iklan

EDUKASAUN, HEADLINE

MESSK-FUNIBER asina akordu fasilita dosente husi universidade lima

MESSK-FUNIBER asina akordu fasilita dosente husi universidade lima

Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura Interinu, Atuál Vise Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Abitasaun Komunitária Rurál, Mariano Assanami Sabino foto hamutuk ho Reitor UNTL, UCT, IOB, UNDIL, DIT hafoin sai sasin ba asina memorandu entre Fundasaun Universidade Ibero-Americana ho reitór universidade sira iha Timor-Leste, iha salaun MESSK, Kolmera, Dili, 27 Abríl 2026. Imajen TATOLI/António Daciparu

DILI, 27 Abríl 2027 (TATOLI)—Ministériu Ensinu Superiór, Siénsia  no Kultura (MESSK), asina akordu ho Fundasaun Universidade Ibero-Americana (FUNIBER), hodi fasilita bolsu estudu mestradu no doutoramentu ba dosente institutu ensinu superiór sira.

Ministru Ensinu Superiór, Siénsia no Kultura Interinu, Atuál Vise Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Abitasaun Komunitária Rurál, Mariano Assanami Sabino, hateten akordu ne’e importante tebes atu eleva no kapasita dosente ba estudu iha área mestradu no doutoramentu.

Universidade lima mak asina akordu ho FUNIBER kompostu husi Universidade Nasionál Timor Lorosa’e (UNTL), Universidade Católica Timorense (UCT-sigla potugeza), Universidade Dili (UNDIL), Dili Institute of Tecnolgy (DIT) no Institute of Business (IOB).

“Ida-ne’e atu hametin liután ita-nia kultura no relasaun, tanba ita agora sai mós membru Asosiasaun Nasaun Sudeste Aziátiku (ASEAN-sigla inglezaa), entaun ita presiza fortalese ita-nia instituisaun sira, liuliu universidade sira iha ensinu ne’ebé adekuadu hanesan ho universidade sira iha ASEAN. Nune’e, loke dalan ba estudante sira la’ós de’it Timor maibé bele maihusi mós rai-li’ur,”  Assanami dehan ba jornalista sira iha salaun MESSK, Kolmera, Segunda ne’e.

Governante ne’e afirma akordu ne’e ho ensinu superiór lima, maibé sei nakloke hodi halo koordenasaun ho kada universidade, atu dezenvolve dosente sira atu eleva di’ak liután kualidade universidade.

“Tanba ne’e,  ita tenke orgullu hanesan nasaun ne’ebé ko’alia lian portugés. Ida-ne’e marka diferensa tebes ho nasaun sira iha ASEAN. Ita tama ASEAN ne’e ita orgullu, tanba ita iha língua ne’ebé diferensa hodi reforsa iha família boot ASEAN,” nia esplika.

Vise Primeiru-Ministru ne’e fundamenta MESSK sei halo koordenasaun ho universidade sira atu fortalese liutan universidade sira, liuliu haruka dosente sira ba kontinua eskola iha nivel mestradu no doutoramentu.

Iha biban hanesan, Diretór Relasaun Institusionál FUNIBER, Frigdiano Alvaro Durántez Prados, informa, akordu ne’e Fundasaun Universitária Ibero-Americana hala’o ho MESSK no universidade importante balun iha país, atu impluzu ba formasaun ba dosente universitáriu sira iha área mestradu, pós-graduasaun no doutoramentu.

Aleinde ne’e, akordu ida-ne’e atu konkretiza kooperasaun espesífika ne’ebé sei halo, maibé ida-ne’e tama iha kuadru boot liu, atu halo Timor-Leste sai ponte entre mundu ibériku ho ázia no pasífiku, hanesan lia ne’ebé Prezidente Repúblika hateten ona iha tinan 2002.

“Ami hakarak kontribui husi FUNIBER atu halo Timor-Leste sai nasaun alin, la’ós de’it ho nasaun lian ofisiál portugés, maibé mós ho nasaun sira-ne’ebé ko’alia kastelanu. Ami-nia kooperasaun iha prezensa, iha nasaun hotu-hotu ne’ebé ko’alia portugés no kastelanu iha mundu tomak. Maibé, ida-ne’e primeiravéz ami mai Timor-Leste, tanba ne’e ami kontente tebes atu halo kooperasaun ne’e ho forma direta,” nia hateten.

Nia haktuir, iha faze dahuluk, dosente sira-ne’ebé hetan bolsa tenke ho modalidade ensinu iha nivel mestradu no doutoramentu. Ida-ne’e importante atu mantein forsa servisu dosente iha país no halo doutoramentu ho sistema distánsia.

“Kona-ba númeru bolsa, ami hahú fó bolsa ba universidade sira-ne’ebé asina ho ami. Universidade sira mak sei hili dosente sira-ne’ebé hakarak hili mestradu ka doutoramentu. Sei kumpri rekizitu legál, ami bele fó bolsa, maibé agora seidauk bele hateten númeru loloos,” nia subliña.

Maibé, nia hatutan, laiha limitasaun ba númeru estudante maibé universidade sira mak sei propoin kandidatu sira. Aleinde ne’e, nia  efeitu seluk husi kooperasaun ida-ne’e mak estudante sira sei iha ligasaun metin liu ho sira-nia universidade iha Timor-Leste, tanba sira servisu iha loron no estuda iha tempu seluk.

Kona-ba fundu, nia tenik, bolsa sira-ne’e mai diretamente husi FUNIBER rasik. Entertantu, área estudu sira mak hanesan saúde, jestaun, direitu, turizmu, administrasaun no seluk tan.

Nia afirma durasaun estudu ba mestradu normalmente tinan ida (1) to’o rua (2), depende ba kréditu 60 ka 90. Doutoramentu mak mínimu tinan tolu (3) to’o haat (4).

Portantu, Reitór Universidade Dili, Jose Agostinho Belo, sente orgullu tanba bolsa ne’e ba liu nivel mestradu no doutoramentu.

“Ida-ne’e importante tanba ita haree katak Timor-Leste sai ponte liga ho CPLP hanesan mós ASEAN, maibé formasaun ho lian españól ne’e importante tebes. Tanba ne’e,  oportunidade di’ak ba dosente sira-ne’ebé iha nivel portugés no españól, bele kolabora atu hasa’e kualidade hanesan kurríkulu ne’ebé mak sira iha no bele ajuda kualidade kada instituisaun iha Timor-Leste,” nia tenik.

Kona-ba númeru dosente, Reitór ne’e hateten, parte universidade seidauk halo selesaun, maibé sei haree hodi haruka ema ne’ebé iha responsabilidade.

“Ita haruka ema ne’ebé mak iha responsabilidade, nune’e filamai iha efeitu katak nia aprende buat ruma hodibele mai kontinua dezenvolve universidade no kontribui ba ita-nia nasaun,” nia dehan.

Jornalista: Osória Marques

Editór: Xisto Freitas da Piedade

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!