DILI, 29 Abríl 2025 (TATOLI)—Komisáriu Komisaun Antí-Korrupsaun (CAC, sigla portugés) rekolla koima $93.321.87 husi infratór ne’ebé aprezenta deklarasaun rikusoin tarde durante tinan 2024.
“Implementasaun atividade sira relasiona ho prevensaun krime korrupsaun nian, CAC konsege halo arolamentu ba ajente públiku sira hamutuk na’in-4.912, rejista deklarante ne’ebé deklara ona sira-nia rikusoin hamutuk 3.879, aplika sansaun 25% husi saláriu baze mensál ba infratór na’in-439 ne’ebé aprezenta deklarasaun rikusoin tarde no rekolla ona koima hamutuk $93.321,87,” Komisáriu CAC, Rui Pereira dos Santos, hato’o bainhira aprezenta relatóriu anuál 2024 ba Parlamentu Nasionál (PN), Tersa ne’e.
Aleinde, CAC halo ona lansamentu ba rezultudu estudu rua iha Sekretaria Estadu Formasaun Profesionál no Empregu (SEFOPE) no Sekretaria Estadu Juventude no Deportu (SEJD) inklui hato’o ona rekomendasaun ba entidade sujeitadu sira hodi hadi’a sistema jestaun no kontrolu ba prevensaun korrupsaun.
“Tanba CAC deskobre risku korrupsaun sira iha jestaun orsamentu no prosedimentu tékniku sira balun ladún la’o ho di’ak iha implementasaun programa subvensaun públika ho nia kontrolu sira ladún másimu,” nia akresenta.
Notísia relevante : CAC halo ona investigasaun ba krime korrupsaun 45 durante tinan 2024
Tanba ne’e nia prefere realiza mós atividade monitorizasaun ba projetu konstrusaun hamutuk 49 no inspesaun ba postu saúde sira hamutuk haat.
CAC mós halo inspesaun konjunta ho Provedoria Direitu Umanu no Justisa (PDHJ, sigla portugés), Komisaun Funsaun Públika (KFP) no Inspesaun Jerál Estadu ba instituisaun Estadu hamutuk 14 hodi halo kontrolu iha funsionamentu administrasaun públika relasiona ho sistema jestaun no kontrolu rikusoin Estadu nian.
Tinan 2024, CAC sensibiliza lei nú 8/2009- kriasaun CAC relasiona ho misaun sira CAC nian, provizaun sira iha lei nú 7/2020- MPCC liuliu rejime Deklarasaun Rendimentu, Bens no Interese, inklui valór sira antí-korrupsaun ba ajente públiku sira, setór privadu, líder komunitáriu sira no setór edukasionál iha nasionál no munisípiu sira.
Sensibiliza matéria antí-korrupsaun
Komisáriu CAC, Rui Perreira, hato’o, CAC sensibiliza ona matéria antí-korrupsaun ba alvu hirak ne’e ho partisipante hamutuk 7.596. CAC mós prodús no disemina matéria antí-korrupsaun oinoin hodi públika iha kanál mídia konvensionál no online CAC nian no iha mídia nasionál sira.
“Relatóriu CAC ne’e aprezenta rejultadu servisu balun ne’ebé CAC atinje ona iha há’u nia mandatu tinan dahuluk, liu-liu implementa nia programa no atividade sira 2024 nian ne’ebé aliña ba lei kriasaun CAC ho Medida Prevensaun no Kombate Korrupsaun (MPKK) no refleta mós ba prinsípiu sira anti-korrupsaun nian hanesan responsabilidade, akuntabilidade, profesionalizmu, imparsialidade no integridade,” nia hato’o.
Tuir Planu asaun anuál CAC tinan 2024 define programa nasionál rua mak asesu ba justisa no funsionamentu no dezenvolvimentu institusioná, hodi implementa programa nasionál ne’e, CAC dezenvolve sub-programa neen ho nia atividade 22.
Atu implementa atividade sira relasiona ho prevensaun, investigasaun krime korrupsaun no dezenvolvimentu institusionál, inklui kooperasaun sira, CAC hetan alokasaun orsamentu iha tinan 2024 iha $2.332.135 no ezekuta ona 1.783.932,66 (76%), balansu $533.624,04 (24%) la konsege ezekuta. CAC iha forsa traballu 114.
Instituisaun Estadu ne’e mós halo ona asaun no esforsu sira hodi hadi’a sistema internál hanesan kontinuasaun ba dezenvolve sistema dijitalizasaun infraestrutura IT, halo reabilitasaun ba kondisaun edifísiu no esforsu hodi buka solusaun ba dezeñu futuru edifísiu CAC.
Serbisu importante ida mak kontinua konsolida informasaun ba relatóriu auto-avaliasaun ba Konvensaun United Nation Convention Against Corruption (UNCAC).
Jornalista : Nelson de Sousa
Editora : Julia Chatarina




