iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Komisaun F rekomenda reforsa profisionál saúde iha estabelesimentu saúde sira iha Lautein

Komisaun F rekomenda reforsa profisionál saúde iha estabelesimentu saúde sira iha Lautein

Deputadu membru komisaun B, Leandro Lobato. Imajen António Gonçalves

DILI, 14 Jullu 2026 (TATOLI)-Komisaun F ne’ebé trata Asuntu Saúde, Seguransa Sosiál no Igualdade Jéneru, kontinua rekomenda ba Ministériu Saúde (MS) atu aumenta profisionál saúde iha estabelesimentu saúde sira iha munisípiu Lautein hodi fó atendimentu di’ak liután ba povu.

Deputadu relatór Leandro Lobato hato’o sujestaun ne’e bainhira halo leitura aprezentasaun relatóriu fiskalizasaun komisaun nian iha reuniaun plenária Parlamentu, ohin.

Nia dehan,  foin lalais, Komisaun hala’o fiskalizasaun bá munisípiu referidu no haree ba referénsia Komisaun nia fiskalizasaun iha anteriór konklui kata  rekomendasaun sira ne’ebé komisaun relata iha antes seidauk iha resposta sufisiente husi MS no Servisu Saúde Munisipál Lautein.

Instalasaun saúde ne’ebé eziste iha munisípiu ne’e hamutuk sentru saúde komunitáriu nivel 1 iha haat, sentru saúde internamentu nivel 2 iha ida, postu saúde 29, no postu tratamentu 14.

Durante fiskalizasaun, Komisaun identifika katak sentru saúde internamentu iha Lospalos iha fasilidade foun ne’ebé ekipadu mai husi Fundu Covid-19, maibé xefe sentru saúde ne’e rasik la tau prioridade ba pasiente sira hodi utiliza fatin izolamentu tuir nesesidade.

‘Laiha kooperasaun no resposta ba rekomendasaun ne’ebé Komisaun relata bazeia ba fiskalizasaun ne’ebé realiza iha Dezembru tinan 2024 husi sentru internamentu Lospalos”, nia hateten.

Leandro Lobatu relata mós konstrusaun mortuáriu ne’ebé nia finansiamentu liuhusi Projetu Dezenvolvimentu Integradu Munisipál (PDIM) laiha padraun no laiha serbisu koordenasaun ho MS.

“Ho ida-ne’e bainhira asesu bá edifísiu mortuáriu husi koridór sala internamentu, nune’e mós bainhira lori sai kadáver mai husi mortuáriu, kestaun ne’e fó presaun psikolójika ba pasiente ne’ebé halo hela tratamentu saúde”, dehan.

Aleinde ne’e, iha fiskalizasaun haree mós infraestrutura jerál iha sentru saúde internamentu Lospalos laiha interligasaun no organizasaun ne’ebé apropriadu entre unidade serbisu saúde sira ne’ebé eziste. Kondisaun ida ne’e difikulfa prosesu movimentasaun pasiente bainhira halo mudansa ba sala sira.

Deputadu ne’e dehan postu saúde Daudere konforme informasaun ne’ebé Kkomisau rejista, komunidade balun la koopera ho profisionál saúde sira no sente la seguru hodi fó atendimentu saúde.

Profisionál saúde balun laiha domíniu ne’ebé adekuadu ba prosedimentu operasionál, liuliu iha estrelizasaun ekipamentu médiku no atinje alvu anuál.

Estabelesimentu saúde sira la hetan supervizaun regulár husi dirijente sira iha nivel munisipál no nasionál no sei menus ijiene no Servisu Nasionál Ambulánsia no Emerjénsia Médika ba disponibilidade karreta ambulánsia menus no kampu aviaun laiha kondisaun atu halo transferénsia pasiente via aérea.

Distánsia jeográfia husi sentru saúde internamentu Lospalos, sentru saúde komunitáriu Luro no sentru saúde Lautein bá Horex Baukau ho durasaun entre  minutu 50 no oras ida ho balun. Ida-ne’e, Komisaun rekomenda ba MS reforsa númeru rekursu umanu iha estabelesimentu saúde sira hodi kompleta mapeamentu munisipál.

Komisaun sujere fó prioridade no seriedade hodi responde kestaun limitasaun ba fornesimentu bee-moos, limitasaun disponibilidade jeradór no mákia raiu-xís. Sujere atu reforsa disponibilidade medikamentu konsumivel, ekipamentu médiku no reajente iha estabelesimentu saúde sira.

Estabelese mós planu ba formasaun espesializa regulár hodi kapasita profisionál saúde sira-nia abilidade, nomeadamente ho prosedimentu operasionál sira atu dezempeña di’ak liután ho sira-nia funsaun no konkretiza alvu anuál.

Husu mós atu estabelese urjentemente kalendarizasaun ba previzaun regulár ba instalasaun saúde sira, liuliu ba sentru saúde internamentu Lospalos bazeia ba informasaun ne’ebé komisaun relata ona anteriormente hodi identifika no rezolve difikuldade sira ne’ebé postu no sentru saúde sira hasoru.

Ba MS no servisu saúde munisipál prioridade no masimiza resposta ba rekomendasaun sira ne’ebé Komisaun relata ona iha fiskalizasaun anteriór, liuliu sentru saúde komunitária Lautein no sentru saúde internamentu Lospalos.

Sujere atu destaka pesoál seguransa iha postu saúde Daudere, nune’e profisionál saúde sente seguru hodi hala’o sira-nia knaar.

Ba MS no Prezidente Autoridade Munisípiu reforsa serbisu koordenasaun ho konstrusaun infraestrutura saúde iha futuru ne’ebé hetan finansiamentu, liuhusi projetu PDIM atu garante tuir padraun.

Ba MS no serbisu nasionál ambulánsia konsidera iha planu asaun anuál hodi estabelese postu ambulánsia iha Buihomau, inklui konstrusaun edifísiu no destakamentu rekursu umanu ho karreta ambulánsia atu fasilita transferénsia pasiente.

Komisan sujere ba Institutu Nasionál Farmásia no Produtu Médiku atu reforsa serbisu inspesaun no garante transporte produtu médiku no farmaséutiku hodi asegura kualidade no seguransa konsumu.

Jornalista: Nelson de Sousa

Editora: Maria Auxiliadora

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!