DILI, 21 agostu 2023 (TATOLI)—Ajénsia Promosau Investimentu no Esportasaun, Institutu Públiku (TradeInvest, I.P) hamutuk ho diresaun kompetente sira konsege aprova proposta investimentu 20, kompostu hosi empreza nasionál sia no estranjeiru 11, ho totál kapitál investimentu biliaun $1,2, durante tinan-haat nia laran, hahú tinan 2019 to’o 2023.
“Hosi valór investimentu ida-ne’e, empreza sira ezekuta ona kapitál hamutuk millaun $314,4, ne’ebé maioria investe iha konstrusaun Portu Tibar no balun investe iha setór agrikultura no peska, prosesamentu indústria ne’ebé kria oportunidade serbisu direta no indireta hamutuk 3.199. Empreza benefisiáriu 20 ne’e mós benefisia insentivu aduaneira durante tinan-haat ho fulan-neen hamutuk millaun $7,7,” Diretór Investimentu no Promosaun TradeInvest, Ezaquiel da Costa Babo, informa ba Agência Tatoli, iha ninia knaar fatin, Colmera, foin lalais ne’e.
Notísia relevante : TradeInvest organiza forum emprezariál kona-ba investimentu no esportasaun iha Singapura
Aleinde ne’e, TradeInvest simu proposta ba sertifikadu investimentu, deklarasaun benefísiu no akordu espesiál investimentu hamutuk 55, hosi tinan 2019 to’o 2023. Hosi númeru ne’e TradeInvest fasilita no atribui ona sertifikadu investidór ida, deklarasaun benefísiu 19 no selebra akordu espesiál investimentu ida, maibé númeru proposta investimentu 30 no akordu espesiál investimentu lima seidauk aprova tanba iha hela prosesu finalizasaun dokumentu no negosiasaun ho empreza proponente sira.
Diretór ne’e dehan, proposta ne’ebé TradeInvest simu iha tinan 2023 hamutuk sia, kompostu hosi investimentu enerjia renovável ne’ebé sei halo iha Rejiaun Administrativa Espesiál Oé-cusse Ambeno (RAEOA) ho kapitál investimentu millaun $12, sei investe hosi empreza afrikanu YieldPay Energy. Investimentu seluk maka iha setór agrikultura, espesífiku ba kafé ne’ebé sei implementa iha munisípiu Ermera ho kapitál millaun $2, hosi empreza australianu Farm Pro, Unip Lda.
Nune’e mós, proposta investimentu seluk kona-ba Terminal Fuel Station sei hala’o iha munisípiu Liquiçá ho kapitál millaun $15,8, hosi investidór Singapura Global Oil Storage, proposta investimentu ba industry beverage ne’ebé hala’o iha Dili, hosi investidór hosi australianu Discovery Business Industrial Zone, Lda ho kapitál millaun $15, seluk proposta investimentu kona-ba Industry Beverage (soft drinks), iha Liquiçá ho totál kapitál millaun $15, hosi investidór Malázia empreza Qulina, Unip. Lda.
Enkuantu, proposta investimentu seluk mai hosi investidór nasionál hanesan investimentu iha área Poli-klínika, ne’ebé sei harii iha Dili ho totál kapitál millaun $12,7, hosi empreza SK Medical Center, proposta investimentu seluk mak iha área Industry food and Beverage ho kapitál rihun $160, hosi empreza Patricia Fresh Lounge, Unip.
Proposta rua seluk maka Indutry Juice iha Becora-Dili, hosi empreza Milrex Rego Unip. Lda ho kapitál rihun $150, no proposta investimentu iha área Processing Industry (aqua) iha Liquiçá, hosi empreza Gota Bebidas e Alimentos ho kapitál millaun $7,2.
Iha biban hanesan, Diretór Ezekutivu TradeInvest, I.P, Arcanjo da Silva, hateten, Ajénsia durante ne’e hafoin atribui tiha sertifikadu investimentu no deklarasaun benefísiu, halo kedan monitorizasaun, hafoin prodús relatóriu hodi submete ba Governu.
“Ami kada tinan presta konta ba Tribunál Konta tanba sertifikadu ida ami hasai fó ba investidór ka deklarasaun tahan ida-ne’e iha efeitu kaptasaun taxa,” Arcanjo da Silva esplika.
Bazeia ba regulamentu katak, monitorizasaun ne’ebé halo mai hosi ekipa konjunta, kompostu hosi reprezenta Inspesaun Jerál Traballu ho razaun ida atu konfirma investidór sira halo tuir duni akordu hodi konfirma empreza emprega traballadór timor-oan sira inklui atribuisaun saláriu ba traballadór lokál sira, no buka hatene mós timor-oan sira kumpre dever tuir kontratu entre parte rua.
“Tanba dala ruma ejize direitu maibé la kumpre dever. Ekipa konjunta ne’e mai mós hosi Autoridade Tributária, Autoridade Aduaneira, TradeInvest rasik, SERVE, no parte ambiente nian. Ami halo monitorizasaun ba empreza sira ne’ebé ami atribui ona dekrasaun benefisiáriu maioria la’o di’ak hotu maski la’o hambriik la’o fali, liu-liu sira kiik ne’ebé iha ámbitu pandemia COVID-19 ami halo promosaun. Maski nune’e COVID-19 lori vantajen di’ak tanba durante pandemia ami promove maka’as liu mak investidór lokál sira tanba investidór hosi rai-li’ur la mai”, nia adianta.
TradeInvest, I.P kria iha tinan 2015, ho baze hosi dekretu-lei númeru 45/2015 30 dezembru, ne’ebé hanesan institutu públiku responsável ba promosaun, divulgasaun, koordenasaun, fasilitasaun no akompañamentu investimentu no reinvestimentu privadu no exportasaun hosi investidór nasionál no internasionál.
Ajénsia ne’e implementa mandatu promosaun investimentu no esportasaun inklui emite sertifikadu investidór, deklarasaun benefísiu, selebra akordu espesiál investimentu no prémiu esportasaun ba esportadór potensiál sira liuhosi órgaun tutela, inklui fó asisténsia servisu fasilitasaun no advokasia.
Jornalista : Antónia Gusmão
Editora : Julia Chatarina





