iklan

HEADLINE, POLÍTIKA

Governu realiza reuniaun interministeriál hodi hametin preparasaun ba Prezidénsia ASEAN 2029

Governu realiza reuniaun interministeriál hodi hametin preparasaun ba Prezidénsia ASEAN 2029

Governu realiza reuniaun interministeriál hodi hametin preparasaun ba Prezidénsia ASEAN 2029. Foto/GPM.

DILI, 16 Jullu 2026 (TATOLI) – Governu organiza reuniaun interministeriál Komisaun Organizadora Prezidénsia Timor-Leste ASEAN ba daruak, ne’ebé lidera husi Primeiru-Ministru (PM), Xanana Gusmão, hodi avalia preparasaun no hametin koordenasaun entre ministériu no instituisaun relevante sira atu garante Timor-Leste nia prontidaun simu Presidénsia ASEAN iha tinan 2029.

“Ami enkontru kona-ba ASEAN, liuliu hodi haree progresu preparasaun ba simu Prezidénsia ASEAN iha 2029. Preparasaun sira la’o ho di’ak tanba tau kedas ona prazu ida atu kompleta to’o iha Dezembru. Ikus, ami ko’alia kona-ba oinsá mak aprezenta planu ida atu atende ba atividade ne’ebé atu hala’o to’o iha 2029”, Xanana Gusmão hateten iha Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), iha Praia dos Coqueiros, ohin.

Governu realiza reuniaun interministeriál hodi hametin preparasaun ba Prezidénsia ASEAN 2029. Foto/GPM.

Nia hateten katak Vise-Ministra ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, mak sei lidera ekipa atu avalia prioridade sira ne’ebé bele implementa iha 2027 no 2028, hodi prepara-an ba tempu Timor-Leste lidera Prezidénsia ASEAN iha 2029.

“Ita bele kumpre ita-nia devér, nune’e mós fó atensaun ba ministériu hothotu ne’ebé kada área karik iha ona MoU ruma ho rai seluk husi ASEAN ninian kontaktu nafatin hodi koopera ba ita-nia integrasaun iha ASEAN. Ne’e bele fó apoiu mai ita atu dezenvolve ita-nia rai”, nia dehan.

Vise-Ministru ba Asuntu ASEAN, Milena Rangel, esplika katak enkontru ne’e mak reuniaun daruak ASEAN Chairship National Organizing Council (ACNOC), tanba reunian dahuluk halo ona iha Fevereiru.

Nia hateten, tuir rezolusaun Governu, Primeiru-Ministru mak sai Prezidente Komisaun Organizadora ba Prezidénsia ASEAN 2029. Antes sorumutu ACNOC, Komité Ezekutivu no Subkomité 14 sira halo enkontru uluk no aprezenta relatóriu kona-ba progresu preparativu.

“Pozitivu tebes, ohin hetan dokumentu ne’e no adopta. Agora presiza haree tan planu detalladu, depois bele mós etapa tuir fali mak haree orsamentu nomós alokasaun rekursu umanu. Rekursu finanseiru nian ba oin, kada fulan, saida mak ita hakarak atinje iha tinan 2026 ne’e hanesan tinan fundasaun, tanba ita foin estabelese mekanizmu ida-ne’e”, Milena Rangel hateten.

Nia salienta katak preparasaun ba Prezidénsia ASEAN tenke hahú sedu, tanba Timor-Leste seidauk iha esperiénsia hanesan membru plenáriu.

Governu realiza reuniaun interministeriál hodi hametin preparasaun ba Prezidénsia ASEAN 2029. Foto/GPM.

“Agora hela fulan 29 atu to’o ba tempu Timor-Leste simu Prezidénsia ASEAN iha 01 Janeiru 2029. Ema hothotu tenke kontribui no serbisu hamutuk iha ekipa ida forte ho apoiu polítiku ne’ebé indispensavel atu asegura preparasaun ne’e la’o ho di’ak no susesu”, nia dehan.

Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun, Bendito dos Santos Freitas, hateten katak reuniaun ne’e hala’o tuir Rezolusaun Governu númeru 12/2026, ne’ebé fó mandatu ba MNEK atu koordena preparasaun Timor-Leste ba Prezidénsia ASEAN 2029.

Nia dehan katak diskusaun sira foka ba área estratéjika hanesan infraestrutura, polítika, seguransa, diplomasia no komunikasaun.

“Ha’u hanoin ida-ne’e importante tebes atu konsolida koordenasaun interministeriál, tanba preparasaun ba Presidénsia ASEAN tenke hala’o ho planu ida ne’ebé integradu no instituisaun hotu serbisu hamutuk”, ministru dehan.

Iha área infraestrutura, Governu avalia progresu preparasaun fasilidade importante sira, inklui otél, Sentru Konvensaun Internasionál no dezenvolvimentu Aeroportu Internasionál Nicolau Lobato iha Dili.

“Ita akompaña debate kona-ba progresu preparasaun infraestrutura importante sira. Maski Prezidénsia ASEAN sei iha 2029, preparasaun tenke hahú agora atu garante obra no serbisu sira hotu remata ho di’ak”, nia dehan.

Bendito Freitas hateten katak Governu sei kontinua halo koordenasaun ho ministériu no instituisaun relevante sira, no sei realiza tan reuniaun nivel altu ho Primeiru-Ministru atu avalia progresu no rezolve asuntu tékniku no operasionál sira.

“Ami planeia rekruta no fó formasaun ba ema 300 iha faze dahuluk, no to’o 2029 hakarak prepara ema hamutuk 500, liuliu juventude sira, atu partisipa nu’udar voluntáriu durante Prezidénsia ASEAN”, nia informa.

Notísia relevante: Timor-Leste prepara-an ba Prezidénsia ASEAN 2029 ho foku ba prioridade lima 

Jornalista: Arminda Fonseca 

Editora: Maria Auxiliadora 

iklan
iklan

Leave a Reply

iklan
error: Content is protected !!