OEKUSI, 05 Juñu 2026 (TATOLI) – Ministru Obra Públika (MOP), Samuel Marçal, atuál Prezidente Konsellu Administrasaun Fundu Espesiál Dezenvolvimentu (KAFED), preokupa ho projetu estrada nasionál husi Tono ba sub-rejiaun Oésilo tanba distánsia kilometru 16 de’it gasta kedas millaun $33-resin.
“Estrada ne’e kilometru 16 de’it presu to’o kedas millaun $33-resin, maibé ha’u halo iha Bobonaru kilometru 28 nia presu millaun $21 de’it, ho nia luan metru-10, agora husi Tono ba Oésilo nia luan husi metru-neen to’o hitu de’it,” nia hateten iha enkontru ho membru Autoridade RAEOA, sesta ne’e.
Notísia relevante:Xanana observa projetu estrada Tono – Oésilo no rekomenda pontu rua ba Waskita
Tuir nia, fallansu husi presu aas ne’e, tanba laiha verifikasaun no kontrolu di’ak husi parte tékniku sira, tanba millaun $33-resin ne’e bele halo hotu estrada sira hale’u Oekusi, husi Citrana to’o Pássabe mai to’o Oésilo Pante Makasar.
“Se ha’u mak investigasaun karik, sira-ne’ebé tama iha prosesu presiza halo auditória, tanba sei laiha kontrolu di’ak bele lakon osan boot hanesan ne’e,” nia afirma.
Maibé, nia dehan, kompañia iha ona direitu tanba bazeia kontratu, ezekusaun projetu iha ona progresu, tanba ne’e polítika Governu anteriór nian, nune’e Governu atuál labele kestiona, maibé polítika ho desizaun ne’e sai ezemplu atu haree no tetu ba planu tuirmai, liliu serbisu tékniku sira husi Ajénsia Dezenvolvimentu Nasionál (ADN) no Serbisu Rejionál Obra Públika Oekusi.
“Sela’e ita fakar osan barak ba buat ida de’it, iha la haree buat seluk, ne’e maka ha’u husu tékniku sira husi ADN no obra públika atu haree kestaun ne’e, tanba teknikamete kilometru 16 ita bele halo ho millaun $12 la presiza to’o millaun $33-resin, maibé prosesu tenderizaun la’o ona kontratu mós iha ona, ita kontinua mantein de’it, maibé ne’e sai referénsia ba ita,” nia hateten.
Notísia relevante:Progresu konstrusaun estrada Nasionál husi Tono bá Oesilo atinje ona 27%
Prezidente Autoridade RAEOA, Régio da Cruz Salu, klarifika katak, antes ne’e mandatu Autoridade anteriór, ho ADN, I.P hamutuk ho empreza PT.Waskita Karya iha konkordánsia legál ida atu aumenta projetu adisionál kilometru haat, hodi kontinua husi Oésilo sentru to’o mota Noel-Ekat kompleta ho ponte iha mota Noel-Ekat.
Nia hateten, desizaun ne’e koletiva tanba bazeia ba valór kontratu ba projetu estrada hosi Tono ba Oésilo bo’otliu, empreza Waskita Karya ezekuta projetu referidu ho distánsia kilometru 16 kompara ho nia verba millaun $33-resin.
“Ita bele haree, karik buat balun presiza hadi’a tuir padraun ne’ebé di’ak, ita sei orienta atu kompleta, ida-ne’e mós refleta ba mudansa ajustamentu internu, maibé presu kontratu sei la muda, maibé antes ne’e iha ona adisionál kilometru haat,” nia hateten.
Notísia relevante:Rogério Lobato preokupa projetu estrada Tono ba Oésilo gasta millaun 33-resin
Iha biban ne’e, Diretór ADN, Januario Maio Guterres, atualiza progresu serbisu projetu estrada husi Tono ba Oésilo atinje ona 55% maibé Governu foin maka halo pagamentu to’o de’it 34%.
“Agora dadaun nia progresu serbisu atinje ona 55%. Tuir analiza tékniku to’o Dezembru 2026 ne’e bele to’o 70% ba 80%. Husi progresu ne’e, iha tinan kotuk 2025, ita konsege rekomenda millaun $1,5 maibé to’o agora seidauk iha ezekusaun ba orsamentu tinan ne’e, iha ona mós progresu, Governu tenke selu tan millaun $5 bazeia ba progresu serbisu, tanba ita foin selu to’o de’it 34%, maibé progresu serbisu to’o ona 55%,” nia informa.
Notísia relevante:Waskita sei ezekuta projetu adisionál kilometru haat iha Oesilo inklui ponte Noél-Ekat
Rekorde fali katak, empreza Internasionál PT. Waskita Karya, ezekuta projetu estrada nasionál ne’e hahú husi eis-merkadu Tono, suku Cunha, sub-rejiaun Pante Makasar to’o fronteira Napan, suku Bobometo, sub-rejiaun Oésilo ho distánsia kilómetru 16, ezekuta ho valór kontratu millaun $33,915,000.00, orsamentu ne’e Autoridade RAEOA prevee hosi Orsamentu Jerál Estadu (OJE) 2023 nian, ho durasaun servisu durante tinan rua.
Jornalista: Abílio Elo Nini
Editór: Rafael Ximenes de A. Belo
