VIKEKE, 09 Maiu 2025 (TATOLI)—Governu liuhusi Sekretáriu Estadu Floresta no parseiru Adventist Development and Relief Agency (ADRA, sigla englés) lansa kuda ai-oan hamutuk rihun 762 iha bee-matan Larigutu, suku Ossú de Cima, postu Ossú, munisípiu Vikeke.
Sekretáriu Estadu Floresta, Fernando Veira da Costa, esplika Sekretáriu Estadu Floresta hamutuk ADRA no autoridade lokál sira iha Suku Ossú de Cima kuda ai-oan hodi konservasaun no prevensaun, mitigasaun ba bee-matan, entrega sistema bee-moos no distribuisaun ai-oan ba komunidade postu Ossú.
“Programa konservasaun ne’e implementa husi parseiru dezenvolvimentu ADRA ba konservasaun ne’e liga ba Polítika IX Governu Kostitusionál kona-ba konservasaun no reflorestasaun, ne’ebé iha Ministeriu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF), liuhusi Programa Sekretáriu Estadu Floresta nian, oinsa dezenvolve hodi refloresta fila-fali rai ne’ebé ai la iha no halo konserva bee-matan no rai lolon sira-ne’ebé risku ba dezastre naturál,” Fernando Veira da Costa hateten iha serimónia kuda ai-oan iha Larigutu, kuarta (07/05) ne’e.
Governante ne’e dehan, atu dezenvolve área sira-ne’e sai fatin poténsia ba turizmu hodi bele atrai vizitante husi rai-laran no rai-li’ur bele vizita no hatama reseita ba kofre Estadu, maibé tenke iha finanseiru hodi bele dezenvolve área istóriku no poténsia turizmu.

“Fatin Larigutu sai hanesn fatin istóriku ba kontak dame iha 1983 no fatin besik-liu área Protejida Mundu Perdidu. Tanba ne’e, ita presiza konserva no hadi’a di’ak liután. Atu nune’e, bele fó sustentabilidade ba komunidade iha Larigutu no Vikeke. Nune’e, Larigutu fatin naturál husi bei’ala sira, tanba ne’e oinsá bele proteje no konserva fila-fali, hodi bele fó benefísiu ba ita-nia komunidade no nasaun,” nia dehan.
Aleinde ne’e, nia apresia ba ADRA iha Timor-Leste tanba halo ona programa konservasaun bee-matan no halo lutu ho redi hale’u bee-matan.
Diretór ADRA iha Timor-Leste, Virginia Pycroft, hateten programa konservasaun bee-matan no reflorestasaun iha territóriu Timor laran tomak, tanba ADRA sempre la’o servisu hamutuk ho Governu liuliu Ministeriu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta (MAPPF).
“Ami husu nafatin ba Governu, atu nune’e ita apoiu malu nafatin hodi halo dezenvolvimentu floresta iha ita-nia nasaun. Tanba, ami mesak labele, ita hamutuk mak foin ita bele halo buat di’ak ba ita-nia komunidade. Liuhusi apoiu sekretáriu Estadu floresta mak ami hamutuk ho komunidade kuda ona ai hamutuk rihun 12 iha aldeia ualu (8) iha postu Ossu, munisipiu Viqueque,” nia hateten.
Nia esplika, ai-oan ne’ebé distribui ba komunidade kuda mak hanesan ai-gaharo, ai-saria, ai-mahoni, ai-xaplo no ai-fuan ne’ebé komunidade kuda iha kintál no konserva bee-matan hamutuk neen (6) iha postu Ossú.
Partisipa iha atividade konserva bee-matan hodi kuda ai-oan ne’e mak autoridade lokál, CVTL, xefe suku Ossú de Cima, autoridade protesaun sivil (APC, sigla portugés) Viqueque no komunidade postu Ossú.
Jornalista : Vitorino Lopes da Costa
Editór : Cancio Ximenes




