DILI, 18 Marsu 2026 (TATOLI)—Governu liuhusi Ministériu Petróleu no Rekursu Minerál (MPRM) garante estoke seguransa fornesimentu mina no gás sei asegura to’o fulan rua oin mai, maske funu iha médiu oriente seidauk ramata.
Ministru Petróleu no Rekursu Minerál, Francisco da Costa Monteiro, nota katak iha preokupasaun lubuk ida husi sosiedade timorense kona-ba situasaun merkadu mundiál ba mina no gás liuliu ba kombustível, liuliu iha Timor preokupa maka’as liubá presu kombustível.
“Ha’u hanoin pontu importante ida ha’u hakarak atu relata mak to’o ohin loron, ita la’ós iha faze krítiku tanba ita-nia seguransa kombustível ba ita-nia nasaun sei di’ak hela no aseguradu to’o fulan rua oin mai,” Ministru ne’e informa ba jornalista sira iha Gabinete MPRM, Faról, tersa ne’e (17/03).
Governante ne’e dehan, klaru katak presu formesimentu kombustível sei hetan impaktu neineik husi subida presu bee petróleu brutu gás iha mundu tanba ita adota hela merkadu livre no ikus-ikus ne’e iha visionária sira iha Tailándia, Singapura, Xina, Korea, mós hetan impaktu uitoan husi diminuisaun ezisténsia petróleu iha merkadu mundiál tanba funu iha médiu oriente.
Entaun movimentu pasajen ró tanker sira mina no gás ne’ebé lokaliza besik Iraun halo hela restisaun balun katak la’ós taka hotu movimentasaun.
“Timor-Leste hanesan nasaun ki’ik no ita fiar katak situasaun ida-ne’e bele mudansa fali ba iha situasaun anteriór, atu atividade negósiu ba setór mina no gás bele normaliza hanesan uluk. Maske ita seidauk hatene loloos paradeiru husi dinámika iha médiu oriente,” bia dehan.
Nia haktuir, antes realiza konferénsia imprensa ida-ne’e nia mós hasoru malu hela ho Embaixadór Rúsia ba Timor-Leste, ne’ebé iha mós dezenvolvimentu di’ak katak EUA hahú diminui sira-nia presaun ba mina no gás entaun agora sira kontinua husik fali mina no gás ba merkadu, nune’e bainhira mina no gás barak ona iha merkadu, tempu tuir mai merkadu bele diminui presu normál.
“Entaun dinámika lubuk ida mak la’ós kompletamente iha sira-nia kontrolu, no saida mak MPRM garante mak seguransa fornesimentu kombustível bele asegura to’o fulan rua oin mai. Ami mós estabelese ona koordenasaun ida-ne’ebé intensivu ho inatituisaun tutelada no kompañia importadór sira katak saida mak sira bele asegura iha situasaun ne’e to’o tempu tuir mai,” nia hateten.
Husi koordenasaun ne’e, iha komunikasaun kontinua to’o Ministériu Finansa no entidade seluk katak iha tempu badak Governu sei halo medida nesesáriu hodi estabiliza, karik presu mina kontinua sa’e ba beibeik atu labele fó impaktu ba presu ekonomia rai-laran.
“Tanba ne’e ami iha hela faze ida-ne’e no husu ba komunidade labele laran taridu tanba Governu prepara polítika atu asegura seguransa enérjia mina no gás ne’ebé adekuadu,” nia dehan.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes




