OEKUSI, 07 Jullu 2025 (TATOLI) – Xefe suku Cunha Domingos Seco Caunan, rekomenda ba Autoridade Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA) atu hasai sedimentasaun ne’ebé nakonu iha barrajen Tono, tanba kada tinan fó impaktu ba kanalizasaun bee ba natar sira inklui fó risku inundasaun ba komunidade sira iha bairru Nusla’o suku Bobokase, Naimeko inklui suku Cunha.
Notísia relevante:Autoridade RAEOA sei halo manutensaun ba barrajen Tono
Tanba ne’e, autoridade lokál ne’e, husu liuliu servisu agrikultura Oekusi, hodi konsidera. Katak, presiza hasai ona sedimentasaun iha tempu bailoron, nune’e to’o tempu udan labele prejudika tan populasaun sira.
“Ha’u rekomenda ba Governu, tenki buka meiu oinsá atu-bele hasai sedimentasaun ne’ebé nakonu hela iha bendungan Tono, agora tempu bailoron, ita tenki rezolve ona, sela’e to’o tempu udan akontese tan problema oioin, hanesan inundasaun akontese kada tinan iha suku Bobokase, Naimeko inklui suku Cunha rasik,” nia dehan iha Oekusi, ohin.
Tuir nia observasaun katak, dezde barrajen Tono konstrui, rai-henek mak nakonu iha barrajen leten, hodi taka bee sai fali husi okos, nune’e afeta ba irrigasaun sira labele fornese bee ba natar sira iha tempu bailoron.
“Tan ne’e, ha’u rekomenda nafatin ba Governu sei bele, hanoin ho tékniku foun atu rezolve tiha rai-henek ne’e, tuir ami-nia observasaun sei bele fera tiha barrajen klaran ne’e, atu rai-henek ne’e, mota rasik mak lori rai-henek ne’e tuun ba kraik, se uza mákina mak hasai, entaun kada tinan problema sei akontese nafatin inundasaun no fó risku ba natar sira, labele hetan bee, tanba rai -henek ne’e bo’ot,” nia rekomenda.
Notísia relevante:Komunidade uma-kain neen iha Bobokase sofre inundasaun
Hatan ba rekomendasaun ne’e, Diretór Diresaun Rejionál Agrikultura, Amaro Efi, informa katak daudaun ne’e polítika Autoridade RAEOA liuhusi Sekretária Rejionál Agrikultura iha ona desizaun hodi hasai sedimentasaun iha barrajen Tono, tanba antes ne’e aloka nia orsamentu.
“Problema sedimentasaun iha barraeén Tono kada tinan sempre akontese, maibé ita agradese tanba liuhusi polítika Autoridade RAEOA, tinan ne’e sei hasai sedimentasaun ho nia medida metru-50, nune’e debitu bee iha barrajen Tono ne’e, nia durasaun to’o fulan-Setembru to’o Novembru sei iha bee, ne’ebé ita hein de’it desizaun husi Prezidente Autoridade bainhira mak konvida kompañia atu halo normalizasaun hodi hasai rai-henek,” nia dehan.
Notísia relevante:Agrikultura Oé-Cusse planeia konstrui no reabilita irrigasaun 25
Dokumentu ne’ebé Ajénsia TATOLI,I.P asesu iha livru Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2025, Autoridade RAEOA aloka iha kapitál no dezenvolvimentu hamutuk rihun $30,116.13, hodi halo manutensaun ba barrajén Tono.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
