OEKUSI, 05 Dezembru 2025 (TATOLI) – Tuir rezultadu monitorizasaun no fiskalizasaun husi Provedória Direitu Umanu no Justisa (PDHJ) Delegasaun Territóriál iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oekusi Ambeno (RAEOA), deteta funsionáriu barak serbí iha administrasaun públika Oekusi maioria la liu husi konkursu públiku bazea dekretu-lei Governu númeru 06/2015, loron 18 fulan-Novembru.
Diretór PDHJ Oekusi, Bartolomeo Gonçalves, informa, durante PDHJ halo fiskalizasaun ba instituisaun Estadu sira iha Oekusi dezde Janeira mai to’o Novembru, amostra ba instituisaun Estadu tolu, Diresaun edukasaun, Diresaun Rejionál Infraestrutura no Saúde, konsege rekolla lista funsionáriu sira iha diresaun tolu ne’e, númeru bo’otliu.
Notísia relevante:PDHJ Oekusi rejista keixa sia ho indikasaun forte iha violasaun rua
Nia esplika númeru funsionáriu barak ne’ebé eziste iha diresaun tolu mak hanesan, Diresaun Rejionál Infraestrutura hamutuk na’in-233, Diresaun Rejionál Saúde na’in-369, Diresaun Rejionál Edukasaun no Solidariedade Sosiál hamutuk na’in-1.085, ne’ebé destaka iha SEFOPE, Sentru Formasaun Bansone, Sentru Juventude Rejiaun Oekusi no balun iha INFORDEPE.
Nia hateten, problema ne’ebé PDHJ identifika, númeru funsionáriu kazuál barak eziste iha diresaun sira, laiha mekanizmu ba rekrutamentu maibé bolu malu de’it, funsionáriu barak mak asina kontratu termu-sertu, aplikasaun la tuir dekretu-lei Governu nian, númeru 06/2015, loron 18 fulan-Novembru.
Nune’e mós laiha deskrisaun serbisu detallu ba funsionáriu sira, mudansa autoridade administrasaun públika ba termu-sertu laiha esklaresimentu, funsionáriu husi apontamentu polítika husi eis-Sekretáriu Rejionál sira, nakfila ba kontratu termu-sertu, kontratu saláriu iha termu-sertu la refleta tuir dekretu-Governu nia númeru 06/2015.
“Husi ami-nia identifikasaun katak, rekrutamentu sira-ne’ebé mak la’o ne’e dalaruma la tau tuir sira-nia dalan, kontratu termu-sertu tuir dekretu-lei númeru 06/2015, hateten katak rekrutamentu ba termu-sertu ne’e, tabela salariál ne’e mínima $400, infelizmente implementasaun iha administrasaun Oekusi, kontratu termu-sertu maibé aplikasaun saláriu ne’e $272, entaun la tuir saida mak dekretu Governu ne’ebé mensiona, tan ne’e ami identifika katak, ida-ne’e la kumpre no la obedese ba lei,”nia hateten iha Oekusi, ohin.
Tanba ne’e, PDHJ rekomenda Prezidente Autoridade RAEOA, presiza kumpre prosesu rekrutamentu liuhusi lei komisaun funsaun públika nian, nune’e bele fó oportunidade ba sidadaun hotu atu kompete.
“Númeru funsionáriu barak, ne’ebé ami haree katak, la liu husi prosesu rekrutamentu, tuir loloos ajente administrasaun públiku ho termu-sertu sira, tenke tuir rekezitu, tenke iha konkursu públiku liuhusi prosesu teste, atu ema hotu mai konkorre, sei bolu malu de’it, familiarizmu mak domina, tanba ne’e ami rekolla katak, kuaze funsionáriu iha administrasaun publika Oekusi, kuaze bolu de’it, entaun sira la hakru’uk ba lei funsaun públika, ita husu no rekomenda atu kumpre lei funsaun públika nian,” nia fó hanoin.
Notísia relevante:PDHJ atualiza rezultadu fiskalizasaun no simu keixa ba dirijente Oekusi
Hatan ba rekomendasaun ne’e, Diretór Diresaun Rejionál Edukasaun no Solidariedade Sosiál Oekusi, Vincencio Cono, afirma, rezultadu fiskalizasaun ba edukasaun, bele loos no dalaruma sala, tanba nesesidade serbisu mak obriga, entaun presiza funsionáriu kazuál.
“Ami barakliu mak profesór kazuál, hodi hein atu tuir tan teste, depois funsionáriu kazuál balun mai husi administrasaun sesante, ami mai kontinua de’it, la hasai sira, sira-ne’ebé ami hatama tuir dekretu-lei númeru 07/2010, ensinu báziku ho ensinu sekundáriu inklui tékniku vokasionál tenke iha funsionáriu Gabinete Apoia Tékniku administrasaun (GAT),” nia klarifika.
Notísia relevante:KFP-PDHJ deteta funsionáriu balun iha RAEOA manipula lista prezensa
Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, rekoñese númeru funsionáriu iha administrasaun públika Oekusi barak tanba bazea nesesidade serbisu.
“Komisaun Funsaun Públika mai halo ona diagnóstika ba enstrutura definitivu ho lei RAEOA no ZEEDOA foun, nune’e 2026 labele tranzitóriu beibeik, sira dehan ami barak, maibé antes ami mai, Gabinete Autoridade iha funsionáriu 500-resin, ami mai fali liu uitoan de’it, ema na’in-10, funsionáriu barak tanba diresaun tolu ne’e iha nesesidade serbisu, maibé la to’o, sei presiza tan 49 mai atu prienxe nesesidade kuadru administrasaun públiku ba funsionamentu institusionál própriu, no ami mós ajusta saláriu bar-barak ne’e, no ami fó opsaun rua ba funsionáriu termu-sertu sira, tantu ita kumpre nafatin lei, maibé ita presiza, no ema barak simu saláriu $500 tanba serbisu iha unidade save sira, sei ita hasai nia, sistema monu,” nia hateten.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo




