jenerál F-FDTL, Coliati, tan ne’e ha’u seidauk bele fó komentáriu,” nia informa.
Nia dehan, lei hateten katak kombatente ida nia partisipasaun esklusiva no enjerál ba partisipasaun luta ne’e tenke nia rasik mak prenxe iha nia fixa. Ne’e la’ós ministru mak fó maibé depende ba saida mak prenxe iha fixa kombatente ne’e.
Aleinde ne’e, Prezidente Konsellu Veteranu Munisípiu Likisá, Vicente da Conceição “Rai Los”, hateten CCLN Munisípiu Likisá halo tuir de’it lei tanba momentu Jenerál Coliati mai presta nia deklarasaun kona-ba ninia partisipasaun luta iha CCLN Munisípiu Likisá ne’e, ninia gravasaun sei iha.
“Verifikasaun dadus veteranu ne’e momentu la’ós ami de’it mak halo maibé envolve ema barak. Deklarasaun no gravasaun iha hotu. Ha’u hanoin kuandu jenerál lamenta ba dadus verifikasaun veteranu, bele foti fixa reklamasaun iha Konsellu Veteranu Likisá hodi hadi’a fali buat sira-ne’ebé durante ne’e sala,” nia esplika.
“Labele bá akuza ema iha públiku. Ne’e ladún di’ak. Ha’u rejeita informasaun ne’ebé dehan Konsellu Veteranu Munisípiu halo irregularidade hodi fasilita ema hetan pensaun boot 15 a 19. Ne’e laloos. Iha mak ami halo tuir lei. Na’in mak mai deklara rasik no bazeia ba deklarasaun, ami hatama ba fixa kombatente,” nia konklui.
Jornalista: Natalino Costa
Editór: Xisto Freitas da Piedade
