BOBONARO, 30 janeiru 2025 (TATOLI)—Diresaun Nasionál Reguladora Agua no Saneamemtu ho Servisu Munisipál Agua no Saneamentu (SMASA) Bobonaro ho DIFAT, kinta ne’e, fó sai rezultadu peskiza sira-nia ekipa identifika opna bee-matan 275 ne’ebé eziste iha suku 50, aldeia 193, kompostu husi bee-matan, posu, perfurasaun, mota no lagoa.
Diretór SMASA munisípiu Bobonaro, Armindo Cardoso Barros, hateten dadus ne’e ekipa tekniku sira rekolla konsege prodús ona mapeamentu rekursu bee seguru no mapa rekursu bee risku iha tempu bailoro bee menús no maran.
Objetivu husi kolesaun dadus rekursu bee iha suku hotu iha munisípiu Bobonaro ne’e, hodi fasilita Autoridade Bobonaro, SMASA no DNRAS atu sai hansan baze ba pleneamentu setór bee iha munisípiu Bobonaro.
Notísia Relevante: Fulan lima, SMASA Bobonaro rekolla reseita $10.056,75
“Konsidera katak ho dadus ida ne’e bele uza ba iha planu Asaun anuál 2026 tantu husi programa PDIM, PNDS no ajensía sira, hodi nune’e ita bele implementa ho diak, tanba dadus ida ne’e ho ninia devitu bee kompletu ona” Diretór SMASA Bobonaro ne’e hateten iha intervensaun ba aktividade ekipa tekniku SMASA Bobonaro no DNRAS iha atividade Workshop ba levantamentu dadus rekursu bee iha munisípiu Bobonaro, ne’ebé realiza iha salaun Maria-Tapo, kinta ne’e.
Iha postu balun, rekursu bee sufisiente liu no postu seluk enfrenta dezafíu liuliu iha tempu bailoro mak iha postu Átabae ne’e, fonte bee ka bee-matan iha 35 ho totál devitu 41,46 litru/segundu, 162 litru ba ema ida kada loron.
Iha postu administrativu Cailaco, iha fonte bee hamutuk 57 ho nia totál devitu bee 217,54 litru/segundu, 1,021 litru ba ema kada loron.
Postu administrativu Bobonaro iha fonte bee hamutuk 68 ho nia totál devitu 754 litru/segundu, 1,850 litru ba ema ida kada loron.
Postu administrativu Balibo iha fonte bee hamutuk 51 ho nia totál devitu 235,16 litru/segundu, 1,064 ba ema ida kada loron.
Postu administrativu Maliana iha fonte bee hamutuk 40 ho nia totál devitu bee 926,52 litru segundu, 2,086 ba ema ida kada loron.
Postu administrativu Loloto’e iha fonte bee hamutuk 18 ho nia totál devitu bee 58,90 litru/segundu, 587 litru ba ema ida kada-loron.
Peskiza ne’e identifika katak rekursu bee uitoan liu litru162 ba ema ida kada loron kompara ho postu administrativu Maliana ne’ebé identifikadu rekursu bee barak liu litru 2,086 ba ema ida kada loron.
Entretantu suku ne’ebé risku iha tempu bailoro mak hanesan Átabae iha suku haat (4) no husi númeru ne’e tolu (3) mak seguru no ida (1) mak la seguru no risku laiha; Balibo iha suku neen (6) no husi númeru ne’e haat (4) seguru no rua (2) la seguru no laiha risku; Bobonaro iha suku 18 no husi númeru ne’e 12 seguru no rua (2) la seguru no haat (4) mak iha risku; Cailaco iha suku ualu (8) no husi númeru ne’e neen (6) mak seguru no iha risku ne’e rua (2) no la seguru ne’e zero (0); Loloto’e iha suku hitu (7) no husi númeru ne’e neen (6) seguru no risku ida (1) ho la seguru ne’e zero (0).
Aleinde ne’e, dadus ne’e mós klasifika ba suku seguru hamutuk 36, ladún seguru iha lima (5) no sia (9) mak tama iha kategoria risku no husi totál rekursu bee-matan hirak ne’ebé indentifikadu iha bee-matan 29 mak risku.
Sekretáriu Estádu Eletrisidade Agua no Saneamentu, Santos Noronha, fiar katak ho dadus ne’e ba faturu bele identifika ho rekursu bee ne’ebé ninia utilizasaun ba tempu naruk.
“La’ós ita halo levantamentu tíha, ita uza bee ne’e iha tempu badak de’it. Ita atu garante bee nia sustentablidade, ita mós tenke iha liña koordenasaun ne’ebé mak di’ak. Ita envolve parte hotu-hotu ne’ebé mak iha interrese ka sira-ne’ebé servisu iha setór bee no saneamentu. Tanba, bee ne’e parte ida ke esensiál tebe-tebes, signifika bee laiha ita-nia komunidade sei halerik no husu ba ita, purké ida-ne’e nesesidade ba buat hotu-hotu,” nia dehan.
Sekretáriu Autoridade munisípiu Bobonaro ba Asuntu Sosiál no Organizasaun Komunitária, Julio Carvalho Caeiro, hato’o agradesimentu ba Governu no parseiru PARTISIPA ne’ebé hili minisipiu Bobonaro sai pilotajen ba levantamentu dadus rekursu bee.
“Iha ne’ebá hatudu katak Bobonaro 90% bee ne’e di’ak, 6% ladún seguru no 4% rizku, ida-ne’e hanesan indikadór ida ba ami iha Autoridade munisípiu para aban bainrua atu halo planu atu halo instalsaun ba bee-moos. Ami haree ba dadus ne’e para bainhira halo konstrusaun nia la afeta ba risku,” nia dehan.
Kona-ba rekursu bee ne’ebé tama kategória risku, nia dehan, Autoridade Munisípiu Bobonaro sei koordena ho Servisu Meiu Ambiente no Departamentu Floresta delegasaun territoriál munisípiu hodi dezenvolve liuhusi meiu kuda ahi-oan hodi konserva bee-matan.
Notísia Relevante: PAM Bobonaro no ekipa kuda ai-oan 200 hodi konserva bee-matan iha Lebos
Jornalista : Sergio da Cruz
Editór : Cancio Ximenes
