DILI, 11 Maiu 2026 (TATOLI)—Reprezentante Organizasaun Mundiál Saúde iha Timor-Leste, Arvind Mathur, hateten Hantavirus hanesan grupu ida husi virus naturalmente infeta roedor ka laho ne’ebé dalaruma infeta ba ema.
“Hantavirus prezente iha espésie roedor ka laho sira balun, barak liu iha Amérika, Europa no Azia. Moras sira-ne’e varia tipu virus no fatin, ema sira normalmente hetan infesaun liuhusi kontaktu ho laho sira-ne’ebé mak infetadu ka laho sira nia urina, fezes ka saliva,” Arvind Mathur dehan ba jornalista sira iha Servisu Saúde Munisípiu Dili, ohin.
Nia relata, transmisaun Hantavirus ne’ebé limitadu husi ema ba ema dokumenta ona iha surtu balun.
“Ba asuntu ne’e mezmu ho Timor-Leste menus husi kontekstu, risku kiik nafatin, tanba ne’e maka iha Pontu fokál regulamentu internasionál saúde nian, pontu fokál Ministériu Saúde nian, ami fornese ona informasaun hotu. Informasaun epidemiolójika tékniku hotu-hotu atu nune’e sira bele informadu no preparadu ho di’ak. Ami hanesan servisu besik liu ba MS liuliu ekipa partikularmente ba konxiénsia kona-ba pontu entrada sira, no ida-ne’e mak esforsu ne’ebé mak la’o daudaun. Maibé ha’u hakarak fó garantia fali liuhusi ita-boot sira hotu katak, virus ne’e nia risku globalmente kiik,” nia dehan.
Tanba ne’e, nia husu ba populasaun sira iha Timor-Leste la presiza pániku, relasiona ho ida-ne’e konserteza laiha nesesidade ba ema ida atu pániku no sempre di’ak atu hetan informasaun.
“Ha’u hateten fila-fali katak risku virus ne’e ba nasaun sira globalmente kiik nafatin, la presiza pániku. Importante atu hetan informasaun di’ak mak nia hada’et liuhusi roedor ka laho sira, no bele transmite liuhusi kontaktu umanu ne’ebé besik. Ami iha medida preventiva hotu-hotu ne’ebé disponivel, nune’e laiha razaun ba ema ida atu pániku,” nia informa.
Hantavirus refere lori liuhusi roedor ka laho sira-ne’ebé bele kauza moras grave, dalaruma fatal, moras respiratóriu no renál iha ema.
Enkuantu infesaun sira jeralmente grave tebes, ne’ebé lori taxa mortalidade aas to’o 40-50%.
Jornalista : Felicidade Ximenes
Editór : Cancio Ximenes
