DILI, 08 jullu 2022 (TATOLI)—Fórum Komunikasaun ba Feto Timor-Leste (FOKUPERS), sesta ne’e, hamutuk ho Sekretaria Estadu Iguladade no Inluzaun (SEII) no parseiru internasionál sira seluk, komemora loron implementasaun lei konta violénsia doméstika númeru 7/7 2010 ba dala-XII.

Diretora Ezekutiva FOKUPES, Maria Fátima Perreira, hateten, inisiativa ne’e tanba ho lei ne’e mak bele determina oinsá maluk feto sira bele sai forte liután no lei ne’e bele proteje feto sira bele livre hosi violénsia doméstika
“Ita-nia tema komemorasaun ba loron ohin ‘Família Saudável Promove Igualdade Jéneru’, ho objetivu hasa’e komunidade no konsiénsia kona-ba lei kontra violénisia doméstika no ninia implemtasaun sira, oinsá organizasaun hotu presiza serbisu hamutuk atu luta ba asuntu ne’e,” Diretora Ezekutiva FOKUPES, hateten, iha jardin 05 maiu, Colmera.
Notísia relevante: FOKUPERS Bobonaro atende vítima violénsia doméstika na’in-17
Nune’e, asuntu sira ne’ebé sira ko’alia iha komemorasaun ne’e mak violénsia la’ós arte no la’ós kultura Timor nian, hadomi família hapara violénsia doméstika, no seguru iha fatin públiku.

Iha biban hanesan, Sekretária Estadu ba Iguladade no Inluzaun, Maria do Rosário Fatima Correia, hateten, lei kontra violénsia doméstika mai ho ninia natureza krime públiku.
“Iha lei ne’e, ita iha tipu violénsia haat hanesan violénsia fíziku, psikolójia, sexuál no ekonómia, ne’ebé hosi violénsia sira ne’e rasik, sé de’it mak komete bele lori nia denúnsia ba Ministériu Públiku,” nia dehan.
Hosi lei ne’e rasik iha planu asaun nasionál ba violénsia bazeia ba jéneru, ne’ebé hosi ne’e mós iha área temátika haat mak hanesan prevensaun, servisu sosiál, asesu ba justisa no monitorizasaun avaliasaun.

“Durante ne’e kazu ne’ebé númeru sa’e mak violénsia doméstika tuir violasaun sexuál, insestu no abandona, ita hanoin ba oin sei halo revizaun ba lei violénsia doméstika tanba nia armonia ho kódiku penál, entaun dala barak iha mós artigu balun ne’ebé prevee iha kódigu penál maibé la prevee mós iha lei kontra violénsia doméstika,” nia tenik.
Tanba ne’e, presiza halo revisaun ba lei kontra violénsia doméstika tanba konsidera hanesan ameasa danus, abandona, no insestu ne’ebé la prevee iha lei kontra violénsia doméstika.
Durante lei ne’e aprova no bainhira entidade relevante implementa, hasoru dezafiu iha Tribunál, tanba fó pena suspensaun ba ema ne’ebé komete krime.

“Ne’e la’ós ladi’ak maibé ida-ne’e sé mak atu garante halo monitorizasaun ba pena suspensaun. Ida-ne’e mak ita haree nia dezafiu, tuir loloos iha pena barak, ne’ebé Tribunál bele atribui mós ba arguidu sira, maibé baibain hosi obervasan ne’ebé ita haree, pena suspensaun aplika ba suspeitu komete violénsia doméstika sira. Ho lei ne’ebé iha, tempu to’o ona ita kore ita-nia an hosi violénsia ne’ebé akontese iha ita-nia rai,” nia fó hanoin.
Atividade hodi komemora loron implementasaun lei konta violénsia ba dala-XII kompostu hosi marsa pás, hahú hosi jardin 05 maiu Colmera to’o Palásiu Prezidente Nicolau Loubato, Bairru Pite.
Jornalista : Arminda Fonseca
Editora : Julia Chatarina




