“Só imi no Maromak mak bele haree ami-nia fuan ne’ebé terus tanba lakon imi rua…”
DILI, 21 marsu 2023 (TATOLI) – Família, amigu no parente sira presta omenajen ikus ba saudozu maun no alin na’in rua – Egidio Maria Mestre Dias Ximenes (Idito) no Jacob Maria da Conceição Mestre Dias Ximenes (Cobito), hodi haloot ho dignu saudozu maun-alin na’in rua, iha fatin-deskansa ikus nian, iha rezidénsia, Bairru Bemori, Dili, sábadu (11/03) liubá.
Saudozu Egidio Maria Mestre Dias Ximenes no Jacob Maria da Conceição Mestre Dias Ximenes hanesan oan mane na’in rua hosi Mestre Egidio Meles Dias Ximenes (aman) no Maria Teodolinda da Conceição Mestre Dias Ximenes (inan), ne’ebé dedika aan tomak ba Timor-Leste nia ukun rasik aan, iha prosesu luta ba libertasaun nasionál.
Saudozu Egidio Maria Mestre Dias Ximenes, prezidenti LESVALT moris iha Soibada 22 marsu 1955. Iha tinan 1975 remata quinto ano hetan klasifikasaun Quadro de Honra iha Escola de Comercio Professor Silva Cunha. Hamutuk ho kolega sira Sergio Lobo, Salustino Magno, Januario Ribeiro, Madalena Carlos, Ceu Lopes, Rosa Liu, Leonor Carion sira harii Fundasaun LESVALT (Organizasaun estudantil ho objetivu fó valór ba kultura Timoroan nian hodi lori ukun rasik aan). Hetan dadur iha loron 5 setembru no mate iha 20 dezembru 1975 iha Aileu (Besik mota Mantane) tanba funu sívil (guerra civil).
Saudozu Jacob Maria da Conceição Mestre Dias Ximenes, moris iha Soibada 01 outubru 1957. Ramata quatro ano iha Liceu Dr. Francisco Machado iha tinan 1975. Saudozu Jacob nu’udar mós membru iha Fundasaun Lesvalt. Bainhira hahú invazaun iha dezembru 1975, saudozu Jacob iha Soibada. 1976-1978 asumi kargu asistenti polítiku Zona Bravo no responsável área FABUKA (Fahi Fuik, Busa-Ku’ak, Kakatua).
Hetan kapturasaun hosi forsa Indonézia iha Natarbora iha setembru 1978. Hafoin lori hosi Baucau mai Dili. Iha 20 marsu 1979 tuku 10 kalan, forsa espesiál Indonézia kaer iha hela fatin Bairru Bemori no iha duni kalan 20 marsu militár Indonezia oho iha rai-ku’ak ki’ik ida iha Tasi Tolu.
Tinan 2012 populasaun hetan ruin lubun ida iha tasi tolu. Família hosi saudozu Jacob ba haree no identifika nu’udar ruin saudozu Jacob nian. Ekipa forensic hosi Argentina (Equipo Argentina de Antropologia Forense (EAAF) no Laboratorio de Inmunogenetica Y Diagnostico Molecular, hatudu rezultadu loloos no iha jullu 2022 no Estadu entrega ba família hodi haloot restu mortál sira ne’e.
Tuir komunikadu ne’ebé mak família dirije ba Agência Tatoli, ohin, José Dias Ximenes, alin husi maktoban na’in rua, iha diskursu hateten:
“Nu’udar alin ne’ebé reprezenta família tomak, hato’o despedida ikus ba Saudozu Idito no Cobito. Ami husu deskulpa tanba kle’ur tebes maka foin halot imi. Só imi no Maromak mak bele haree ami-nia fuan ne’ebé terus tanba lakon imi rua. Maibé, nu’udar alin ha’u labele tanis, tanba viajen ba hasoru mehi imi tomak nian sei naruk. Presiza dala ida tan esforsu, sakrífisiu, determinasaun ida ne’ebé loos no justu, hodi lori mehi ne’e ba realidade ida ne’e”.
Marka prezensa iha serimónia transladasaun restu mortál ne’e, reprezentante Prezidenti Repúblika, Bendito Freitas (Xefe Casa Cívil), Ministru Kombatente Libertasaun Nasionál, Meta Malik, Ministru Defeza Filomeno Paixão, Antigu Ministru defeza Rogerio Lobato, padre, madre, familias no amigu hosi saudozu maun-alin na’in rua.
Misa omenajen ba saudozu na’in rua halo iha Igreja Maria da Conceição Balide diriji hosi Pe. Angelo Salsinha, Pe. Domingos Alves, Pe. Joaquim Sarmento, Pe. Nelinho Ferreira, Pe Cesar Magno iha sábadu (18/03) lokoraik.
Adeus saudozu ‘Idito no Cobito’! hakmatek ba hamutuk ho santu no anju sira iha lalehan!
Tatoli




