DILI, 01 Abríl 2026 (TATOLI)-Parlamentu Nasionál liuhusi reuniaun plenária, aprova proposta lei númeru 24/VI (3.ª) – Rejime Jurídiku ba Prátika Arte Marsiál ho votu a favór 38, kontra 0 no abstensaun 16.
Ho aprovasaun ne’e meza Parlamentu hatún hikas proposta lei ne’e ba Komisaun G ne’ebé trata Asuntu Edukasaun, Juventude, no Desportu hodi halo diskusaun espesialidade ba kada artigu hamutuk ho Komisaun A no B.
Iha intervensaun inisiál, Ministru Interiór, Francisco da Costa Guterres, esplika katak proposta lei ne’e nia objetivu prinsipál atu kria rejime jurídiku ida hodi promove seguransa valór étiku atu prevene risku ne’ebé asosiadu ho arte marsiál iha Timor-Leste.
No arte marsiál foku liubá nia objetivu prinsipál maka desportivu, lei ida-ne’e aplika ba sentru no klubu arte marsiál iha territóriu laran.
“Inkopatibilidade iha arte marsiál ne’e iha artigu ida hodi garante étika no prezervasaun ba imparsialidade bainhira instrumentu órgaun Estadu sira balun hala’o sira-nia responsabilidade”, nia hato’o,
Hodi salienta, inkompatibilidade ne’e ko’alia liu kona-ba ho militár, polísia, majistradu, ofisiál justisa no mós funsionáriu públiku no ajente sira administrasaun públika nian.
Prinsípiu fundamentál husi lei ne’e maka seguransa públika katak prioridade ba manutensaun ordem públika hodi kombate komportamentu violentu asosiadu ho arte marsiál prezerva direitu asosiasaun tuir limite legál ne’ebé iha.
Nia hateten devér husi klubu sira tenké fó hatene kona-ba sira-nia fin loloos ne’e saida no sira labele integra an iha kualker asosiasaun ka movimentu polítiku, tenke iha sertifikasaun ba treinadór no grarante ambiente ne’ebé seguru ba alunu sira.
“Tenke rejistu no atualiza rejistu sira no tenke respeita norma no seguransa Estadu nian, inklui devévr ba pratikante sira no devér Estadu nian, nune’e mós penalidade bainhira mosu irregularidade iha implementasaun”, dehan.
Deputadu Patrocínio dos Reis Fernandes husi Partidu Kongresu Nasionál Rekonstrusaun Timorense (CNRT, sigla portugés) apresia inisiativa lejizlativa ne’ebé aprezenta inisiativa ne’e haree ba realidade iha rai-laran nu’udar Estadu presiza mekanizmu atu impoin regra hodi regulariza prátika arte marsiál nu’udar organizasaun desportiva.
Nia husu ba deputadu sira hamutuk hodi diskute didi’ak, prodús lei ho kualidade tanba ne’e asuntu nasaun no Estadu nian no hothotu iha responsabilidade atu fó solusaun.
Deputadu Frente Revolusionária Timor-Leste Independente (FRETILIN), Florentino Ximenes ‘Sinarai’, preokupa dezde mandatu Govenu Dasiak suspende atividade prátika arte marsiál to’o agora no besik eleisaun mak aprezenta fali ona proposta lei ne’e.
Notísia relevante: Prátika arte marsiál suspende to’o Juñu 2026
Jornalista: Nelson de Sousa
Editora: Maria Auxiliadora




