DILI, 11 abríl 2023 (TATOLI)-Diretór Investigasaun Komisaun Anti-Korrupsaun (CAC, sigla portugés), José Verdial, hateten, laiha Komisáriu Komisaun Anti-Korupsaun afeta ba serbisu no funsionamentu CAC, liuliu liga ba kestaun prevensaun korrupsaun investigasaun aktu krime korrupasaun nian.
“Kuandu laiha Komisáriu CAC ne’e ezatu no otomatikamente ne’e afeta ba funsionamenentu CAC nian, liga ho nia servisu profisionál sira. Inklui, liga ba ezekusaun Orsamentu Estadu Jerál (OJE) ne’e kompeténsia Komisáriu mak dirije atividade komisaun,” José Verdial, hateten ba jornalista sira iha kna’ar CAC Farol, tersa ne’e.
Nia dehan, provizoriamente, bainhira Parlamentu Nasionál (PN) termina mandatu Komisáriu CAC, agora dadaun CAC labele halo investigasaun ba kazu sira ne’ebé konsidera ba krimi korrupsaun.
“Ita-bo’ot sira (jornalista sira) hatene iha lei kriasaun CAC artigu 7 hateten, atu halo inkeretu ba kazu krime korrupasaun ne’e kompetésia Komisáriu CAC. Komisáriu mak iha kompeténsia atu distribui kazu ida ba investigadór atu halo inkeretu no dilijénsia no Komisáriu mak iha kompeténsia atu diriji no asegura prosesu legál ne’ebé Komisaun Anti-Korrupasaun halo,” Nia afirma.
Tanba ne’e, tuir ezekutivu ne’e, Komisáriu laiha agora sé mak atu bele distribui ba iha aktu ne’e liga ba iha investigadór sira para bele halo ida ne’e, tanba kompeténsia ne’e kesi-metin (melekat) iha Komisáriu.
José Verdiál esplika, CAC labele halo ona atuasaun liuhosi loke investigasaun no prosesu dilijénsia (favór ka sevisu buka informasaun kona-ba buat ruma) ba aktu korrupsaun sira karik bainhira mosu iha institusaun balun, tanba ema ne’ebé atu diriji prosesu ida ne’e, provizoriamente, seidauk iha.
Tanba ne’e, bainhira Parlamentu Nasionál termina mandatu Komisáriu CAC, PN mós fó kedan karta rekoñesimentu ba Prezidente Tribunál Rekursu no ba Prokuradór Jerál Repúblika (PGR) ne’ebé na’in ba asaun penál katak PN termina ona mandatu Komisáriu CAC.
“Nune’e kuandu mosu aktu korrupsaun, atu husu CAC nia atuasaun ne’e depende Ministériu Publiku aboka prosesu ne’e mak CAC foin halo atuasaun, se lae ita lebele halo buat ida, maibé ida ne’e desizaun MP nian para aboka ou halo nusa, ne’e MP mak delega tuir regra prosesuál ne’e hanesan ne’e,” José Verdial hateten.
Diretór Investigasaun ne’e mós adianta, la’ós ba prosesu ne’e de’it, maibé kazu krime korrupsaun sira ne’ebé agora dadaun sei iha hela prazu investigasaun nian, maske Komisáriu Mandatu termina ona.
Maibé tuir regra prosesuál MP aboka hodi diriji kompeténsia ba CAC hodi kontinua loke prosesu investigasaun ne’e bele, maibé Ministeriu Públiku tenke haree tanba kompeténsia ne’e atribui ona ba idak-idak.
Entretantu iha kriasaun CAC lei númeru 8/2009 loron 15 jullu 2009 artigu 7 ko’alia kona-ba Komisáriu CAC no kompeténsia sira.
Komisáriu CAC dezigna ka hili hosi Parlamentu Nasionál maibé sub-proposta hosi Governu. Prosesu eleisaun ba komisáriu CAC ne’e hili hosi Deputadu sira baluk tolu haat hosi Deputadu sira ne’ebé halo hela nia funsaun efetivamente no Komisáriu CAC ne’e toma pose perante Deputadu Parlamentu Nasionál nia oin.
- Kompeténsia komisáriu CAC mak:
- Diriji atividade Komisaun
- Pratika dilijénsia
- Kordena aktu dilijénsia sira
- Distribui ba tékniku investigadór prosesu inkeretu, kontrola legalidade aktu dilijénsia ba prevensaun no investigasaun kriminál
- Asegura no kontrola ho tékniku investigadór sira no mós autoridade judisiál.
Notísia relevante:Parlamentu Nasionál hakotu mandatu Komisáriu CAC
Jornalista : Natalino Costa
Editór : Rafael Ximenes de A. Belo
