iklan

EDUKASAUN, INKLUZAUN SOSIÁL

TL presiza sistema proteje labarik sira iha plataforma dijitál

TL presiza sistema proteje labarik sira iha plataforma dijitál

Labarik sira partisipa selebrasaun loron poupansa nasionál ba da-X no kampu dijitál ba-IV iha Sentru Konvensaun Dili, sesta (29/11/2024). Imajen Tatoli/Francisco Sony

DILI, 23 Juñu 2025 (TATOLI)-Mundu agora teknolojia avansadu no kontribui ba prosesu dezenvolvimentu, maibé hamosu preokupasaun tanba labarik sira iha Timor-Leste (TL) nia asesu ba plataforma dijitál seidauk seguru. Tanba ne’e, parte relevante sira presiza kria sistema ne’ebé bele proteje menór idade sira.

Vise Primeiru-Ministru, Ministru Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino. Imajen/ Tatoli

Ho situasaun ne’e, Vise Primeiru Ministru, Ministru Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, husu ba parte relevante sira atu oinsá garante seguransa online ba labarik sira.

“Teknolojia ne’e mos halo fasil hodi responden ba pergunta no halo labarik sira depende ba teknolojia maibé tenke iha balansu nafatin”, Assanami dehan iha forum protesaun online ba labarik iha Otél Timor, ohin.

Mariano Assanami hatutan iha Forum Informasaun, Komunikasaun no Teknolojia ne’ebé organiza husi Ministériu Transporte no Telekomunikasaun hamutuk ho INDICCA, ChildFund no UNICEF, husu ba parte relevante halo sensibilizasaun ba inan-aman sira konaba utilizasaun teknolojia, nune’e bele halo protesaun ba labarik sira.

Prezidente Institutu Defeza Direitu Labarik (INDDICA, sigla portugés), Dinorah Granadeiro, hatete forum ne’e bolu ema adultu sira, liuliu inan-aman hodi tau-matan ba labarik sira atu utiliza plataforma mídia dijitál ho responsabilidade.

“Mekanismu ne’ebé ita presiza atu halo oinsá bele garante labarik sira utiliza plataforma dijitál ho responsabilidade, mekanizmu ida seguru, edukasaun ne’ebé edukativa, no informasaun ne’ebé ajuda sira bele dezenvolve”, Dinorah dehan.

Semináriu ida-ne’e, nia dehan importante atu kria plataforma ba envolvimentu entre labarik, foinsa’e, setór privadu, governu no organizasuan la’ós governu nian (ONG) atu komprende sistema online ne’ebé seguru.

Xefe Departamentu Asesu Kualidade, Ministériu Edukasaun (ME), Francisco da Costa Fernandes,  hatutan ministériu nia papél hamosu ona konduta kuríkulu ba eskola sira iha territóriu.  Kódigu kondutu 28, 24 Juñu 2020, agora la’o ona iha eskola sira iha territóriu.

“Entaun parte hotu presiza servisu hamutuk, sosiedade sivíl, inan-aman, no profesór ne’ebé hanorin matéria multimedia, nune’e bele proteje labarik sira ne’ebé utiliza internét”, nia dehan.

Reprezentante UNICEF iha Timor-Leste, Patrizia DiGiovanni. Imajen Tatoli/Egas Cristóvão

Reprezentante UNICEF iha Timor-Leste, Patrizia DiGiovanni, dehan forum ida-ne’e hanesan reflesaun ida-ne’ebé forte ba desizaun koletiva atu proteje labarik sira.

“Internét mak dalan ba koñesimentu, oportunidade no inovasaun, bele sai mós fatin perigu ba labarik sira. Ohin ita hala’o forum ICT hodi kompriende kle’an aspetu oioin husi protesaun online ba labarik sira no hametin dalan koletivu hodi asegura seguransa online”, Patrizia dehan.

Nia dehan iha nivel globál, UNICEF iha ona esforsu atu asegura seguransa labarik sira. “Programa globál ita servisu hamutuk ho governu, sosiedade sivíl, setór privadu, no foin-sa’e sira atu prevene esplorasaun seksuál no abuzu online, promove literasia dijitál, no advokasia ba polítika no lejislasaun ne’ebé sentru ba labarik”.

Seluk fali mak nia dehan suporta nasaun sira atu hametin kuadru legál, haforsa kapasidade entre implementasaun lei, no asegura katak labarik sira-nia lian rona iha forma polítika dijitál sira.

“Mai ita uza plataforma ida-ne’e atu rona malu, aprende husi esperiénsia globál no rejionál sira, no atu halo dalan ida-ne’ebé inkluzivu, koordenadu, no labarik sira-nia sentru”, nia dehan.

Notísia relevante: INDDICA halo avaliasaun hodi prodús módulu kona-ba proteje labarik husi violasaun

Jornalista       : Osória Marques

Editora           : Rita Almeida

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!