DILI, 27 fevereiru 2024 (TATOLI) – Konstrusaun ba sistema irrigasaun Irabere, iha munisípiu Viqueque, nia dezeñu no dokumentu sira Ministériu Agrikultura, Pekuária, Peska no Floresta sumbete ona ba Konsellu Ministru (KM) hodi hein desizaun ba implementasaun projetu.
Diretór-Jerál Agrikultura no Ortikultura, Martinho Laurentino Soares, haktuir katak prosesu atu konstrui irrigasaun Irabere ne’e mai husi estudu ida ne’ebé kle’an no bainhira konstrusaun ne’e konklui ona maka nia modelu sei hanesan ho Bulutu iha Manatuto, Daradau iha Viqueque, nomós Maliana I nian.
“Hakarak hateten katak planu atu konstrui irrigasaun Irabere ne’e ninia prosesu hahú iha 2015. Momentu ne’ebá Governu halo konsulta ho parte hotu inklui Administradór Munisípiu Lautém, nomós agrikultór sira. Sira hotu fó hanoin maka Governu tau orsamentu hodi halo prosesu ne’e. Agora, irrigasaun ne’e maka konstrui ona sei fó benefisiu ba grupu agrikultór sira iha postu administrativu Ilomar no Uatukarbau”, Martinho Saores espera.
Iha sorin seluk, Prezidente Autoridade Munisípiu Lautém, Domingos Sávio, sujere atu muda planu ba konstrusaun irrigasaun Irabere ho osan millaun $12-resin, tanba mota ne’e ninia volume boot liu, nune’e bele estraga irrigasaun refere.
“Sujere ba Governu, liuhusi Ministériu Agrikultura se bele muda fali planu atu konstrui irigasaun Irabere ne’e. Duké halo iha mota-laran, di’ak liu halo barrazen ida iha foho leten depois maka fornese bee mai natar sira”, Domingos Sávio fó hanoin.
Konstrusaun irrigasaun Seiçal sei gasta millaun $20-resin
Aleinde irrigasaun Irabere, MAPPF mós prevee millaun $20-resin hodi kria irrigasaun iha Mota Seiçal, iha munisípiu Baucau.
Diretór-Jerál Agrikultura, Martinho Laurentino Soares, informa katak orsamentu ba konstrusaun irrigasaun ne’e mai husi fundu infraestrutura, tanba ne’e tenke liuhusi sistema aprovizionamentu hafoin maka loke konkursu públiku.
“Konstrusaun sistema irrigasaun Seiçal ne’e ita sei hein desizaun husi Konsellu Ministru inklui mós husi KAFI rasik”, dehan.
Dirijente ne’e afirma katak projetu ne’e na’in mak Ministériu Agrikultura, tanba ne’e ninia dezeñu inklui estimativa orsamentu no rezultadu estudu viabilidade sira ministériu mak prepara. “Tanba orsamentu ne’e montante boot, entaun tenke submete ba Fundu Infraestrutura nune’e bele hetan aprovasaun. Konstrusaun irrigasaun ne’e rona katak tama ona ba prosesu atu loke ba públiku”, realsa.
Irrigasaun ne’e kuandu konstrui hotu ninia distribuisaun bee ne’e sei la’o di’ak, aleinde sei tulun grupu agrikultór sira iha Seiçal atu hala’o sira-nian natar, sei fornese mós bee ba agrikultór sira iha Buruma atu hetan mós lukru iha produsaun hare.
Rekorde katak Ministériu Agrikultura tau ona prioridade hodi halo konstrusaun ba irrigasaun boot tolu, iha tinan ne’e nia laran. Irrigasaun tolu ne’e mak Maliana II iha Bobobaro, Vatuva iha Baucau no mota Irabere iha Viqueque.
Aleinde ne’e, MAPPF mós kontinua projetu harii irrigasaun rua – Lavai iha Lautém no Galata iha Baucau, ne’ebé nia kustu hamutuk millaun $18. Projetu rua ne’e hahú iha 2023 no daudaun ne’e iha prosesu nia laran.
Totál irrigasaun ne’ebé eziste iha Timor-Leste hamutuk 27, husi númeru ne’e 11 mak hadi’a ona liuhusi Programa Nasionál ba Dezenvolvimentu Suku no husi parseiru sira hanesan Ajénsia Kooperasaun Internasionál Japaun, Departamentu Negósiu Estranjeiru no Komérsiu Austrália no seluk tan.
Notísia relevante: MAPPF tau prioridade konstrusaun irrigasaun boot tolu iha tinan 2024
Jornalista: Tomé Amado
Editora: Maria Auxiliadora
