DILI, 04 Maiu 2026 (TATOLI)—Iha trimestre dahuluk, hahú husi Janeiru to’o Marsu 2026 ne’e, Klínika Bairru Pite rejista kazu dengue hamutuk 180 no husi númeru ne’e 20% mak halo transferénsia ba Hospitál Nasionál Guido Valadares hodi halo tratamentu.
Prezidente Fundasaun Klínika Bairru-Pité Lanud (FCBL), Inacio dos Santos, hateten kazu dengue ne’ebé mak halo akomulasaun durante fulan haat hamutuk 180 no husi númeru ne’e maioria halo tratamentu iha ne’e.
“Ba akomulasaum kazu dengue iha fulan janeiru nia laran ita iha kazu totál 13 ne’e iha feto hitu (7) no mane neen (6). Iha fevereiru iha kazu 25 ne’e mane 12 no feto 13. Marsu iha kazu boot uitoan hamutuk kazu 103 ne’e, iha mane 48 no feto 55. Iha Abríl ne’e mak iha 39, no husi kazu sira-ne’e maioria halo tratamentu iha ne’e,” Inácio do Santos dehan ba jornalista sira iha nia kna’ar fatin, Bairru Pite, ohin.
Nia dehan, kazu dengue la iha tratamentu ne’ebé mak espesífiku maibé atu maneja de’it sintoma ka sinál sira-ne’e no halo monitorizasaun ba raan.
“Dengue ita bele dehan katak tratamentu laiha. Ita só maneza de’it nia sintoma ka sinál sira ne’e, no halo monitorizasaun ba sira-nia raan liuliu ba raan bainhira ita halo monitorizasaun iha kazu ne’e menus uitoan. Entaun, ita tenke refere kazu ne’e ba HNGV, ne’ebé hahú husi Janeiru to’o mai Abríl ne’e iha kazu maioria ne’ebé mak iha, ita bele dehan katak kuaze 80% ba kazu sira ne’ebé kmaan, ne’ebé ita la presiza refere ba ospitál nasionál maibé ita halo tratamentu iha ne’e de’it,” nia dehan.
Nia relata, bainhira sira deteta i no halo tratamentu iha ne’e no kada loron rua (2) no tolu sira mai check up iha ne’e.
“Maibé husi sira-ne’e 20% mak ita transfere ba ospitál nasionál hodi halo tratamentu no kazu sira-ne’ebé mak iha maioria labarik. Iha tinan ne’e, ita seidauk iha mate tanba sira-ne’ebé mak tama ba grave uitoan ita refere ba ospitál nasionál hodi halo tratamentu,” nia hateten.
Antes ne’e, Diretór Servisu Saúde Munisípiu Dili, Mateus Pinto hatete, kona-ba kazu dengue husi loron 01 to’o 22 fulan Abríl tinan 2026 ne’e Servisu Saúde Munisípiu Dili rejistu kazu hamutuk 90 no husi númeru ne’e maioria husi Sentru Saúde Komoro.
“Signifika katak esforsu ne’ebé mak ita halo hahú Fevereiru mai ne’e la saugate, ita bele dehan esforsu ida-ne’e, iha resultadu katak dengue iha Abríl ne’e ita bele hatun,” Diretór Servisu Saúde Munisípiu Dili, Mateus Pinto, hateten ba Jornalista sira hafoin akompaña delegasaun Membru Parlamentu Nasionál husi nasaun Austrália halo vizita ba Sentru Saúde Internamentu Vera-Kruz, Kinta (24/04).
Nia dehan, ho kazu 90 ne’e bele halo komparasaun ho fulan Marsu ne’e kazu dengue hamutuk 400.
“Entaun, ha’u hanoin,karik fulan ne’e ramata ita bele dehan to’o 100, maibé ita sei la to’o 200 dalaruma to’o 100 de’it karik. Tanba ne’e, ita bele garante katak iha Maiu ita bele redús liután ida-ne’e tanba ha’u hanoin ida-ne’e mak oinsá kontribuisaun husi komunidade no autoridade komunitáriu sira oinsá ita bele redús,” nia dehan.
Nia esplika, kazu 90 ne’e rejistu husi Sentru Saúde haat ne’ebé mak iha Dili laran no maioria husi Sentru Saúde Komoro mak barak liu, depois tuir Bekora, tuir mai Vera-Kruz, depois tuir Formosa no mós klínika privadu sira-ne’ebé mak iha Dili relata mai iha Servisu Saúde Munisípiu Dili nian.
Entretantu, tuir dadus husi Ministériu Saúde hahú husi Fulan-Janeiru to’o loron 9 fulan-Marsu tinan 2026 sira rejistu kazu dengue hamutuk rihun 3.700 no husi númeru ne’e na’in-24 mak lakon vida.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
