iklan

HEADLINE, SAÚDE

MS-parseiru lansa fasilidade rastreiu ba tratamentu  kankru serviks iha Vera-Krúz

MS-parseiru lansa fasilidade rastreiu ba tratamentu  kankru serviks iha Vera-Krúz

Vise-Ministru ba Fortalesimentu Institusionál, José dos Reis Magno no Vise-Ministru ba Operasionalizasaun, dr. Flávio Brandão Mendes, hamutuk ho parseiru sira bainhira partisipa iha lansamentu fatin Rastreiu no Tratamentu ba Kankru Serviks iha Sentru Saude Vera-Krúz, Dili, kinta (27 Marsu 2025). Imajen Tatoli/António Daciparu

DILI, 27 Marsu 2025 (TATOLI)—Ministériu Saúde (MS) hamutuk ho Governu Austrália lansa fatin rastreiu no fatin tratamentu ba kankru serviks iha Sentru Saúde Vera-Krúz, kinta ne’e, hodi kombate kankru serviks iha Timor-Leste.

Vise Ministru Fortalesimentu Institusionál Saúde, José dos Reis Amaral Magno, hateten atu kombate kankru serviks ka Virus Papiloma Humana (HPV) iha Timor ne’ebé rekomenda husi Organizasaun Saúde Mundiál (OMS), tenke vasina 90%, rastreiu 70% no tratamentu 90%.

“Iha loron 19 Jullu 2024, ita halo lansamentu ba vasinasaun hasoru moras kankru ne’ebé kauza husi Virus Papiloma Humana, Primeiru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão mak lidera. Vasina HVP simu dala ida de’it iha Timor-Leste, alvu ba labarik feto sira idade 11-14,” José dos Reis, ba jornalista sira liuhosi nia diskursu, iha Sentu Saúde Vera-Krúz.

Nia enkoraja ba inan-feton sira, atu utiliza servisu ne’e hodi hatene no foti medida apropriada sedu ba sira-nia saúde. Se bá imunizasaun ne’e, lori mós oan feto sira ho idade 11-14 hodi hetan vasina HPV.

Notísia relevante: Prevene kankru serviks, espesialista Austrália fó formasaun ba pesoál saúde na’in-15

“Ha’u enkoraja feto hotu-hotu ho idade 30-49 bá iha Sentru Saúde Internamentu Vera-Krúz, HNGV, Sentru Saúde Formosa, Sentru Saúde Komunitária Tirilolo (Baucau) atu halo kontrolu ba imi-nia saúde hodi kombate kankru serviks ida-ne’e,” nia dehan.

Nia esplika, Ministériu Saúde halo kampaña no konsege vasina ona grupu alvu kuaze 90%. No, vasina uluk ne’e, sira hetan gratuita husi nasaun Austrália hamutuk ho OMS no UNICEF.

Nia afirma, fasilidade ida-ne’e, inan-feton sira sei mai halo kontrolu ba sira-nia saúde liuhusi atividade rastreiu no tratamentu. Inan sira-ne’ebé alvu hahú husi idade 30 to’o 49.

Iha fatin hanesan, Xefe Misaun Adjuntu husi Austrália, Edward Wilkinson, relata lansamentu klínika rastreiu no tratamentu foun iha klínika Vera-Krúz  ne’e, marka etapa importante ida ba esforsu hodi kombate kankru serviks iha Timor Leste.

“Kankru serviks sai hanesan kankru segundu ba inan-feton sira iha TL tanba kankru ne’e bele halo ema barak mate. Servisu foun ida-ne’e empodera feto sira kontrola sira-nia saude rasik, liuhusi hasai sira-nia amostra, sira sei sente seguru  liubá iha privasidade ba sira-nia aan, bele foti rezultadu iha loron hanesan no mós bele hetan kedas opsaun tratamentu nian,” Edward tenik.

Aleinde ne’e, Prezidente INSP-TL, Merita Monteiro, dehan iha lansamentu fatin rastreiu tratamentu ba kankru serviks iha Sentru Saúde Vera-Krúz ne’e, papél INSP-TL mak fó formasaun ba pesoál saúde sira-ne’ebé mak partisipa iha formasaun hamutuk na’in-16.

“Ohin loron ita asiste hamutuk iha pesoál saúde na’in-16 mak simu sertifikadu tanba partisipa ona iha formasaun relasiona ho oinsá mak halo screaning ba iha kankru serviks. Formandu sira-ne’e kompostu hosi médiku espesialista na’in-tolu, médiku jerál na’in-tolu, parteira na’in-ualu no mós analista na’in-rua,” Merita Monteiro esplika.

Entretantu, formandu formasaun kankru serviks, atuál Médiku Jinekolojista, José Gusmão António Guterres, hateten formasaun ne’e durante semana rua nia laran no aprende kona-ba atu halo rastreiu screaning Virus Papiloma Humana ba inan-feton sira-ne’ebé mak hola mane ona ho idade hosi 30 to’o 49 ne’e mak halo teste.

“Formasaun ne’e hala’o durante semana rua nia laran no partisipante sira-ne’e, médiku espesialista sira inklui ha’u. Ami aprende kona-ba atu halo rastreiu screaning atu haree sé mak iha moras kankru serviks no sé mak lae,” José haktuir.

Jornalista: Felicidade Ximenes

Editór: Xisto Freitas da Piedade

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!