DILI, 20 agostu 2022 (TATOLI)–Prezidente Repúblika (PR), José Ramos Horta, husu ba FALINTIL-Forsa Defeza Timor-Leste (F-FDTL) atu mantein dame no estabilidade iha rai-laran.

Xefe Estadu hato’o mensajen ne’e iha ámbitu komemorasaun aniversáriu Forsa Armada Libertasaun Nasionál (FALINTIL) ba da-47.
“Papel forsa nian iha tempu pás no tempu funu, ita-nia komportamentu, ita ida-idak nu’udar ema, sivil ou militár sempre iha ita-nia ulun, kakutak, no fuan. Buat ida liafuan no sentimentu ruma, ida-ne’e ita iha forsa atu kontribui hametin dame iha ita-rain, rejiaun no mundu, iha ne’ebé de’it misaun forsa armada nian loloos mak defende konstituisaun rai ne’e ninian, defende ba instituisaun demokrátiku tuir konstituisaun, tuir órgaun eleitu, la tuir partidu polítiku no la tuir ema individuál. Buat ne’ebé hatudu dalan ba ita mak konstituisaun no juramentu ne’ebé halo ba bandeira no konstituisaun atu dame no serví povu,” PR Horta hateten iha Palásiu Governu, sábadu ne’e.
Nia rekoñese katak forsa armada halo daudaun ona misaun simples hodi apoia Governu no povu, liu-liu iha atividade sosiál.
“Ha’u hatene iha tinan sira ne’e nia laran forsa armada halo daudaun ona misaun simples ida, maski kiik-oan maibé halo daudaun misaun sívika mak Unidade Enjeñaria no unidade Médika,” nia akresenta.
Notísia relevante: Komemorasaun loron FALINTIL atu dignifika eroi fó vida ba luta libertasaun

Bainhira iha posibilidade, depende ba kondisaun ekonómiku Timor nian no kondisaun ne’ebé tuir programa Ministériu Defeza no F-FDTL bele karik fó meiu liután ba forsa armada atu aumenta iha tempu pás ho kapasidade atu tane, tulun instituisaun Estadu ne’ebé iha responsabilidade ba situasaun umanitária sosiál, hadi’a eskola, hadi’a estrada rurál ruma no halo evakuasaun hanesan situasaun dezastre naturál.
“Ita-nia forsa armada iha agostu 2000 iha Aileu, bainhira Xanana Gusmão ses-an hosi komandu FALINTIL, ha’u entrega ba nia medalla Nobel Pás ne’ebé ha’u simu hodi lori povu-nia naran, iha Oslo, iha loron 10 dezembru 1996, ha’u entrega ba Xanana tanba momentu ne’e nia mós ses-an nu’udar Komandante FALINTIL no entrga medalla ne’e ba Taur Matan Ruak, komandante FALINTIL ne’ebé simu todan hosi Xanana Gusmão, hosi Taur Matan Ruak entrega ba Lere Anan Timur, no Lere entrega ba Falur Rate Laek,” nia konta tuir.
Únika instituisaun militár iha mundu no úniku prémiu nobel pás, ne’ebé entrega medalla ouru ba instituisaun ida-ne’e (F-FDTL).
Kondekora Jenerál forsa armada tolu no eis jenerál ida

Medalla ne’e nu’udar aktu rekoñesimentu ida hosi Estadu ba lasu amizade nasaun sira ne’e ba Timor-Leste, liu-liu F-FDTL no instituisaun Estadu sira seluk hodi kontribui dezenvolvimentu FALINTIL no FDTL iha área oioin.
Kondekorasaun ne’e reprezenta aktu rekoñesimentu Estadu ba Xefe Estadu Maiór Jenerál Armada Portugal, Austrália no Indonézia, no jenerál reformadu Indonézia. Estadu louva kontribuisaun sira ne’e iha prosesu manutensaun pás no estabilidade nasionál iha Timor-Leste iha tempu sira liubá to’o mai agora, tanba ne’e Prezidente Repúblika uza kompeténsia tuir konstituisaun dekreta hodi kondekora medalla méritu.
Kondekoradu sira mak hanesan Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada hosi Portugál Almirante António Manuel Fernandes da Silva Ribeiro, Xefe Estadu-Maiór Jenerál Forsa Armada hosi Commonwealth Austrália Jenerál Angus Campbell no Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada hosi Repúblika Indonézia, Jenerál Andika Perkasa.

Medalla méritu ne’e Estadu Timor-Leste atribui bazeia ba dekretu Prezidente Repúblika numeru 68/2022, 18 agostu, relasaun ho medalla ba jenerál país amigu iha seremónia da-47 FALINTIL.
Enkuantu, medalla méritu kria liuhosi dekretu-lei numeru 15/2019, 18 marsu atu rekoñese servisu sivil no militár nasionál no internasionál ne’ebé fó ona kontribuisaun signifikativu ba paz no estabilidade nasionál, medalla méritu ne’e simboliza mós gratidaun sidadaun nasionál no internasionál, ne’ebé hala’o papel liuhosi dezempeñu kooperasaun, krusiál, dezenvolvimentu demokrasia RDTL.
Bainhira seremónia ramata, Prezidente Repúblika bolu labarik sira ne’ebé asiste serimónia hodi forma ba komprimenta bainaka espesiál sira liliu Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada hosi Portugal Almirante António Manuel Fernandes da Silva Ribeiro, Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada hosi Commonwealth Austrália Jenerál Angus Campbell no Xefe Estadu Maiór Jenerál Forsa Armada hosi Repúblika Indonézia Jenerál Andika Perkasa.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina





