Xanana no líder CPLP sira presta omenajen ba eis-Prezidente Repúblika Francisco Guterres Lú Olo iha Portugál

DILI, 23 Juñu 2026 (TATOLI)— Líder sira husi Komunidade País Ko’alia Lian Portugés (CPLP) hamutuk ho Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, presta omenajen no hato’o sentidu respeitu bá maktoban eis-Prezidente Repúblika Timor-Leste, Francisco Guterres Lú Olo, ne’ebé termina ona ninia peregrinasaun iha mundu iha loron 21 Juñu, iha Ospitál Prince Court,Kuala Lumpur, Malázia.
Haktuir husi komunikadu, omenajen ne’e realiza antes hahú reuniaun durante vizita kortezia Primeiru-Ministru, Xanana Gusmão, bá Sekretariadu Ezekutivu CPLP, iha Rua de São Mamede 21, Lizboa, segunda-feira ne’e.
Molok enkontru formál, Sekretária Ezekutiva CPLP no Embaixadora Angolana, Maria de Fátima Monteiro Jardim, konvida partisipante sira hamriik no halo minutu respeitu ida bá eis-Xefe Estadu Timor-Leste ne’ebé durante nia lideransa kontribui mós ba fortalesimentu relasaun entre Timor-Leste mo komunidade luzófona.
Iha oportunidade ne’e, líder sira CPLP nian hato’o sentidu solidariedade no konsiderasaun ba povu Timor-Leste no família enlutada, rekoñese Francisco Guterres Lú Olo nu’udár líder ida ne’ebé dedika nia-an bá serbisu públiku no dezenvolvimentu nasaun.
IX Governu konstitusionál liuhusi sorumutu estraordináriu Konsellu Ministrus loron 22 fulan-Juñu, aprova votu pezar no deside hodi dekreta lutu nasionál ba falesimentu saudozu Francisco Guterres Lú Olo, eis-Prezidente Repúblika Demokrátika Timor-Leste, Prezidente ba Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN) no figura ida ne’ebé iha influensia iha luta ba libertasaun nasionál.
Lutu nasionál halo iha territóriu tomak durante loron hitu, hahú husi tuku 15:00 lokraik iha loron 22 fulan-juñu to’o tuku 12 kalan iha loron 28 fulan-Juñu, ho bandeira nasionál hasa’e to’o ai-riin klaran de’it (meia haste) iha edifísiu públiku hotu-hotu, inklui embaixada, konsuladu no reprezentasaun sira seluk Estadu nian iha rai-li’ur, no mós iha ró sira Estadu nian.
Francisco Guterres Lú-Olo mate ho tinan 71, iha Ospitál Prince Court iha Kuala Lumpur, Malázia, iha ne’ebé nia simu hela tratamentu médiku intensivu.
Nia moris iha Ossú, munisípiu Vikeke, iha loron 7 fulan-Setembru tinan 1954, nia dedika parte boot husi nia moris ba luta libertasaun nasionál, kaer responsabilidade oioin iha rezisténsia durante okupasaun indonézia. Hafoin Konis Santana nia mate iha tinan 1998, nia asume lideransa polítika rezisténsia timorense nian.
Iha tinan 2001, nia eleitu nu’udar Prezidente Asembleia Konstituinte, órgaun ne’ebé responsavel ba elaborasaun Konstituisaun Repúblika. Nia hala’o knaar nu’udar Prezidente Parlamentu Nasionál hosi tinan 2002 to’o tinan 2007 no eleitu nu’udar Prezidente Repúblika iha tinan 2017, kargu ne’ebé nia kaer to’o tinan 2022.
Francisco Guterres “Lu Olo” hetan kondekorasaun ho Kolár Orden Timor-Leste iha tinan 2009, Grande Kolár Orden Timor-Leste iha tinan 2022, no mós Grande Kolár Orden Infante D. Henrique, ne’ebé atribui husi Repúblika Portugeza iha tinan hanesan, hodi rekoñese ninia kontribuisaun ba Timor-Leste no ba hametin relasaun entre nasaun rua ne’e.
Ho alterasaun ida-ne’e, Governu fó omenajen ba membru ida ne’ebé importante iha luta libertasaun nasionál no hato’o sentidu kondolénsia kle’an ba nia espoza, oan sira no membru família sira seluk, ba FRETILIN, no mós ba povu timoroan tomak, hodi rekoñese legadu dedikasaun no servisu ne’ebé Francisco Guterres “Lú Olo” fó ba konstrusaun Timor-Leste ida ne’ebé livre, demokrátiku no soberanu.
Entretantu, vizita Primeiru-Ministru bá Sekretariadu Ezekutivu CPLP realiza iha kontestu hametin kooperasaun no relasaun entre Timor-Leste no organizasaun luzófona ne’e.
Iha vizita ne’e, Primeiru-Ministru Xanana Gusmão akompaña husi Ministru Justisa, Sérgio da Costa Hornai, Ministra Edukasaun, Dulce de Jesus Soares, Embaixadora Timor-Leste ba CPLP, Natália Carrascalão, Xefe Gabinete Primeiru-Ministru, Elizabeth Exposto, no Inês Araújo Gonçalves.
Jornalista: Arminda Fonseca
Editora: Maria Auxiliadora

