DILI, 14 Jullu 2026 (TATOLI)—Vise-Primeiru-Ministru, Ministru Koordenadór ba Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál no Abitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, hateten orientasaun Planu estratéjiku Mediu Prazu (PMP) ba tinan lima oin mai mak fó prioridade ba dezenvolvimentu rekursu umanu, tanba Governu hakarak asegura dezenvolvimentu la’ós de’it iha infraestrutura maibé mós iha kualidade moris povu nian.
Notísia Relevante: Governu realiza reuniaun interministeriál ba ezbosu planu estratéjiku mèdiu prazu 2027-2030
“Iha aspetu ida-ne’e, Governu sei fó atensaun boot ba hadi’ak kualidade rekursu umanu liuhusi setór saúde (nutrisaun) no edukasaun (protesaun sosiál). Ida-ne’e konsidera importante atu prepara ema sira ho kapasidade di’ak no bele kontinua kontribui ba dezenvolvimentu nasaun,” Vise Primeiru-Ministru ne’e informa ba jornalista sira iha Sentru Konvensaun Dili (CCD, sigla portugés) iha Kaikoli, ohin.
Iha setór saúde, Governu sei fó prioridade ba medida preventiva no programa fundamentál sira, liuliu esforsu atu redús mánutrisaun liuhusi forma jerál no mós mánutrisaun krónika, no mánutrisaun baibain tanba mánutrisaun krónika ne’e bele rezolve iha loron 100 nia laran.
“Prioridade seluk mak hadi’a di’ak liután edukasaun liuliu mak formasaun profesór sira. Ita iha ona métodu rekrutamentu ne’ebé di’ak hodi hasa’e liután infraestrutura edukasaun no kurríkulu ne’ebé adaptavel hodi balansu ho rejiaun ASEAN,” Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál ne’e dehan.
Nune’e, tuir nia, formasaun sira-ne’e tenke ho abilidade no iha karaterístika ne’ebé badinas, haka’as-an ho produtivu ne’ebé di’ak mak ne’e SEFOPE sei tau matan ba auntu ida-ne’e.
“Loos duni, programa balun seidauk atinje meta polítikamente ne’e ho métodu oinsá, programa saida-saida, hafoin bele tau osan hira-hira atu bele atinje to’o meta sira-ne’e.
Ne’ebé, ita tenke sukat hatene kada osamentu ita tau ne’e nia atinje hira, atu nune’e bele hatene atinji duni ka la atinje. Karik la atinje tanba saida, entaun agora daudaun ita haree hela ida-ne’e,” nia hateten.
Diskusaun ohin, nia hateten, Primieru-Ministru, Kay Rala Xanana Gusmão mós orienta duni atu halo diskusaun ba asuntu ida-ne’e, atu bele apar malu ho Orsamentu Jerál Estadu.
Enkuantu iha preparasaun ba PEDN/PMP 2027–2030, setór dezenvolvimentu ekonomia sei fó prioridade ba transformasaun ekonomia Timor-Leste husi dependénsia ba rendimentu petrolíferu ba ekonomia ne’ebé sustenta husi setór privadu, produtividade no investimentu.
Prioridade prinsipál sira mak hanesan;
* Diversifikasaun ekonomia–dezenvolve agrikultura, turizmu, peska, manufaktura ki’ik no servisu sira.
* Hametin setór privadu-fasilita investimentu, hadi’a ambiente negósiu no aumenta oportunidade ba PME (empreza mikro, ki’ik no médiu).
* Kria empregu – hasa’e oportunidade servisu liuliu ba foinsa’e no feto sira.
* Hasa’e produtividade – investe iha infraestrutura, inovasaun, teknolojia no dezenvolvimentu rekursu umanu.
* Sustentabilidade fiskál – hamenus dependénsia ba Fundu Petrolíferu no aumenta reseita doméstika.
* Integrasaun rejionál – prepara Timor-Leste atu benefisia husi integrasaun ASEAN no atrai investimentu estranjeiru.
Jornalista : Alexandra da Costa
Editór : Cancio Ximenes




