DILI, 24 Abríl 2026 (TATOLI)—Inspetór Jerál Saúde iha Gabinete Inpesaun Auditoria Saúde iha Ministériu Saúde, Horacio Fernandes Ribeiro, informa iha trimestre dahuluk (Janeiru to’o Marsu 2026) ne’e, Ministeriu Saúde halo ona inspesaun ba unidade saúde privada hamutuk 27 no husi númeru ne’e klinika neen (6) mak kontra regra.
“Iha trimestre dahuluk ne’e ita halo ona inspesaun iha Munisípiu Dili, Likisá no Manatutu, ne’ebé husi munisípiu sira-ne’e ita halo ona inspesaun, ita konsege atinje númeru ne’ebé mak ita iha hamutuk 78 unidade ne’ebé mak ita tama, Husi 78 ne’e farmásia retaillu 23, ho Farmásia importadór ida (1), no unidade privada sira ita tama hamutuk 19, ne’ebé mak ita halo inspesaun no neen (6) makk kontra regra,” nia dehan ba Jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Kaikoli, ohin.
Nia hateten, inspesaun ne’e nia objetivu atu asegura katak sira-ne’ebé mak hetan lisensa iha Ministériu Saúde hodi halo atividade saúde mak hanesan faan médikamentu, atendimentu pasiente ne’e tenke tuir regra ne’ebé Ministériu Saúde hatuur ona iha dekretu-lei nia laran.
“Bainhira sira-ne’ebé mak la tuir mak ami sei kondena sira atu sira selu koima. Banhira sira lakohi selu koima mak ita tenke taka provizóriu, ne’e dekretu lei mak haruka. Ita hotu-hotu tenke kumpre tanba nia objetivu atu asegura ita-nia povu nia saúde ne’ebé mak di’ak, ida-ne’e mak nia objetivu prinsipál,” nia hateten.
Nia esplika, sansaun ne’ebé mak Ministériu Saúde aplika ba unidade saúde privada sira-ne’e ho kustu ne’ebé mak boot-liu mak $1.000 no ida kiik liu mak $450.
“Agora daudaun farmásia neen mak ita kondena sira, tanba iha lei ne’e hateten, purezemplu, fatin tau daun ka safety box, ida ne’e mak laiha sira seluk entre $450 to’o $4.500. Lei mós hatete katak bainhira inspetór sira atu kondena tenke tetu mós kondisaun ekonomia ita-nia maluk sira-nian. Labele mai dehan ita nia maluk ida foin hahú loke lisensa para unidade privada saúde, ita lansung kondena kedas ho aas liu kedas, $4.500 ne’e la bele. Ita tenke hahú ho ida kiik liu para hanorin sira hodi had’ia di’ak liutan. Ezemplu, ba unidade saúde privada iha tinan ida-ne’e ekipa inspesaun ba mak haree safety box ne’e laiha kondena tiha $4.500,” nia hateten.
Nia relata, bainhira too dala tolu nafatin hanesan ne’e la Kumpre mak ekipa sei taka provizóriu para nia bele halo tuir buat ne’ebé mak iha, se ida hanesan ne’e la tolera husik beibeik akontese nune’e.
Iha Timor-Leste, servisu saúde privada ne’e iha rua ida mak farmásia ida mak saúde privada ne’e rasik, servisu farmásia ne’e rasik iha rua ida mak servisu farmásia retaillu no ida seluk mak farmásia importadór ne’ebé mak iha.
“Farmásia retaillu ne’e katak sira-ne’ebé mak faan ai-moruk iha sira-nia fatin, ida seluk mak farmásia importadór ne’ebé mak ita nia maluk sira-ne’ebé mak importa médikamentu mai Timor sira tenke iha lisensa farmásia importadór,” nia dehan.
Nia informa, unidade saúde privada iha ne’e hamutuk hitu (7) mak hanesan, ida mak poliklinika ambulatóriu, konsultóriu médiku, konsultóriu dentária, laboratóriu analize, laboratóriu Radiolojia, klínika maternidade no postu infarmajen.
Gabinete Inpesaun Auditoria iha mós kompeténsia atu kontrola kioske no loja sira -e’ebé mak faan médikamentu.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
